Tarihte Bugün 19 Ağustos

Dünyada ve Türkiye’de Yaşanan Tüm Önemli Olaylar, Doğanlar ve Ölenler

19 Ağustos, dünya ve Türkiye tarihinde savaşlardan siyasi dönüşümlere, bilim ve teknolojideki kırılma noktalarından doğal afetlere, edebiyattan sinemaya, insanlık tarihinin en acı olaylarından en parlak başarılarına kadar pek çok gelişmenin kaydedildiği son derece yoğun bir gündür. Bu tarih aynı zamanda Evliya Çelebi’den Tevfik Fikret’e, Blaise Pascal’dan Coco Chanel’e, Federico García Lorca’dan Bill Clinton’a kadar çok farklı alanlarda iz bırakmış insanların doğum veya ölüm günlerine denk gelir.

Antik Dönem ve Erken Yüzyıllar

• MÖ 295 – Roma’da Venüs Tapınağı adandı : Roma Cumhuriyeti döneminde aşk, güzellik ve bereket tanrıçası Venüs’e adanan ilk tapınaklardan biri Quintus Fabius Maximus Gurges tarafından Roma’da hizmete açıldı. Bu olay Üçüncü Samnit Savaşı sırasında gerçekleşti. Roma toplumunda dini törenler yalnızca inanç değil, devlet meşruiyeti ve siyasi güç gösterisi açısından da büyük önem taşıyordu.
• MÖ 43 – Octavianus Roma’da konsül seçildi : Julius Caesar’ın öldürülmesinin ardından Roma’da şiddetli bir iktidar mücadelesi başladı. Caesar’ın evlatlığı Octavianus, henüz çok genç olmasına rağmen askerî gücünü kullanarak Senato’yu kendisini konsül seçmeye zorladı. Bu gelişme, Roma Cumhuriyeti’nin sona erip imparatorluk düzenine geçişinin kritik adımlarından biri oldu. Octavianus daha sonra Augustus unvanını alarak Roma’nın ilk imparatoru kabul edildi.
• MS 14 – Roma İmparatoru Augustus öldü : Roma İmparatorluğu’nun kurucusu kabul edilen Augustus (Gaius Octavius Thurinus), 75 yaşında hayatını kaybetti. Pax Romana dönemini başlatan, idari ve askerî reformlarla imparatorluğun temellerini atan Augustus’un ölümüyle tahta Tiberius geçti.
• 797 – Bizans İmparatoru VI. Konstantinos tahttan indirildi : Bizans İmparatoru VI. Konstantinos, annesi İrene’nin taraftarları tarafından yakalanarak tahttan indirildi ve kör edildi. Bu olay, Bizans tarihindeki iktidar mücadelelerinin en çarpıcı örneklerinden biridir. İrene, imparatorluğu kendi adına yöneten ilk kadın hükümdarlardan biri olarak tarihe geçti.
• 1153 – Askalan’ın Haçlılar tarafından ele geçirilmesi : Kudüs Kralı III. Baudouin, yaklaşık altı ay süren kuşatmanın ardından Askalan’ı ele geçirdi. Şehrin alınması, Kudüs Krallığı’nın güney sınırlarının güvenliği ve Mısır yönündeki hareket kabiliyeti açısından önemli bir kazanımdı.

Ortaçağ ve Erken Modern Dönem

• 1458 – II. Pius papa seçildi : Enea Silvio Piccolomini, Papa II. Pius adıyla Katolik Kilisesi’nin başına geçti. İstanbul’un 1453’te Osmanlılar tarafından fethedilmesinden yalnızca birkaç yıl sonra seçilen II. Pius, Osmanlı ilerlemesine karşı Haçlı çağrılarıyla öne çıktı.
• 1504 – Knockdoe Muharebesi : İrlanda’da bölgesel güç mücadeleleri sonucu yaşanan muharebede yüzlerce kişi hayatını kaybetti.
• 1561 – İskoç Kraliçesi Mary Stuart İskoçya’ya döndü : Fransa’da geçirdiği yaklaşık 13 yılın ardından 18 yaşındaki Mary Stuart, dul bir kraliçe olarak İskoçya’ya döndü. Katolik kimliği, Protestan İskoçya’daki yönetimi ve İngiltere tahtındaki hak iddiası, onu Avrupa’nın en tartışmalı hükümdarlarından biri haline getirdi.
• 1580 – Andrea Palladio öldü : İtalyan mimar Andrea Palladio hayatını kaybetti. Klasik mimarinin yeniden canlanmasında büyük rol oynayan Palladio’nun villaları ve teorileri Avrupa ve Amerika mimarisini derinden etkiledi. Palladyanizm adı verilen akım özellikle İngiltere ve ABD’de uzun süre etkili oldu.
• 1630 – Evliya Çelebi seyahatlerine başladı : Türk kültür tarihinin en önemli isimlerinden Evliya Çelebi, kendi anlatımına göre gördüğü bir rüyanın ardından elli yıl sürecek seyahatlerine başladı. On ciltlik Seyahatnâme, Osmanlı coğrafyasının 17. yüzyıldaki sosyal, kültürel, ekonomik ve coğrafi yapısını anlamak için en temel kaynaklardan biri haline geldi. İstanbul’dan Anadolu, Rumeli, Balkanlar, Kafkasya, İran, Arabistan, Mısır ve Kuzey Afrika’ya uzanan seyahatleri sırasında şehirleri, insanları, gelenekleri ve gündelik hayatı detaylı biçimde kaydetti.
• 1662 – Blaise Pascal öldü : Fransız matematikçi, fizikçi ve filozof Blaise Pascal hayatını kaybetti. Olasılık teorisine katkıları, hidrolik prensipleri ve mekanik hesap makinesi geliştirmesiyle tanınır. Adı bugün basınç biriminde yaşamaktadır.
• 1666 – Holmes’un Ateşi : İkinci İngiliz-Hollanda Savaşı sırasında İngiliz Amiral Robert Holmes, Hollanda’nın Terschelling adasına baskın düzenleyerek 116 ile 160 arasında ticaret gemisini yaktı. Olay “Holmes’s Bonfire” adıyla anıldı.
• 1691 – Köprülü Fazıl Mustafa Paşa şehit oldu : Osmanlı Sadrazamı Köprülü Fazıl Mustafa Paşa, Slankamen Muharebesi’nde şehit düştü. Köprülü ailesinin önemli üyelerinden olan paşa, Osmanlı’nın Avrupa’daki savaşlarında kritik roller üstlenmişti. Osmanlı ordusu bu savaşta ağır bir yenilgi aldı.
• 1692 – Salem Cadı Mahkemeleri : Massachusetts’te Salem cadı yargılamaları sırasında Martha Carrier, George Jacobs Sr., John Proctor, John Willard ve din adamı George Burroughs idam edildi. Olay, Amerika’daki cadı avlarının en karanlık dönemlerinden biri olarak tarihe geçti.
• 1725 – Johann Sebastian Bach’ın kantatı ilk kez seslendirildi : Büyük Alman besteci Johann Sebastian Bach’ın “Lobe den Herren, den mächtigen König der Ehren” (BWV 137) adlı kantatı ilk kez seslendirildi.
• 1745 – İkinci Jacobite Ayaklanması başladı : Charles Edward Stuart, Glenfinnan’da sancağını açarak İkinci Jacobite Ayaklanması’nı başlattı. Amaç Stuart Hanedanı’nı yeniden tahta getirmekti.
• 1759 – Lagos Deniz Muharebesi : Yedi Yıl Savaşı sırasında İngiltere ile Fransa arasında Lagos açıklarında yapılan deniz savaşı İngiliz üstünlüğüyle sonuçlandı.

Osmanlı ve Türkiye Tarihinde 19 Ağustos

• 1787 – Osmanlı-Rus Savaşı ilan edildi : Osmanlı Padişahı I. Abdülhamid döneminde Rusya’ya savaş ilan edildi. Böylece 1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşı başladı. Savaşın temelinde Kırım’ın 1783’te Rusya tarafından ilhak edilmesi ve Karadeniz-Balkanlardaki nüfuz mücadelesi yatıyordu. Avusturya’nın da katılmasıyla iki cepheli hale gelen savaş, Osmanlı açısından ağır toprak kayıplarıyla sonuçlandı. 1792 Yaş Antlaşması ile Kırım’ın Rusya’ya ait olduğu kabul edildi.
• 1812 – USS Constitution İngiliz gemisini yendi : 1812 Savaşı sırasında Amerikan fırkateyni USS Constitution, Nova Scotia açıklarında İngiliz HMS Guerriere’yi yendi. Gemi “Old Ironsides” lakabını aldı.
• 1819 – James Watt öldü : Buhar makinesini geliştirerek Sanayi Devrimi’nin hızlanmasına büyük katkı sağlayan İskoç mühendis James Watt hayatını kaybetti. Adı bugün güç birimi “watt” ile yaşamaktadır.
• 1821 – Navarin Katliamı : Mora İsyanı sırasında Yunan güçleri Navarin’i ele geçirdikten sonra bölgedeki Müslüman Türk nüfusa yönelik büyük bir katliam gerçekleşti. Türk kaynaklarında yaklaşık 3.000 kişinin öldürüldüğü belirtilir.
• 1829 – Ağrı Dağı’na ilk tırmanış : Alman Baltık kökenli doğa bilimci Friedrich Parrot ve ekibi, Ağrı Dağı’nın zirvesine ulaştı. Bu, dağın modern anlamdaki ilk belgelenmiş başarılı zirve çıkışı kabul edilir.
• 1878 – Saraybosna Avusturya-Macaristan tarafından işgal edildi : Berlin Kongresi sonrasında Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Osmanlı’ya ait Bosna-Hersek’i işgal etmeye başladı. 19 Ağustos’ta Saraybosna kontrol altına alındı. Bu gelişme, Osmanlı’nın Balkanlar’daki hâkimiyetinin gerilemesinin önemli göstergelerinden biri oldu.
• 1895 – Yeni Asır gazetesi kuruldu ve yüksek atlama rekoru : İzmir merkezli Yeni Asır gazetesinin temelleri atıldı. Aynı gün Amerikalı atlet James Ryan yüksek atlamada 1,94 metreyle dünya rekoru kırdı.
• 1908 – Haydarpaşa Garı hizmete girdi : İstanbul-Bağdat Demiryolu hattının başlangıç istasyonu olarak inşa edilen Haydarpaşa Garı tamamlanarak hizmete açıldı.
• 1909 – Kanun-i Esasi’de değişiklikler : 1876 tarihli Kanun-i Esasi’nin 21 maddesi değiştirildi, üç yeni madde eklendi. Padişahın yetkileri kısıtlanırken meclis ve hükümetin yetkileri genişletildi.
• 1915 – Tevfik Fikret öldü : Türk edebiyatının en önemli şairlerinden Tevfik Fikret, 48 yaşında hayatını kaybetti. Servet-i Fünun akımının önde gelen isimlerinden olan Fikret, “Rübab-ı Şikeste”, “Haluk’un Defteri” ve “Şermin” gibi eserleriyle tanınır. Galatasaray Sultanisi’nde müdürlük ve Robert Kolej’de öğretmenlik yaptı. Mezarı daha sonra Aşiyan’daki evine taşındı.
• 1919 – Afganistan bağımsızlığını kazandı : Üçüncü İngiliz-Afgan Savaşı sonrasında Afganistan, Birleşik Krallık’tan tam bağımsızlık kazandı. Bu tarih bugün Afganistan’da Bağımsızlık Günü olarak kutlanır.

20. Yüzyılın Dönüm Noktaları

• 1934 – Hitler tüm siyasi gücü elinde topladı : Cumhurbaşkanı Paul von Hindenburg’un ölümünün ardından yapılan referandumda Adolf Hitler, cumhurbaşkanlığı ve şansölyelik makamlarını birleştirerek “Führer und Reichskanzler” unvanını aldı. Resmi sonuçlara göre yaklaşık yüzde 90 “evet” oyu çıktı. Bu, Weimar Cumhuriyeti’nden Nazi diktatörlüğüne geçişin son adımı oldu.
• 1936 – Moskova Duruşmaları başladı ve Federico García Lorca öldürüldü : Sovyetler Birliği’nde Birinci Moskova Duruşması başladı. Stalin yönetimi eski Bolşevik liderleri “ihanet” ve “casusluk” suçlamalarıyla yargıladı. Aynı gün İspanyol şair ve oyun yazarı Federico García Lorca, İspanya İç Savaşı’nın başında Granada yakınlarında milliyetçi güçler tarafından öldürüldü. “Kanlı Düğün”, “Yerma” ve “Bernarda Alba’nın Evi” gibi eserleriyle tanınan Lorca’nın ölümü, savaşın sanatçılar üzerindeki baskısının sembolü haline geldi.
• 1939 – Türkiye’de boşanma genelgesi : Adalet Bakanlığı, boşanma davalarında her iki tarafın da dilekçe vermesini zorunlu kılan genelge yayımladı.
• 1940 – B-25 Mitchell ilk uçuşunu yaptı : II. Dünya Savaşı’nın önemli Amerikan bombardıman uçaklarından B-25 Mitchell’in ilk uçuşu gerçekleşti.
• 1942 – Dieppe Çıkarması : Müttefik kuvvetler, özellikle Kanada birliklerinin ağırlıkta olduğu büyük bir amfibi harekâtla Fransa’nın Dieppe kıyılarına çıktı. Yaklaşık 6.000 askerin katıldığı operasyonda çok ağır kayıplar verildi. Operasyon askerî açıdan başarısız olsa da Normandiya Çıkarması için önemli dersler sağladı.
• 1943 – Quebec Anlaşması imzalandı : ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt ile İngiltere Başbakanı Winston Churchill, Quebec Konferansı sırasında önemli stratejik kararlar aldı.
• 1944 – Paris’te ayaklanma başladı : Fransız Direnişi, Alman işgaline karşı açık ayaklanma başlattı. Paris’in kurtuluş süreci birkaç gün içinde tamamlandı.
• 1945 – Vietnam’da Ağustos Devrimi ve Aşiyan Müzesi : Ho Chi Minh liderliğindeki Viet Minh güçleri Hanoi’de yönetimi ele geçirdi. Aynı gün Tevfik Fikret’in “Aşiyan” adını verdiği evi, şairin ölümünün 30. yıl dönümünde müze olarak halka açıldı.
• 1952 – Günseli Başar Avrupa Güzellik Kraliçesi seçildi : Türkiye Güzeli Günseli Başar, Avrupa Güzellik Kraliçesi unvanını kazandı.
• 1953 – İran’da Musaddık devrildi : Başbakan Muhammed Musaddık’ın hükümeti, ABD ve İngiltere destekli operasyonla devrildi. Şah Muhammed Rıza Pehlevi’nin gücü büyük ölçüde arttı. Bu olay, 1979 İran Devrimi’ne giden sürecin kritik noktalarından biri olarak kabul edilir.
• 1955 – Diane Kasırgası : ABD’nin kuzeydoğusunda Diane Kasırgası’nın yol açtığı sellerde yaklaşık 200 kişi hayatını kaybetti.
• 1960 – U-2 Krizi ve Belka-Strelka : Amerikalı U-2 casus uçağı pilotu Francis Gary Powers, Moskova’da casusluk suçundan 10 yıl hapse mahkûm edildi. Aynı gün Sovyetler Birliği, Belka ve Strelka adlı iki köpek ile diğer canlıları taşıyan Korabl-Sputnik 2’yi fırlattı. Canlılar sağ salim Dünya’ya döndü.
• 1964 – Syncom 3 fırlatıldı : İlk jeostatik iletişim uydularından Syncom 3 uzaya gönderildi. Tokyo Olimpiyatları’nın canlı yayınında kullanıldı.
• 1965 – Türkiye’de vergi rekortmenleri açıklandı : Vehbi Koç, 15 milyon lira vergi ödeyerek rekortmen oldu.
• 1966 – Varto Depremi : Muş’un Varto ilçesi merkezli 6,8-6,9 büyüklüğündeki depremde 2.394 kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 1.500 kişi yaralandı. Çok sayıda köy yıkıldı.
• 1969 – Alparslan Türkeş’in 27 Mayıs açıklaması : Milliyetçi Hareket Partisi lideri Alparslan Türkeş, 27 Mayıs 1960 darbesiyle ilgili açıklama yaptı.
• 1974 – Kıbrıs’ta ABD Büyükelçisi Roger Davies öldürüldü : Kıbrıs Harekâtı sonrasındaki gergin ortamda ABD Büyükelçisi Roger Davies hayatını kaybetti.
• 1978 – Cinema Rex yangını ve Kariye Müzesi soygunu : İran’ın Abadan kentindeki Cinema Rex sinemasında çıkan yangında 300’den fazla kişi öldü. Aynı gün İstanbul’daki Kariye Müzesi’nde hırsızlık olayı yaşandı.
• 1980 – Saudia Flight 163 faciası : Suudi Arabistan’da Saudia Havayolları’na ait uçak Riyad’a indikten sonra yangın nedeniyle 301 kişinin ölümüne yol açtı.
• 1981 – Sidra Körfezi çatışması : ABD F-14 Tomcat uçakları, iki Libya Su-22 savaş uçağını düşürdü.
• 1987 – Hungerford Katliamı : İngiltere’nin Hungerford kentinde Michael Ryan tarafından gerçekleştirilen silahlı saldırıda 16 kişi öldürüldü.
• 1989 – Pan-Avrupa Pikniği : Macaristan-Avusturya sınırında düzenlenen Pan-Avrupa Pikniği sırasında yüzlerce Doğu Alman Batı’ya geçti. Aynı gün Polonya’da Tadeusz Mazowiecki, 42 yıl sonra ilk komünist olmayan başbakan adayı gösterildi.
• 1990 – Gagavuzya Cumhuriyeti ilan edildi : Moldova’nın güneyinde Gagavuzlar, Komrat’ta Gagavuzya Cumhuriyeti’ni ilan etti.
• 1991 – Sovyetler Birliği’nde Ağustos Darbesi : Komünist Parti’nin muhafazakâr kanadı, Mihail Gorbaçov’u Foros’ta ev hapsine alarak darbe girişiminde bulundu. Boris Yeltsin’in önderliğindeki direniş sayesinde darbe üç gün içinde çöktü. Bu olay, Sovyetler Birliği’nin dağılma sürecini hızlandırdı.
• 1993 – Ergun Göknel tutuklandı : İstanbul Su ve Kanalizasyon İşletmesi Genel Müdürü Ergun Göknel, yolsuzluk iddialarıyla tutuklandı.
• 1999 – Belgrad’da Milošević karşıtı gösteri : On binlerce kişi Slobodan Milošević’in istifasını talep etti.
• 2002 – Rus Mi-26 helikopteri düşürüldü : Çeçenistan’da Rus Mi-26 askerî nakliye helikopteri füze saldırısıyla düşürüldü. 118 asker hayatını kaybetti.
• 2003 – Bağdat’ta BM binasına saldırı : Birleşmiş Milletler’in kullandığı Canal Hotel binasına düzenlenen bombalı saldırıda 22 kişi öldü. Ölenler arasında BM’nin Irak temsilcisi Sergio Vieira de Mello da vardı. Bu olay Dünya İnsani Yardım Günü’nün ilan edilmesine vesile oldu.
• 2004 – Google halka açıldı : Google borsaya kote oldu.
• 2008 – Necmettin Erbakan’ın cezası affedildi : Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Necmettin Erbakan’ın ev hapsi cezasını affetti.
• 2010 – ABD’nin Irak’tan çekilmesi : ABD’nin Irak’taki son muharebe tugayı Kuveyt’e geçti ve Operation Iraqi Freedom resmi olarak sona erdi.

19 Ağustos’ta Doğan Önemli İsimler

• 1871 – Orville Wright: Havacılığın öncülerinden, Wilbur Wright ile birlikte ilk başarılı uçağı yapan kardeşlerden biri.
• 1881 – George Enescu: Rumen besteci, kemancı ve orkestra şefi.
• 1883 – Coco Chanel (Gabrielle Chanel): Fransız moda tasarımcısı, modern kadın giyiminin en etkili isimlerinden.
• 1902 – Ogden Nash: Amerikalı mizahi şair.
• 1906 – Philo Farnsworth: Elektronik televizyonun öncülerinden.
• 1916 – Orhan Hançerlioğlu: Türk yazar ve araştırmacı.
• 1921 – Gene Roddenberry: Star Trek serisinin yaratıcısı.
• 1923 – Edgar F. Codd: İlişkisel veritabanı modelinin geliştiricisi.
• 1924 – Willard Boyle: Nobel ödüllü fizikçi, CCD teknolojisinin öncüsü.
• 1930 – Frank McCourt: “Angela’nın Külleri” yazarı.
• 1939 – Ginger Baker: Cream grubunun davulcusu.
• 1940 – Johnny Nash: Reggae ve soul sanatçısı.
• 1945 – Ian Gillan: Deep Purple’ın vokalisti.
• 1946 – Bill Clinton: ABD’nin 42. Başkanı.
• 1946 – Fedon Kalyoncu: Türk şarkıcı.
• 1951 – John Deacon: Queen grubunun bas gitaristi.
• 1952 – Jonathan Frakes: Star Trek: The Next Generation oyuncusu.
• 1959 – Derya Alabora: Türk tiyatro, sinema ve televizyon oyuncusu.
• 1965 – Kyra Sedgwick: Amerikalı oyuncu.
• 1969 – Matthew Perry: Friends dizisinde Chandler Bing.
• 1970 – Fat Joe: Amerikalı rapçi.
• 1973 – Marco Materazzi: İtalyan futbolcu, 2006 Dünya Kupası şampiyonu.
• 1986 – Christina Perri: Amerikalı şarkıcı.
• 1988 – Veronica Roth: Divergent serisinin yazarı.
• 1994 – Nafissatou Thiam: Belçikalı heptatlon şampiyonu.

19 Ağustos’ta Hayatını Kaybeden Önemli İsimler

• MS 14 – Augustus: Roma’nın ilk imparatoru.
• 1580 – Andrea Palladio: İtalyan mimar.
• 1662 – Blaise Pascal: Matematikçi, fizikçi ve filozof.
• 1691 – Köprülü Fazıl Mustafa Paşa: Osmanlı sadrazamı.
• 1819 – James Watt: Buhar makinesinin geliştiricisi.
• 1915 – Tevfik Fikret: Türk şair.
• 1923 – Vilfredo Pareto: İtalyan ekonomist ve sosyolog.
• 1929 – Sergei Diaghilev: Ballets Russes’un kurucusu.
• 1936 – Federico García Lorca: İspanyol şair ve oyun yazarı.
• 1944 – Henry Wood: İngiliz orkestra şefi.
• 1954 – Alcide De Gasperi: İtalyan siyasetçi.
• 1967 – Hugo Gernsback: Bilimkurgu yayıncısı.
• 1968 – George Gamow: Fizikçi ve kozmolog.
• 1977 – Groucho Marx: Marx Kardeşler’in üyesi.
• 1980 – Otto Frank: Anne Frank’ın babası.
• 1994 – Linus Pauling: İki Nobel Ödülü sahibi kimyager.
• 2003 – Sergio Vieira de Mello: BM Irak temsilcisi.
• 2005 – Mo Mowlam: İngiliz siyasetçi.
• 2008 – Levy Mwanawasa: Zambiya devlet başkanı.
• 2009 – Don Hewitt: 60 Minutes’ın yaratıcısı.
• 2012 – Tony Scott: Top Gun yönetmeni.
• 2014 – James Foley: Amerikalı gazeteci.
• 2017 – Dick Gregory: Komedyen ve aktivist.
• 2021 – Sonny Chiba: Japon oyuncu ve dövüş sanatları ustası.

19 Ağustos’un Tarihsel Anlamı

19 Ağustos, imparatorlukların yükselişine ve çöküşüne, bilimsel keşiflere, teknolojik devrimlere, savaşlara, devrimlere ve toplumsal dönüşümlere tanıklık eden bir gündür. Türkiye açısından Evliya Çelebi, Tevfik Fikret, Aşiyan, Osmanlı-Rus Savaşı, Navarin, Saraybosna, Varto Depremi ve Cumhuriyet dönemi siyasi gelişmeleri nedeniyle özel bir yere sahiptir. Dünya açısından ise Hitler’in iktidarını pekiştirmesi, Dieppe, Paris’in kurtuluşu, Vietnam Devrimi, 1953 İran darbesi, U-2 Krizi, Sovyetler Birliği’nin dağılması ve Bağdat’taki BM saldırısı gibi olaylarla öne çıkar.

Bu tarih aynı zamanda Dünya İnsani Yardım Günü ve Afganistan Bağımsızlık Günü olarak anılır. Siyaset, savaş, bilim, sanat, edebiyat, teknoloji ve toplumsal hafızanın kesiştiği son derece yoğun bir gün olarak tarihteki yerini korumaktadır.