Tarihte Bugün 18 Ağustos

Türkiye ve Dünyada Yaşananlar, Doğanlar ve Ölenler

18 Ağustos, tarihin farklı dönemlerinde savaşlardan siyasi dönüşümlere, bilimsel keşiflerden kültür ve sanat dünyasındaki gelişmelere kadar çok sayıda önemli olaya sahne olmuş bir gündür. Türk tarihi açısından özellikle Çanakkale Savaşı, Millî Mücadele, Cumhuriyet dönemi basın ve iletişim tarihi, NATO süreci ve Türk spor tarihi bakımından dikkat çeken bir tarihtir.

18 Ağustos’ta Türkiye Tarihinde Yaşananlar

• 1645 – Osmanlı ordusu Hanya Kalesi’ni ele geçirdi : Osmanlı Devleti’nin Girit Seferi sırasında önemli gelişmelerden biri 18 Ağustos 1645’te yaşandı. Osmanlı ordusu, Girit’in önemli merkezlerinden Hanya Kalesi’ni teslim aldı. Girit’in Osmanlı hâkimiyetine girmesi birkaç yıl sürecek uzun ve kanlı bir savaşın başlangıcını oluşturuyordu. Venedik ile Osmanlı Devleti arasındaki mücadele, Akdeniz’deki güç dengesi açısından büyük önem taşıyordu. Bu zafer, Osmanlı’nın Doğu Akdeniz’deki nüfuzunu güçlendiren adımlardan biri olarak tarihe geçti.
• 1648 – Sultan İbrahim öldürüldü : 18 Ağustos 1648, Osmanlı tarihinin en çalkantılı hükümdarlık dönemlerinden birinin sona erdiği gündür. Sultan İbrahim, 1615’te doğmuş, 1640’ta Osmanlı padişahı olmuştu. Saltanatı sırasında saray içerisindeki mücadeleler, devlet yönetimindeki sorunlar ve ekonomik sıkıntılar giderek ağırlaşmıştı. 1648 yılında İstanbul’da meydana gelen büyük siyasi kriz sonucunda Sultan İbrahim tahttan indirildi. Ardından 18 Ağustos 1648’de öldürüldü. Yerine oğlu IV. Mehmed geçirildi. Sultan İbrahim’in öldürülmesi, Osmanlı tarihinde bir padişahın tahttan indirildikten sonra öldürülmesi bakımından en dikkat çekici olaylardan biri olarak kabul edilir.
• 1907 – II. Abdülhamid döneminde otomobil ve motosiklet ithalatına izin verildi : 18 Ağustos 1907 tarihi, Osmanlı Devleti’nde modern ulaşım araçlarının yaygınlaşması bakımından dikkat çekici gelişmelerden biriyle anılır. II. Abdülhamid döneminde otomobil ve motosiklet gibi sıvı yakıtla çalışan modern taşıtların ülkeye getirilmesine yönelik izinler verildi. Böylece Osmanlı toplumunun yeni ulaşım teknolojileriyle daha yakından tanışmasının önü açılmış oldu. Bu karar, imparatorluğun son döneminde teknolojik modernleşme çabalarının somut örneklerinden biridir.
• 1915 – Çanakkale Cephesi’nde Kireçtepe Muharebesi : 18 Ağustos 1915, Çanakkale Savaşı’nın önemli safhalarından birine denk gelir. Anafartalar bölgesindeki Osmanlı kuvvetleri ile İngiliz birlikleri arasında yaşanan mücadeleler sırasında Kireçtepe çevresinde şiddetli çatışmalar meydana geldi. Çanakkale’deki mücadele yalnızca Gelibolu Yarımadası’nın değil, Osmanlı Devleti’nin geleceğinin de belirlenmesi açısından büyük önem taşıyordu. 1915 yazında İtilaf Devletleri, Gelibolu Yarımadası’nda yeni bir saldırı düzenleyerek Osmanlı savunmasını kırmayı ve İstanbul’a ulaşmayı hedefliyordu. Osmanlı kuvvetlerinin direnişi sonucunda bu plan başarıya ulaşamadı. 18 Ağustos günü, özellikle Anafartalar bölgesindeki mücadelenin devam ettiği kritik günlerden biri olarak tarihe geçti.
• 1922 – Büyük Taarruz öncesinde Mustafa Kemal Paşa cepheye hareket etti : 18 Ağustos 1922, Millî Mücadele’nin en kritik dönemlerinden biridir. Büyük Taarruz’un başlamasına günler kala Mustafa Kemal Paşa, Ankara’dan gizlice ayrılarak Batı Cephesi’ne doğru hareket etti. Türk ordusunun büyük saldırısı için hazırlıklar tamamlanıyordu. Bu dönemde hazırlıkların mümkün olduğunca gizli tutulması büyük önem taşıyordu. Yunan ordusunun Türk ordusunun saldırı hazırlıklarını önceden fark etmemesi için çeşitli tedbirler alınmıştı. Birkaç gün sonra, 26 Ağustos 1922’de Büyük Taarruz başlayacak ve 30 Ağustos Başkomutanlık Meydan Muharebesi’nin ardından Yunan ordusu Anadolu’dan geri çekilecekti.
• 1932 – Keriman Halis Ece dünya güzeli seçildi : 18 Ağustos 1932, Türkiye’nin sosyal ve kültürel tarihinde sembolik öneme sahip günlerden biridir. Keriman Halis, Belçika’nın Spa kentinde düzenlenen güzellik yarışmasında dünya güzeli seçildi. Böylece Türkiye, uluslararası bir güzellik yarışmasında önemli bir başarı elde etmiş oldu. Keriman Halis’in başarısı Türkiye’de büyük yankı uyandırdı. Mustafa Kemal Atatürk de kendisini tebrik etti ve Keriman Halis’e “Ece” soyadını verdi. Keriman Halis’in başarısı, Cumhuriyet’in ilk yıllarında Türk kadınının toplumsal hayattaki konumuna ilişkin yürütülen dönüşümün sembollerinden biri olarak değerlendirildi. 18 Ağustos’ta Atatürk’e gönderdiği telgrafta da başarısını Türk kadınlarına verilen değerle ilişkilendirdi.
• 1934 – İkinci Türk Dil Kurultayı başladı : 18 Ağustos 1934’te İkinci Türk Dil Kurultayı çalışmalarına başladı. Türk Dil Kurumu’nun kuruluşundan sonra gerçekleştirilen dil kurultayları, Cumhuriyet döneminde Türkçenin araştırılması, geliştirilmesi ve yabancı dillerden gelen kelimelerin yerine Türkçe karşılıklar bulunması çalışmalarında önemli bir yere sahipti. Dil ve tarih alanındaki çalışmalar, Cumhuriyet’in kültür politikalarının temel unsurlarından biri haline gelmişti.
• 1936 – Radyo işletme yetkisi PTT’ye verildi : 18 Ağustos 1936’da Türkiye’deki radyo yayıncılığı açısından önemli bir idari değişiklik gerçekleşti. Radyo işletme yetkisi Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi’ne (PTT) devredildi. Radyo yayıncılığının devlet kontrolündeki kurumsal yapısının şekillenmesinde bu düzenlemenin önemli bir yeri oldu.
• 1938 – Tan gazetesi kapatıldı : 18 Ağustos 1938’de Tan gazetesi, Atatürk’ün sağlık durumuyla ilgili yayımlanan bir yazı nedeniyle hükümet kararıyla kapatıldı. Gazetenin yazarlarından Ahmet Emin Yalman’ın Atatürk’ün sağlık durumuna ilişkin yazısı dönemin siyasi atmosferinde ciddi tartışmaya neden oldu. Tan gazetesine üç ay süreyle yayın yasağı getirildi. Bu olay, Cumhuriyet’in erken döneminde basın ile devlet arasındaki ilişkinin ve basın üzerindeki siyasi denetimin örneklerinden biri olarak tarih literatüründe yer aldı.
• 1952 – İzmir NATO’nun Güneydoğu Karargâh Merkezi oldu : 18 Ağustos 1952’de İzmir, NATO’nun Güneydoğu Karargâh Merkezi olarak seçildi. Türkiye 1952 yılında NATO’ya katılmıştı. İzmir’in NATO açısından önemli bir askeri merkez haline gelmesi, Türkiye’nin Soğuk Savaş dönemindeki stratejik konumunun güçlenmesinin bir göstergesiydi. Türkiye’nin Sovyetler Birliği’ne karşı NATO’nun güneydoğu kanadında önemli bir askeri konuma sahip olması nedeniyle İzmir’in seçilmesi, hem Türkiye hem de NATO açısından stratejik önem taşıyordu.
• 1954 – Millet gazetesi yazarlarına hapis cezası : 18 Ağustos 1954’te Millet gazetesi yazarı Nurettin Ardıçoğlu ile gazetenin yazı işleri müdürü Hüsnü Söylemezoğlu, gazetede yayımlanan “Amerikalı Dostlara Açık Mektup” başlıklı yazı nedeniyle yedişer ay hapis cezasına çarptırıldı. Olay, Demokrat Parti döneminde basın özgürlüğü tartışmalarının önemli örneklerinden biri olarak kayda geçti.
• 1961 – Türkiye’de ilk banka soygunlarından biri : 18 Ağustos 1961’de Türkiye’nin yakın tarihindeki en ünlü banka soygunlarından biri gerçekleşti. Necdet Elmas, İstanbul’da bir banka şubesini soydu. Olay, Türkiye’de banka soygunlarının kamuoyunda büyük yankı uyandırdığı ilk örneklerden biri oldu. Elmas, soygunun ardından kaçmayı başardı ancak 30 Ağustos 1961’de Darıca’da yakalandı. Olay, dönemin gazetelerinde geniş biçimde yer aldı ve Necdet Elmas’ın adı uzun yıllar Türkiye’nin en tanınmış suçlularından biri olarak anıldı.
• 1964 – Tokyo Olimpiyatları’nda Türk güreşçilerden büyük başarı : 18 Ağustos 1964’te Tokyo’da düzenlenen Olimpiyat Oyunları’nda Türk güreşçileri önemli başarılar elde etti. Türk sporcular 2 altın, 3 gümüş ve 1 bronz madalya kazanarak Türkiye’nin Olimpiyat tarihindeki başarılı güreş performanslarından birini ortaya koydu. Türk güreşi, özellikle 20. yüzyılın ortalarında Türkiye’nin uluslararası alanda en başarılı olduğu spor dallarından biriydi.
• 1984 – İbrahim Kafesoğlu hayatını kaybetti : 18 Ağustos 1984’te Türk tarihçi, Türkolog ve akademisyen İbrahim Kafesoğlu hayatını kaybetti. Kafesoğlu özellikle Türk tarihi, Türk kültürü ve İslamiyet öncesi Türk tarihi üzerine çalışmalarıyla tanınıyordu. Türk tarihçiliğinde önemli bir isim olarak kabul edilen Kafesoğlu’nun eserleri uzun yıllar akademik çevrelerde kullanıldı.
• 2007 – Atlasjet uçağı kaçırıldı : 18 Ağustos 2007’de Atlasjet’e ait bir yolcu uçağı kaçırıldı. Uçak, İstanbul-Antalya seferini yaparken kaçırma girişiminin hedefi oldu. Olayın ardından uçak Antalya Havalimanı’na indirildi. Olayda can kaybı yaşanmadı. Eylemin ABD’yi protesto amacı taşıdığı açıklandı.
• 2018 – Sıtkı Sezgin hayatını kaybetti : 18 Ağustos 2018’de Türk sinemasının özellikle çocuk filmlerindeki rolleriyle tanınan Sıtkı Sezgin, 69 yaşında hayatını kaybetti. Sıtkı Sezgin, sinemada “Şişko Nuri” karakteriyle tanınıyordu. On Küçük Şeytan, Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler, Sihirli Cüceler, Bağrımdaki Ateş, Hesap Günü ve Adile Teyze gibi yapımlarda rol aldı. Oyunculuk kariyerinin ardından Samsun’da yaşamını sürdüren Sezgin, tedavi gördüğü hastanede çoklu organ yetmezliği nedeniyle yaşamını yitirdi.
• 2025 – Banu Kırbağ hayatını kaybetti : 18 Ağustos 2025’te Türk müziğinin tanınan isimlerinden Banu Kırbağ, 74 yaşında hayatını kaybetti. Kırbağ özellikle Dert Olur ve Unutulur gibi eserleriyle tanınıyordu. 1984 yılında yayımlanan Anlatamıyorum albümünde Orhan Veli ve Ümit Yaşar Oğuzcan gibi şairlerin şiirlerini besteledi. Ölüm nedeni kamuoyuna açıklanmadı.

18 Ağustos’ta Dünyada Yaşanan Önemli Olaylar

• 1227 – Cengiz Han öldü : 18 Ağustos 1227, dünya tarihinin en önemli hükümdarlarından Cengiz Han’ın öldüğü tarih olarak kabul edilir. Moğol İmparatorluğu’nun kurucusu olan Cengiz Han, Asya’nın büyük bölümünü etkisi altına alan devasa bir siyasi ve askerî yapı oluşturmuştu. Ölümü sırasında Çin’deki Batı Xia Devleti’ne karşı yürütülen sefer devam ediyordu. Ölümünün kesin nedeni konusunda tarihçiler arasında farklı görüşler bulunmakla birlikte, hastalık, yaşlılık ve sefer sırasında yaşadığı bir kaza dahil çeşitli ihtimaller öne sürülmüştür. Cengiz Han’ın ölümünden sonra imparatorluk oğulları ve torunları tarafından genişletilmeye devam etti.
• 1572 – Navarra Kralı Henri ile Marguerite de Valois evlendi : 18 Ağustos 1572’de Paris’te Navarra Kralı Henri ile Marguerite de Valois evlendi. Evlilik, Fransa’daki Katolikler ile Protestanlar arasındaki siyasi ve dini gerilimi azaltmak amacı taşıyan önemli bir siyasi birliktelikti. Ancak evlilikten yalnızca birkaç gün sonra gerçekleşen Saint-Barthélemy Katliamı, Fransa’daki din savaşlarının ne kadar derin bir noktaya ulaştığını ortaya koyacaktı.
• 1612 – Pendle cadı yargılamaları başladı : 18 Ağustos 1612’de İngiltere’nin Lancashire bölgesinde Pendle cadı yargılamaları başladı. Toplam 11 kişi, cadılık yaptıkları iddiasıyla yargılandı. Dönemin dini ve toplumsal atmosferinin etkisiyle gerçekleşen davalar, İngiltere tarihindeki en meşhur cadılık davaları arasında yer aldı. Sanıkların büyük bölümü suçlu bulundu ve idam edildi. Olay, İngiltere’de cadılık inancının hukuk sistemi üzerindeki etkisini gösteren en bilinen örneklerden biri haline geldi.
• 1789 – Liège Devrimi başladı : 18 Ağustos 1789’da bugünkü Belçika sınırları içerisinde bulunan Liège’de devrim başladı. Fransız Devrimi’nin Avrupa’da yarattığı siyasi atmosferin de etkisiyle Liège Prensi-Piskoposluğu’na karşı muhalefet güçlendi. Gelişmeler daha sonra bölgedeki siyasi düzenin değişmesine yol açacak hareketlere dönüştü.
• 1864 – Amerikan İç Savaşı’nda Globe Tavern Muharebesi : 18 Ağustos 1864’te Amerikan İç Savaşı sırasında Globe Tavern Muharebesi başladı. Birlik ordusu, Konfederasyon ordusunun Petersburg’a ulaşan önemli ikmal hatlarından biri olan Wilmington and Weldon Demiryolunu kesmeye çalışıyordu. Savaşın amacı yalnızca bir demiryolunu ele geçirmek değildi; Petersburg’un ikmal bağlantılarını kesmek, Konfederasyon ordusunun savunma kapasitesini azaltmak ve Richmond üzerindeki baskıyı artırmak da hedefleniyordu.
• 1868 – Helyum keşfedildi : 18 Ağustos 1868’de Fransız astronom Pierre Janssen, Güneş’i gözlemlediği sırada daha önce bilinmeyen bir spektral çizgi fark etti. Bu gözlem daha sonra helyum elementinin keşfi ile ilişkilendirildi. Helyumun keşfi ilginç bir özelliğe sahiptir: Element önce Dünya’da değil, Güneş’in tayfında fark edildi. Daha sonra Dünya üzerinde de bulundu ve kimyasal bir element olduğu kesinleştirildi. Bu nedenle helyum, bilim tarihinde Dünya’da bulunmadan önce uzayda keşfedilen ilk element olarak özel bir yere sahiptir.
• 1870 – Gravelotte Muharebesi : 18 Ağustos 1870’te Fransa-Prusya Savaşı’nın en büyük çarpışmalarından biri olan Gravelotte Muharebesi gerçekleşti. Prusya liderliğindeki Alman kuvvetleri ile Fransız ordusu arasındaki savaş, Fransa’nın askerî açıdan ağır bir baskı altına girmesine yol açtı. Savaşın devamında Fransız İmparatorluğu çökecek ve Almanya’nın siyasi birliği önemli ölçüde tamamlanacaktı.
• 1877 – Mars’ın uydusu Phobos keşfedildi : 18 Ağustos 1877’de Amerikalı astronom Asaph Hall, Mars’ın uydularından Phobos’u keşfetti. Hall kısa süre sonra Mars’ın diğer uydusu Deimos’u da keşfetti. Phobos, Mars’a son derece yakın bir yörüngede bulunması nedeniyle astronomlar açısından dikkat çekicidir. Mars’ın iki küçük uydusundan biri olan Phobos’un gelecekte Mars araştırmaları açısından önemli bir hedef olması beklenmektedir.
• 1917 – Büyük Selanik Yangını : 18 Ağustos 1917’de Selanik’te büyük bir yangın çıktı. Yangın, şehrin geniş bir bölümünü etkiledi. Selanik’in yaklaşık üçte birlik kısmı yangından zarar gördü ve yaklaşık 72 bin kişi evsiz kaldı. Yangın, şehrin tarihsel dokusunu ciddi biçimde değiştirdi. Selanik’in yeniden planlanması gündeme geldi ve şehir mimari açıdan yeni bir döneme girdi.
• 1920 – ABD’de kadınlara oy hakkı anayasal güvenceye kavuştu : 18 Ağustos 1920’de ABD’de kadınların siyasi hakları açısından tarihî bir dönüm noktası yaşandı. ABD Anayasası’nın 19. Değişikliği, yeterli eyalet tarafından onaylanarak yürürlüğe girdi ve kadınların oy kullanma hakkının önündeki federal düzeydeki engel kaldırıldı. Bu gelişme, ABD’de kadınların onlarca yıl süren oy hakkı mücadelesinin en önemli sonuçlarından biri oldu. Kadınların oy hakkı mücadelesi 19. yüzyılda başlamış, Susan B. Anthony, Elizabeth Cady Stanton ve çok sayıda kadın hakları savunucusunun çalışmalarıyla büyümüştü. 18 Ağustos 1920 ise bu mücadelenin Amerikan anayasal sistemi içerisindeki en önemli zaferlerinden biri oldu.
• 1940 – Britanya Savaşı’nın “En Zor Günü” : 18 Ağustos 1940’ta II. Dünya Savaşı’nda Britanya Savaşı’nın “En Zor Günü” yaşandı. Luftwaffe ve RAF arasında yoğun hava muharebelerinde her iki taraf da onlarca uçak kaybetti, Buckingham Sarayı da bombalandı.
• 1944 – Drancy Toplama Kampı’ndaki Yahudiler kurtarıldı : 18 Ağustos 1944’te Fransa’nın Nazi işgali altındaki döneminin sonlarına doğru Drancy Toplama Kampı çevresinde önemli gelişmeler yaşandı. Drancy, Nazi işgali sırasında Fransa’daki Yahudilerin toplama ve Auschwitz başta olmak üzere ölüm kamplarına gönderilmesinde kullanılan başlıca merkezlerden biriydi. Paris’in kurtuluşuna yaklaşılırken kampın boşaltılması ve buradaki insanların kurtarılması, Fransa’daki Nazi işgalinin sona erme sürecinin önemli olaylarından biri oldu.
• 1945 – Endonezya’da Sukarno devlet başkanı oldu : Endonezya’nın bağımsızlığını ilan etmesinin hemen ardından, 18 Ağustos 1945’te Sukarno ülkenin ilk cumhurbaşkanı olarak göreve başladı. Endonezya 17 Ağustos’ta bağımsızlığını ilan etmişti. Sukarno’nun cumhurbaşkanlığına gelmesiyle yeni devletin siyasi kurumlarının oluşturulması süreci başladı.
• 1950 – Julien Lahaut suikast sonucu öldürüldü : 18 Ağustos 1950’de Belçika Komünist Partisi Başkanı Julien Lahaut, evinin önünde düzenlenen suikast sonucunda öldürüldü. Lahaut, Belçika siyasetinde özellikle komünist hareketin önde gelen isimlerinden biriydi. Ölümü, II. Dünya Savaşı sonrasında Avrupa’daki yoğun ideolojik ve siyasi kutuplaşmanın dikkat çekici olaylarından biri oldu.
• 1958 – Nabokov’un Lolita romanı ABD’de yayımlandı : 18 Ağustos 1958’de Vladimir Nabokov’un Lolita adlı romanı Amerika Birleşik Devletleri’nde yayımlandı. Roman daha önce Avrupa’da yayımlanmış olsa da ABD’deki yayınlanması eserin dünya çapında büyük bir tartışmanın merkezine yerleşmesine neden oldu. Lolita, anlatıcısı Humbert Humbert’in çok küçük yaştaki Dolores Haze’e yönelik saplantılı ilgisini konu alıyordu. Eser, anlatıcının güvenilmezliği, dil kullanımı, ahlaki sorumluluk ve edebiyatın sınırları üzerine uzun yıllar süren tartışmalara neden oldu.
• 1963 – James Meredith üniversiteden mezun oldu : 18 Ağustos 1963’te Amerikan yurttaşlık hakları mücadelesinin önemli isimlerinden James Meredith, Mississippi Üniversitesi’nden mezun oldu. Meredith, 1962’de üniversiteye kabul edilmesi sırasında büyük bir ırkçı direnişle karşılaşmıştı. Federal hükümetin müdahalesiyle üniversiteye kaydolabilmişti. Mezuniyeti, ABD’deki ayrımcılığın ve özellikle eğitim alanındaki ırk ayrımının kırılması bakımından sembolik bir öneme sahipti.
• 1965 – Vietnam Savaşı’nda Operation Starlite başladı : 18 Ağustos 1965’te Vietnam Savaşı sırasında Operation Starlite başladı. ABD Deniz Piyadeleri, Güney Vietnam’daki Viet Cong güçlerine karşı büyük çaplı bir operasyon düzenledi. Operasyon, Amerikan birliklerinin Vietnam Savaşı’nda gerçekleştirdiği ilk büyük kara muharebelerinden biri olarak kabul edilir.
• 1971 – Avustralya ve Yeni Zelanda Vietnam’dan çekilme kararı aldı : 18 Ağustos 1971’de Avustralya ve Yeni Zelanda, Vietnam Savaşı’ndaki askerlerini geri çekme kararı aldı. Bu karar, Vietnam Savaşı’nda ABD öncülüğündeki koalisyonun giderek küçülmesinin işaretlerinden biriydi. Savaşın ilerleyen yıllarında Amerikan kamuoyundaki savaş karşıtlığı da giderek büyüyecekti.
• 1977 – Steve Biko tutuklandı : 18 Ağustos 1977’de Güney Afrika’da apartheid karşıtı lider Steve Biko bir yol kontrolünde tutuklandı. Daha sonra gözaltında hayatını kaybetti. Bu olay uluslararası tepkilere yol açtı.
• 1983 – Alicia Kasırgası Teksas’ı vurdu : 18 Ağustos 1983’te Alicia Kasırgası, ABD’nin Teksas kıyılarını vurdu. Kasırga büyük maddi hasara yol açtı ve 22 kişinin ölümüne neden oldu. Özellikle Houston ve çevresindeki bölgeler fırtınanın etkisini yoğun biçimde hissetti.
• 1989 – Tadeusz Mazowiecki Polonya’da başbakan oldu : 18 Ağustos 1989’da Tadeusz Mazowiecki, Polonya’da başbakanlık görevine getirildi. Mazowiecki’nin hükümeti, Doğu Avrupa’da komünist sistemin çözülmeye başladığı dönemde kurulan ilk komünist olmayan hükümetlerden biri oldu. Bu gelişme, 1989 yılında Doğu Avrupa’da yaşanan siyasi dönüşümlerin en önemli kilometre taşlarından biriydi.
• 1991 – Sovyetler Birliği’nde darbe girişimi : 18 Ağustos 1991’de Sovyetler Birliği’nde Mihail Gorbaçov’a karşı darbe girişimi başladı. Sovyetler Birliği’nin dağılma sürecini hızlandıran en önemli olaylardan biri olan bu girişimde Komünist Parti içerisindeki muhafazakâr kanat, Gorbaçov’un reformlarını durdurmaya çalıştı. Gorbaçov gözaltında tutulurken Moskova’da darbecilere karşı direniş başladı. Boris Yeltsin darbe girişimine karşı direnişin sembol isimlerinden biri haline geldi. Darbe girişimi başarısız oldu; ancak Sovyetler Birliği’nin siyasi yapısının daha da hızlı çözülmesine neden oldu. Aralık 1991’de Sovyetler Birliği resmen sona erecekti.
• 1998 – Rusya dış borç ödemelerini durdurdu : 18 Ağustos 1998’de Rusya ekonomik kriz içerisinde ağır bir karar aldı. Rusya, dış borç ödemeleri konusunda moratoryum ilan etti ve ekonomik kriz derinleşti. 1998 Rusya krizi, ülkenin finansal sistemini ciddi biçimde sarstı ve rublede büyük değer kaybına yol açtı. Kriz yalnızca Rusya’yı değil, uluslararası finans piyasalarını da etkiledi.
• 1998 – Bill Clinton, Monica Lewinsky ilişkisini kabul etti : Aynı günlerde ABD Başkanı Bill Clinton, Monica Lewinsky ile ilişkisi konusunda büyük jüri önünde ifade verdi ve ilişkiyi kabul etti. Lewinsky olayı, Clinton’ın başkanlığı dönemindeki en büyük siyasi skandallardan biri haline gelmişti. Olay, daha sonra Clinton hakkında görevden alma sürecinin başlatılmasına kadar uzanan siyasi bir krize dönüştü.
• 2005 – Endonezya’da büyük elektrik kesintisi : 18 Ağustos 2005’te Endonezya’da Java-Bali elektrik kesintisi yaklaşık 100 milyon kişiyi etkiledi.
• 2008 – Pervez Müşerref istifa etti : 18 Ağustos 2008’de Pakistan Cumhurbaşkanı Pervez Müşerref, görevinden istifa etti. Müşerref 1999’da gerçekleştirdiği askerî darbenin ardından Pakistan’ın fiilî lideri olmuş, daha sonra cumhurbaşkanlığı görevini üstlenmişti. 2008’de muhalefet partilerinin görevden alma sürecini başlatmaya hazırlanması üzerine istifa etmeyi tercih etti. Böylece Pakistan’ın siyasi tarihinde önemli bir dönem sona erdi.
• 2017 – Turku saldırısı : 18 Ağustos 2017’de Finlandiya’nın Turku kentinde bir saldırıda iki kişi öldü, birkaç kişi yaralandı.

18 Ağustos’ta Doğan Önemli Kişiler

• 1305 – Ashikaga Takauji: Japonya’nın önemli askerî ve siyasi liderlerinden biri, Muromachi şogunluğunun kurucusu.
• 1450 – Marko Marulić: Hırvat şair ve yazar. Avrupa Rönesansı’nın önemli edebiyatçılarından biri kabul edilir.
• 1685 – Brook Taylor: İngiliz matematikçi. Günümüzde Taylor serisi ve Taylor açılımıyla tanınır.
• 1750 – Antonio Salieri: İtalyan besteci ve orkestra şefi. Klasik dönem müziğinin önemli isimlerinden biridir. Mozart ile ilişkisi hakkında daha sonraki dönemlerde çeşitli efsaneler oluşturulmuş olsa da Salieri, kendi döneminde son derece saygın bir besteciydi.
• 1774 – Meriwether Lewis: Amerikalı asker, kâşif ve siyasetçi. William Clark ile gerçekleştirdiği Lewis ve Clark Keşif Gezisi ile tanınır.
• 1830 – Franz Joseph: Avusturya İmparatoru. 1848’den 1916’ya kadar hüküm sürdü ve Avrupa tarihinin en uzun süre tahtta kalan hükümdarlarından biri oldu.
• 1866 – Mahbub Ali Khan: Haydarabad Nizamı. Hindistan’ın sömürge dönemindeki önemli hükümdarlarından biridir.
• 1870 – Lavr Kornilov: Rus general. 1917 Rus Devrimi sonrasında Bolşeviklere karşı mücadele eden Beyaz Ordu hareketinin önemli isimlerinden biri oldu.
• 1890 – Walther Funk: Alman ekonomist ve Nazi Almanyası döneminde Ekonomi Bakanı olarak görev yapan siyasetçi. II. Dünya Savaşı sonrasında Nürnberg Mahkemeleri’nde yargılandı.
• 1908 – Edgar Faure: Fransız siyasetçi ve hukukçu.
• 1920 – Shelley Winters: Oscar ödüllü Amerikalı aktris.
• 1927 – Rosalynn Carter: ABD’nin eski first lady’si ve Jimmy Carter’ın eşi. Ruh sağlığı ve insani yardım konularındaki çalışmalarıyla da tanındı.
• 1933 – Roman Polanski: Polonya asıllı Fransız yönetmen, senarist, yapımcı ve oyuncu. Rosemary’s Baby, Chinatown ve The Pianist gibi filmleriyle sinema tarihinin tanınmış yönetmenleri arasında yer aldı.
• 1933 – Just Fontaine: Fransız futbolcu.
• 1934 – Roberto Clemente: Porto Rikolu beyzbol oyuncusu. Sporculuğunun yanı sıra insani yardım çalışmalarıyla da tanındı. 1972’de bir uçak kazasında hayatını kaybetti.
• 1936 – Robert Redford: Amerikalı oyuncu, yönetmen ve yapımcı. Butch Cassidy and the Sundance Kid, All the President’s Men ve Ordinary People gibi yapımlarla sinema tarihinin önemli oyuncularından biri oldu. Sundance Film Festivali’nin oluşumunda da büyük rol oynadı.
• 1962 – Felipe Calderón: Meksikalı siyasetçi. 2006-2012 yılları arasında Meksika cumhurbaşkanı olarak görev yaptı.
• 1969 – Edward Norton ve Christian Slater: Amerikalı aktörler.
• 1980 – Esteban Cambiasso: Arjantinli futbolcu.
• 1980 – Emir Spahić: Boşnak futbolcu.
• 1983 – Cameron White: Avustralyalı kriket oyuncusu.
• 1988 – G-Dragon: Güney Koreli şarkıcı, rapçi, söz yazarı ve yapımcı. BIGBANG grubunun üyelerinden biridir.
• 1991 – Esra Ural Topuz: Türk basketbolcu.
• 1992 – Frances Bean Cobain: Kurt Cobain ve Courtney Love’ın kızı.
• 1994 – Ceyda Aktaş: Türk voleybolcu. 18 Ağustos 1994’te Ankara’da doğdu ve profesyonel voleybolda smaçör olarak görev yaptı.

Türkiye’den doğanlar arasında:

• 1912 – Ertuğrul Osman Osmanoğlu (Osmanlı hanedanı reisi)
• 1937 – Duygun Yarsuvat (hukukçu ve spor yöneticisi)
• 1940 – Erdoğan Sıcak (tiyatro ve sinema oyuncusu)
• 1942 – Tunç Okan (sinema yönetmeni ve oyuncu)
• 1948 – Veysel Eroğlu (siyasetçi)
• 1963 – Hidayet Karaca (sunucu ve yayın yönetmeni)
• 1965 – Hayrünnisa Gül (eski Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün eşi)

18 Ağustos’ta Ölen Önemli Kişiler

• 1227 – Cengiz Han: Moğol İmparatorluğu’nun kurucusu. Ölümü, Moğol fetihlerinin sona ermesine değil, imparatorluğun sonraki hükümdarlar döneminde daha da büyümesine yol açtı.
• 1258 – II. Teodor Laskaris: İznik İmparatorluğu imparatoru.
• 1503 – Papa VI. Alexander: Rönesans döneminin en tartışmalı papalarından biri.
• 1648 – Sultan İbrahim: Osmanlı Devleti’nin 18. padişahı. Tahttan indirildikten sonra öldürüldü.
• 1765 – I. Franz: Kutsal Roma İmparatoru.
• 1850 – Honoré de Balzac: Fransız edebiyatının en önemli romancılarından biri. Balzac, İnsanlık Komedyası başlığı altında topladığı eserleriyle 19. yüzyıl Fransız toplumunun geniş bir panoramasını ortaya koydu. Goriot Baba, Vadideki Zambak, Eugenie Grandet gibi eserleri dünya edebiyatının klasikleri arasında yer aldı.
• 1853 – Joseph-René Bellot: Fransız deniz subayı ve Kuzey Kutbu araştırmacısı.
• 1919 – Joseph E. Seagram: Kanadalı iş insanı ve sanayici.
• 1940 – Walter Chrysler: Amerikan otomotiv sektörünün önemli isimlerinden biri ve Chrysler Corporation’ın kurucusu.
• 1944 – Ernst Thälmann: Alman komünist siyasetçi ve Almanya Komünist Partisi’nin önde gelen liderlerinden. Nazi yönetimi tarafından tutuklandı ve 1944’te Buchenwald toplama kampında öldürüldü.
• 1945 – Subhas Chandra Bose: Hindistan’ın bağımsızlık hareketinin en önemli isimlerinden biri. Bose, Mahatma Gandhi ve Jawaharlal Nehru’dan farklı bir çizgide ilerleyerek İngiliz sömürge yönetimine karşı silahlı mücadeleyi savundu. Ölümü 18 Ağustos 1945’te bir uçak kazasıyla ilişkilendirilse de ölümünün ayrıntıları konusunda uzun yıllar tartışmalar devam etti.
• 1968 – Necmeddin Halil Onan: Türk şair, edebiyat tarihçisi ve yazar. Özellikle “Bir Yolcuya” adlı şiirinde yer alan ve Çanakkale ruhuyla özdeşleşen “Dur Yolcu!” hitabıyla tanınır.
• 1990 – B. F. Skinner: Amerikalı psikolog ve davranış bilimci. Davranışçılık ekolünün en önemli temsilcilerinden olan Skinner, öğrenme ve davranışın koşullandırılması üzerine yaptığı deneylerle psikoloji tarihinin en etkili isimlerinden biri oldu.
• 1994 – Richard Synge: İngiliz biyokimyacı ve 1952 Nobel Kimya Ödülü sahibi.
• 1998 – Persis Khambatta: Hint model ve oyuncu.
• 2004 – Elmer Bernstein: Amerikalı besteci. Özellikle sinema müzikleriyle tanındı.
• 2009 – Kim Dae-jung: Güney Kore’nin eski cumhurbaşkanı ve Nobel Barış Ödülü sahibi. Kim Dae-jung, Güney Kore’de demokrasi mücadelesinin önemli isimlerinden biriydi. Kuzey Kore ile ilişkilerin geliştirilmesi yönündeki politikaları nedeniyle 2000 yılında Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldü.
• 2015 – Khaled al-Asaad: Suriyeli arkeolog ve Palmira antik kentinin uzun yıllar yöneticiliğini yapan uzman. Palmira’nın korunması için yaptığı çalışmalar nedeniyle tanınan al-Asaad, IŞİD tarafından öldürüldü. Ölümü, Suriye’deki savaş sırasında kültürel mirasın hedef alınmasının en sembolik örneklerinden biri haline geldi.
• 2018 – Sıtkı Sezgin: Türk sinemasının Şişko Nuri lakaplı oyuncusu. 69 yaşında hayatını kaybetti.
• 2018 – Kofi Annan: Eski BM Genel Sekreteri ve Nobel Barış Ödülü sahibi.
• 2024 – Alain Delon: Fransız aktör.
• 2025 – Banu Kırbağ: Türk müziğinin tanınan seslerinden Banu Kırbağ, 74 yaşında hayatını kaybetti.

Türkiye’den ölenler arasında:

• 1961 – Turan Seyfioğlu (sinema oyuncusu)
• 2000 – Selim Naşit (tiyatro sanatçısı)
• 2008 – Ertan Savaşçı (Devlet Tiyatroları sanatçısı)
• 2009 – Nezihe Meriç (yazar)

18 Ağustos’un Tarih Açısından Öne Çıkan Başlıkları

18 Ağustos’a topluca bakıldığında bu tarihin özellikle şu alanlarda dikkat çekici olayları bir araya getirdiği görülüyor:

• 1645: Osmanlı’nın Girit Seferi’nde Hanya’nın alınması
• 1648: Sultan İbrahim’in öldürülmesi
• 1915: Çanakkale Cephesi’nde Kireçtepe ve Anafartalar bölgesindeki mücadeleler
• 1920: ABD’de kadınların oy hakkının anayasal güvenceye kavuşması
• 1932: Keriman Halis’in dünya güzeli seçilmesi
• 1934: İkinci Türk Dil Kurultayı’nın başlaması
• 1936: Türkiye’de radyo işletme yetkisinin PTT’ye verilmesi
• 1938: Tan gazetesinin kapatılması
• 1952: İzmir’in NATO’nun Güneydoğu Karargâh Merkezi olması
• 1961: Necdet Elmas’ın gerçekleştirdiği banka soygunu
• 1963: James Meredith’in Mississippi Üniversitesi’nden mezun olması
• 1964: Türk güreşçilerinin Tokyo Olimpiyatları’ndaki önemli madalya başarısı
• 1965: Vietnam Savaşı’nda Operation Starlite’ın başlaması
• 1971: Avustralya ve Yeni Zelanda’nın Vietnam’dan çekilme kararı
• 1989: Tadeusz Mazowiecki’nin Polonya başbakanı olması
• 1991: Sovyetler Birliği’nde Gorbaçov’a karşı darbe girişiminin başlaması
• 1998: Rusya’nın ekonomik kriz nedeniyle borç ödemelerini durdurması
• 1998: Bill Clinton’ın Monica Lewinsky ilişkisini kabul etmesi
• 2007: Atlasjet uçağının kaçırılması
• 2008: Pervez Müşerref’in Pakistan cumhurbaşkanlığından istifa etmesi
• 2018: Yeşilçam oyuncusu Sıtkı Sezgin’in ölümü
• 2025: Banu Kırbağ’ın ölümü

Dolayısıyla 18 Ağustos, yalnızca birkaç ünlünün doğum ve ölüm yıldönümünden ibaret olmayan; Osmanlı tarihinden Millî Mücadele’ye, Cumhuriyet’in kuruluş döneminden NATO’ya, bilimsel keşiflerden II. Dünya Savaşı’na, Soğuk Savaş’tan Sovyetler Birliği’nin dağılmasına kadar uzanan oldukça geniş bir tarihsel yelpazeye sahip bir gündür.