Tarihte Bugün 15 Ağustos

Dünya ve Türkiye’de Yaşananlar, Doğanlar ve Ölenler

15 Ağustos, Gregoryen takvimine göre yılın 227. günüdür. Artık yıllarda 228. güne denk gelir. Yılın bitmesine 138 gün kalır. Bu tarih, dünya ve Türk tarihi boyunca fetihler, imparatorlukların yükselişi ve çöküşü, bağımsızlık hareketleri, savaşlar, siyasi dönüşümler, darbeler, kültürel olaylar, bilimsel gelişmeler ve önemli doğumlarla ölümlerle doludur. Türkiye açısından özellikle Trabzon’un fethi, Millî Kütüphane’nin açılışı, Nâzım Hikmet’in vatandaşlıktan çıkarılması, Kıbrıs Harekâtı’nın ilerleyen aşamaları ve 1984’te başlayan silahlı eylemler gibi olaylar bu güne damgasını vurur.

Türkiye ve Türk Tarihi Açısından 15 Ağustos

• 1080 – Kars’ın alınışı : 15 Ağustos’un Türk tarihindeki en eski önemli kayıtlarından biri Kars’ın kontrol altına alınmasıdır. Kars ve çevresi Orta Çağ boyunca Bizans, Gürcü prenslikleri ve yerel güçler arasında sürekli el değiştiren stratejik bir bölgeydi. Anadolu’ya yönelik Türk ilerleyişi sırasında Kars, Anadolu ile Kafkasya arasında doğal geçit konumundaydı. 1080’deki gelişme, Doğu Anadolu’da Türk hâkimiyetinin güçlenmesi bakımından önemli bir adımdı. Bölge sonraki yüzyıllarda da Türk devletleri ile Bizans ve Gürcü güçleri arasındaki mücadelelerin merkezlerinden biri olmaya devam etti.
• 1461 – Fatih Sultan Mehmed Trabzon’u fethetti : 15 Ağustos’un Türk tarihi açısından en kritik olaylarından biri Trabzon’un Osmanlı topraklarına katılmasıdır. İstanbul’un 1453’te fethinden sonra Fatih Sultan Mehmed, Karadeniz’deki Osmanlı hâkimiyetini pekiştirmeye yöneldi. Trabzon Rum İmparatorluğu, Bizans’ın İstanbul’un düşüşünden sonra ayakta kalan son önemli siyasi uzantılarından biriydi. 1461’de gerçekleşen sefer sonucunda şehir Osmanlı kontrolüne girdi ve yaklaşık iki buçuk asırlık Trabzon Rum İmparatorluğu sona erdi.

Bu fetih yalnızca bir şehrin ele geçirilmesi değildi. Osmanlı Devleti’nin:

• Karadeniz’deki hâkimiyetini genişletmesi
• Anadolu’nun siyasi birliğini güçlendirmesi
• Doğu Karadeniz ticaret yollarını denetim altına alması
• Gürcistan ve İran yönündeki gelişmelere daha etkin müdahale edebilmesi

açısından kalıcı sonuçlar doğurdu. Trabzon’un alınması, bazı tarihçiler tarafından Bizans mirasının fiilen tamamen sona erdiği an olarak da değerlendirilir.

• 1914 – Panama Kanalı’ndan ilk gemi geçti : 15 Ağustos 1914’te Panama Kanalı’ndan ilk resmî gemi geçişi yapıldı. Atlas Okyanusu ile Büyük Okyanus’u birleştiren bu yapay su yolu, dünya deniz ticaretinde devrim yarattı. Daha önce Güney Amerika’nın güney ucunu dolaşmak zorunda kalan gemiler, kanal sayesinde çok daha kısa bir güzergâh kullanmaya başladı. Kanalın açıldığı yıl aynı zamanda I. Dünya Savaşı’nın başladığı yıldı; bu nedenle stratejik ve ekonomik önemi hemen ortaya çıktı.
• 1925 – Münir Özkul doğdu : 15 Ağustos 1925’te Türk tiyatro ve sinemasının en sevilen isimlerinden Münir Özkul İstanbul’da dünyaya geldi. Tiyatro kökenli sanat hayatı sinemaya uzandı. Özellikle Hababam Sınıfı serisindeki Mahmut Hoca karakteri milyonların hafızasına kazındı. Bununla birlikte Özkul, aile, mahalle, öğretmen ve toplum ilişkilerini anlatan birçok filmdeki oyunculuğuyla Türk sinema tarihine kalıcı iz bıraktı.
• 1939 – Parita gemisi İzmir’den ayrıldı : II. Dünya Savaşı’nın hemen öncesinde, Nazi baskısından kaçan Yahudi mültecileri taşıyan Parita gemisi 15 Ağustos 1939’da İzmir’den ayrıldı. Bu olay, Türkiye’nin savaş öncesi mülteci hareketleri ve Akdeniz’deki kaçış güzergâhları açısından hatırlanan gelişmelerden biridir.
• 1948 – Ankara’da Millî Kütüphane açıldı : 15 Ağustos 1948’de Ankara’da Millî Kütüphane hizmete girdi. Kurumun temelleri 1946’da atılmıştı. Türkiye’de yayımlanan eserlerin toplanması, korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla kurulan Millî Kütüphane, yazılı kültür mirasının en önemli koruyucu kurumlarından biri haline geldi. Gazete, dergi, kitap, el yazması ve belge arşivleriyle ulusal hafızanın merkezi konumuna yükseldi.
• 1951 – Nâzım Hikmet vatandaşlıktan çıkarıldı : 15 Ağustos 1951, Türk edebiyatının en önemli şairlerinden Nâzım Hikmet açısından tartışmalı bir tarihtir. Bakanlar Kurulu kararıyla Türk vatandaşlığından çıkarıldı. 1938’de tutuklanan ve uzun yıllar cezaevinde kalan şair, 1950’deki afla serbest kalmıştı. 1951 kararı, Soğuk Savaş döneminin siyasi atmosferini yansıtan örneklerden biri oldu. Nâzım Hikmet daha sonra uzun yıllar Sovyetler Birliği’nde yaşadı. Vatandaşlığı 2009’da yeniden verildi.
• 1956 – 1943 Özalp olayı hakkında Meclis soruşturması talebi : 15 Ağustos 1956’da, Van’ın Özalp ilçesinde 1943’te 33 kişinin öldürülmesi olayıyla ilgili olarak İsmet İnönü hakkında Meclis soruşturması açılması talep edildi. Olay, tek parti dönemine ilişkin en tartışmalı konularından biri olarak Türk siyasi tarihinde yerini aldı.
• 1971 – Renault 12 Türkiye’de satışa sunuldu : 15 Ağustos 1971’de Türkiye’de üretimi başlayan Renault 12 otomobilleri satışa çıktı. Bu gelişme, Türk otomotiv sanayisinin ve otomobilin toplumda yaygınlaşmasının önemli aşamalarından biri oldu. Renault 12 uzun yıllar Türkiye’nin en bilinen otomobillerinden biri haline geldi.
• 1974 – Kıbrıs Harekâtı sırasında Mağusa’ya giriş : 15 Ağustos 1974, Kıbrıs Barış Harekâtı’nın ikinci aşamasının kritik günlerinden biridir. 20 Temmuz’da başlayan harekâtın ardından 14 Ağustos’ta ikinci aşama başladı. Türk birlikleri ilerlemeyi sürdürerek Mağusa (Gazimağusa) yönüne ulaştı. Mağusa, adanın tarihî ve stratejik açıdan en önemli şehirlerinden biriydi. Harekât sonucunda adanın kuzeyindeki Türk kontrol alanı genişledi ve Kıbrıs sorununun bugüne kadar devam eden siyasi çerçevesi büyük ölçüde şekillendi.
• 1975 – Rıza Maksut atletizmde ikinci oldu : 15 Ağustos 1975’te Türk atlet Rıza Maksut, New York’ta düzenlenen uluslararası yarışmada 3 bin metrede ikinci oldu. Bu sonuç Türk atletizminin uluslararası alandaki başarılarından biri olarak kayda geçti.
• 1977 – TEKEL ürünlerine büyük zam : 15 Ağustos 1977’de TEKEL ürünlerine yüzde 160’a varan oranlarda zam yapıldı. Dönemin yüksek enflasyon ve kamu maliyesi sorunları, fiyat artışlarının toplumsal hayata yansıyan en somut örneklerinden birini oluşturdu.
• 1984 – Eruh ve Şemdinli saldırıları : 15 Ağustos 1984, Türkiye’nin yakın tarihinin en kritik tarihlerinden biridir. PKK, Siirt’in Eruh ve Hakkâri’nin Şemdinli ilçelerindeki güvenlik noktalarına eş zamanlı silahlı saldırılar düzenledi. Bu eylemler “15 Ağustos Atılımı” olarak anılır ve örgütün silahlı faaliyetlerinin başlangıç noktası kabul edilir. Sonraki yıllarda Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da güvenlik politikaları, ekonomik yaşam, nüfus hareketleri ve siyasi hayat üzerinde derin etkiler bırakan uzun bir çatışma dönemi başladı.
• 1986 – Türk savaş uçakları Kuzey Irak’taki PKK kamplarını bombaladı : 15 Ağustos 1986’da Türk savaş uçakları Kuzey Irak’taki PKK kamplarına yönelik hava operasyonu gerçekleştirdi. Bu, sınır ötesi operasyonların erken örneklerinden biri oldu. Sonraki yıllarda Kuzey Irak, çatışmanın önemli üslenme alanlarından biri haline geldi.
• 1989 – Türk aydınlarından açlık grevi : 15 Ağustos 1989’da Aziz Nesin, Mina Urgan, Rasih Nuri İleri, Mehmet Ali Aybar ve Emil Galip Sandalcı, cezaevlerindeki açlık grevlerine destek amacıyla 48 saatlik açlık grevine başladı. 1980 darbesi sonrası insan hakları, cezaevleri ve siyasi tutuklular tartışmalarının önemli örneklerinden biri olarak tarihe geçti.
• 1996 – Kumarhane yasağı yasası onaylandı : 15 Ağustos 1996’da Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, kumarhanelerin kapatılmasını öngören düzenlemeyi onayladı. Böylece Türkiye’deki yasal kumarhane sektörü sona erdi.
• 2000 – Türkiye iki önemli Birleşmiş Milletler sözleşmesini imzaladı : 15 Ağustos 2000’de Türkiye, Medeni ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi ile Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi’ni imzaladı. Bu metinler temel insan hakları, özgürlükler, eğitim, çalışma ve sosyal güvenlik alanlarında uluslararası hukukun temel belgelerindendir.
• 2001 – Yavuz Çetin hayatını kaybetti : 15 Ağustos 2001’de Türk rock ve blues müziğinin önemli isimlerinden Yavuz Çetin 30 yaşında yaşamını yitirdi. Gitarist, besteci ve söz yazarı olarak kısa kariyerine rağmen Satılık ve Gitarın Asi Çocukları gibi çalışmalarıyla Türk rock sahnesinde iz bıraktı.

Dünya Tarihinde 15 Ağustos

• 778 – Roland’ın ölümü ve Roncevaux Savaşı : 15 Ağustos 778’de Frank İmparatoru Şarlman’ın ordusunun artçı birliği Bask savaşçılarının saldırısına uğradı. Savaşın en ünlü figürü Roland oldu. Ölümü daha sonra “Roland’ın Şarkısı” destanının temelini oluşturdu. Tarihsel olay ile destan arasında farklar bulunsa da Roland, Orta Çağ Avrupa kültüründe kahramanlığın sembollerinden biri haline geldi.
• 1057 – İskoçya Kralı Macbeth öldürüldü : 15 Ağustos 1057’de Lumphanan Muharebesi’nde İskoçya Kralı Macbeth, Malcolm Canmore tarafından öldürüldü. Yaklaşık 17 yıl hüküm süren Macbeth’in adı, William Shakespeare’in tragedyasıyla dünya edebiyatına yerleşti. Tarihsel kişilik ile edebi karakter arasında önemli farklar vardır.
• 1118 – Bizans İmparatoru I. Aleksios Komnenos öldü : 15 Ağustos 1118’de Bizans İmparatoru I. Aleksios Komnenos hayatını kaybetti. 1081’de tahta çıktığında imparatorluk ağır sorunlarla boğuşuyordu. Normanlar, Peçenekler ve Selçuklularla mücadele etti. Birinci Haçlı Seferi döneminin en önemli Bizans hükümdarı olarak kabul edilir. Yerine oğlu II. İoannes Komnenos geçti.
• 1914 – Panama Kanalı’nın açılışı : 15 Ağustos 1914’te Panama Kanalı’ndan ilk geminin geçmesi, modern dünya ekonomisinin en önemli ulaşım gelişmelerinden biri oldu. Atlas Okyanusu ile Büyük Okyanus arasında doğrudan deniz bağlantısı sağlandı. Ekonomik değeri kadar askerî değeri de büyüktü.
• 1935 – Nazi Almanyası’nda ırkçı düzenlemeler : 15 Ağustos 1935’te Nazi Almanyası’nda Yahudilerle Almanlar arasındaki evlilikleri yasaklayan uygulamalar devreye girdi. Bu adım, birkaç hafta sonra kabul edilecek Nürnberg Yasalarıyla birlikte Yahudilerin toplumdan hukuken ve sosyal olarak dışlanması sürecinin parçasıydı. Daha sonra Holokost’a uzanan politikaların temelini oluşturdu.
• 1942 – Malta’ya ulaşan petrol tankeri : II. Dünya Savaşı’nda Operation Pedestal kapsamında Malta’ya gönderilen konvoyun petrol tankeri 15 Ağustos 1942’de adaya ulaştı. Malta, Akdeniz’deki İngiliz kuvvetleri açısından hayati önem taşıyordu. Yakıt ve mühimmat ikmali, adanın savunmasının devamı için kritikti.
• 1944 – Güney Fransa’ya Müttefik çıkarması : 15 Ağustos 1944’te Müttefik kuvvetler Operation Dragoon kapsamında Güney Fransa’ya çıktı. Normandiya Çıkarması’nın ardından gerçekleştirilen bu harekât, Alman ordularının üzerindeki baskıyı artırdı ve Fransa’nın kurtarılması sürecinde önemli rol oynadı.
• 1945 – Japonya teslim oldu : 15 Ağustos 1945, II. Dünya Savaşı’nın en önemli tarihlerinden biridir. Japon İmparatoru Hirohito radyodan halka seslenerek savaşın sona erdirildiğini duyurdu. Bu, Japon halkının imparatorun sesini ilk kez doğrudan duyduğu andı.

Teslim kararı:

• Hiroşima ve Nagazaki’ye atom bombalarının atılması
• Sovyetler Birliği’nin Mançurya’ya girmesi
• Japonya’nın askerî durumunun hızla kötüleşmesi

sonrasında geldi. 15 Ağustos Japonya’da savaşın bitişinin sembolik günü haline geldi. Resmî teslim belgesi 2 Eylül 1945’te USS Missouri’de imzalandı. Aynı gün Kore, 1910’dan beri süren Japon sömürge yönetiminden kurtuldu. Bu nedenle Güney Kore’de Gwangbokjeol, Kuzey Kore’de Kore’nin Kurtuluş Günü olarak anılır. Ancak kurtuluş, yarımadanın daha sonra ABD ve Sovyet nüfuz alanlarına bölünmesinin de başlangıcı oldu.

• 1947 – Hindistan bağımsızlığını kazandı : 15 Ağustos 1947’de Hindistan Britanya egemenliğinden bağımsızlığını ilan etti. Güney Asya tarihinin en büyük dönüm noktalarından biridir. Bağımsızlık süreci Hindistan ve Pakistan’ın ortaya çıkmasına yol açtı. Bölünme milyonlarca insanın yer değiştirmesine ve büyük toplumsal çatışmalara neden oldu. Jawaharlal Nehru Hindistan’ın ilk başbakanı oldu. Aynı gün Muhammed Ali Cinnah Pakistan’ın ilk Genel Valisi olarak yemin etti.
• 1948 – Güney Kore Cumhuriyeti kuruldu : 15 Ağustos 1948’de Kore Yarımadası’nın güneyinde Kore Cumhuriyeti (Güney Kore) ilan edildi. 38. paralel çevresindeki bölünme, kısa süre içinde iki ayrı Kore devletinin ortaya çıkmasına ve 1950’deki Kore Savaşı’na zemin hazırladı.
• 1950 – Büyük Assam-Tibet depremi : 15 Ağustos 1950’de Hindistan’ın Assam bölgesi, Tibet ve Myanmar çevresini etkileyen yaklaşık 8,6 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Geniş bir coğrafyada hissedilen sarsıntı, büyük toprak kaymalarına ve binlerce can kaybına yol açtı.
• 1952 – İngiltere’de Lynmouth sel felaketi : 15 Ağustos 1952’de Devon bölgesindeki Lynmouth kasabası büyük bir sel felaketi yaşadı. Şiddetli yağışlar sonucu su ve çamur yerleşim alanını vurdu; 34 kişi hayatını kaybetti.
• 1954 – Paraguay’da Alfredo Stroessner dönemi : 15 Ağustos 1954’te General Alfredo Stroessner Paraguay’da devlet başkanlığı görevine başladı. Yaklaşık 35 yıl süren yönetimi, Latin Amerika’nın uzun soluklu askerî-diktatörlük örneklerinden biri oldu.
• 1960 – Kongo bağımsızlığını kazandı : 15 Ağustos 1960’ta Kongo Cumhuriyeti Fransa’dan bağımsızlığını ilan etti. Afrika’daki sömürgeciliğin çözülme sürecinin önemli aşamalarından biriydi.
• 1961 – Berlin Duvarı’ndan kaçış : Berlin Duvarı’nın inşasının hemen ardından Doğu Alman sınır muhafızı Conrad Schumann, Batı Berlin’e kaçtı. Dikenli tellerin üzerinden atladığı an fotoğraflandı ve Soğuk Savaş’ın en ikonik görüntülerinden biri haline geldi.
• 1965 – The Beatles Shea Stadyumu’nda : 15 Ağustos 1965’te The Beatles, New York’taki Shea Stadyumu’nda yaklaşık 55-60 bin kişinin izlediği konseri verdi. Modern stadyum konserlerinin başlangıç noktalarından biri kabul edilir.
• 1969 – Woodstock başladı : 15 Ağustos 1969’da New York eyaletinin Bethel bölgesinde Woodstock Müzik ve Sanat Festivali açıldı. Yaklaşık yarım milyon insanı bir araya getirdi. Jimi Hendrix, Janis Joplin, The Who, Jefferson Airplane, Joan Baez, Santana ve Creedence Clearwater Revival gibi isimler sahne aldı. Festival, 1960’ların savaş karşıtı hareketinin, gençlik kültürünün ve karşı kültürün en güçlü sembollerinden biri haline geldi.
• 1971 – Nixon doların altın bağlantısını kesti : 15 Ağustos 1971’de ABD Başkanı Richard Nixon, doların altına çevrilebilirliğini sona erdirdi. Bretton Woods sisteminin temel dayanaklarından biri ortadan kalktı. Bu karar, modern dalgalı kur sistemine giden yolun açılmasında dönüm noktası oldu. Aynı gün Bahreyn Birleşik Krallık’tan bağımsızlığını kazandı.
• 1973 – ABD’nin Kamboçya bombardımanı sona erdi : 15 Ağustos 1973’te ABD’nin Kamboçya’ya yönelik hava bombardımanı resmen sona erdi. Vietnam Savaşı’nın komşu ülkelere yayılmasının en tartışmalı yönlerinden biriydi.
• 1974 – Güney Kore’de suikast girişimi : 15 Ağustos 1974’te Devlet Başkanı Park Chung-hee’ye yönelik suikast girişimi sırasında eşi Yuk Young-soo hayatını kaybetti. Park ise saldırıdan sağ kurtuldu.
• 1975 – Bangladeş’te darbe ve Şeyh Mucibur Rahman’ın öldürülmesi : 15 Ağustos 1975, Bangladeş tarihinin en travmatik günlerinden biridir. Ülkenin kurucu lideri ve ilk devlet başkanı Şeyh Mucibur Rahman, askerî darbe sırasında ailesinin birçok üyesiyle birlikte öldürüldü. Bağımsızlık mücadelesinin liderinin ölümü, ülkenin siyasi tarihinde derin bir kırılma yarattı.
• 1976 – Chimborazo uçak kazası : 15 Ağustos 1976’da Ekvador’da SAETA 011 sefer sayılı uçak Chimborazo yanardağına çarptı. 59 kişinin tamamı hayatını kaybetti. Enkaz yıllar sonra 2002’de bulundu.
• 1977 – “Wow!” sinyali : 15 Ağustos 1977’de Ohio State University’nin Big Ear radyo teleskobu, uzaydan gelen son derece güçlü ve olağandışı bir radyo sinyali tespit etti. “Wow! Signal” adıyla anılan sinyalin kaynağı kesin olarak açıklanamadı. SETI çalışmalarının en meşhur hadiselerinden biri haline geldi.
• 1985 – Assam Anlaşması : 15 Ağustos 1985’te Hindistan hükümeti ile Assam Hareketi temsilcileri arasında Assam Anlaşması imzalandı. Bölgedeki göç ve vatandaşlık tartışmalarını çözmeye yönelikti.
• 1989 – Çin’de uçak kazası : 15 Ağustos 1989’da China Eastern Airlines’ın 5510 sefer sayılı uçağı Şanghay Hongqiao Havalimanı’ndan kalkışından kısa süre sonra düştü. 40 kişiden 34’ü hayatını kaybetti.
• 1995 – Japonya’nın savaş geçmişiyle yüzleşmesi : 15 Ağustos 1995’te Başbakan Tomiichi Murayama, II. Dünya Savaşı sırasındaki saldırılar ve sömürge politikaları nedeniyle açık pişmanlık ifade eden tarihî açıklamasını yaptı. Murayama Bildirisi, Japonya’nın savaş dönemiyle ilgili en önemli resmî metinlerinden biri olarak kabul edilir.
• 1998 – Omagh Katliamı : 15 Ağustos 1998’de Kuzey İrlanda’nın Omagh kentinde bombalı saldırı gerçekleşti. 29 kişi öldü, yaklaşık 220 kişi yaralandı. Troubles döneminin en kanlı eylemlerinden biri oldu ve barış sürecinin yürütüldüğü dönemde büyük şok yarattı. Aynı gün Apple, iMac bilgisayarını tanıttı. Renkli ve sade tasarımıyla bilgisayar tasarımında yeni bir dönem başlattı.
• 2007 – Peru depremi : 15 Ağustos 2007’de Peru’nun güney kıyısında yaklaşık 8,0 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Özellikle Pisco ve çevresinde büyük yıkım yaşandı. Yüzlerce kişi hayatını kaybetti, binden fazla kişi yaralandı.
• 2021 – Taliban Kabil’i ele geçirdi : 15 Ağustos 2021’de Taliban güçleri Afganistan’ın başkenti Kabil’e girdi. Cumhurbaşkanı Eşref Gani ülkeyi terk etti. Yaklaşık 20 yıllık ABD liderliğindeki askerî müdahalenin ardından Taliban yeniden fiilî kontrolü ele geçirdi. Kabil Havalimanı’nda büyük bir tahliye operasyonu başladı. Bu olay, 11 Eylül 2001 sonrası başlayan Afganistan Savaşı’nın en önemli dönüm noktalarından biri oldu.

15 Ağustos’ta Doğan Önemli Kişiler

• 1195 – Padova’lı Anthony (Aziz Antonio), Portekizli Fransisken rahibi ve aziz
• 1769 – Napolyon Bonapart, Fransız general ve imparator (Ajaccio, Korsika)
• 1771 – Walter Scott, İskoç romancı ve şair
• 1785 – Thomas De Quincey, İngiliz yazar
• 1872 – Sri Aurobindo, Hint düşünür, şair ve siyasi aktivist
• 1878 – Pyotr Wrangel, Rus İç Savaşı’nın Beyaz Ordu komutanlarından
• 1879 – Ethel Barrymore, Amerikalı tiyatro ve sinema oyuncusu
• 1888 – T. E. Lawrence (Arabistanlı Lawrence), İngiliz asker, arkeolog ve yazar
• 1892 – Louis de Broglie, Fransız fizikçi, Nobel Fizik Ödülü sahibi
• 1903 – Fahri Korutürk, Türkiye Cumhuriyeti 6. Cumhurbaşkanı
• 1912 – Julia Child, Amerikalı şef, yazar ve televizyon kişiliği
• 1925 – Münir Özkul, Türk tiyatro ve sinema sanatçısı; Oscar Peterson, Kanadalı caz piyanisti
• 1938 – Stephen Breyer, ABD Yüksek Mahkemesi yargıcı
• 1944 – Sylvie Vartan, Fransız şarkıcı
• 1950 – Prenses Anne, İngiliz kraliyet ailesi üyesi; Tess Harper, Amerikalı oyuncu
• 1954 – Stieg Larsson, İsveçli gazeteci ve yazar (Millennium serisi)
• 1955 – Asım Can Gündüz, Türk gitarist
• 1962 – Rıdvan Dilmen, Türk futbolcu ve yorumcu
• 1963 – Alejandro González Iñárritu, Meksikalı yönetmen
• 1964 – Melinda French Gates, Amerikalı hayırsever
• 1968 – Debra Messing, Amerikalı oyuncu
• 1972 – Ben Affleck, Amerikalı aktör ve yönetmen
• 1976 – Abiy Ahmed, Etiyopya Başbakanı
• 1989 – Joe Jonas, Amerikalı şarkıcı; Carlos PenaVega, Amerikalı aktör ve şarkıcı
• 1990 – Jennifer Lawrence, Amerikalı oyuncu

Türk isimlerinden Lale Oraloğlu, Selami Şahin ve Yetkin Dikinciler de bu tarihte doğmuştur.

15 Ağustos’ta Ölen Önemli Kişiler

• 423 – Honorius, Batı Roma İmparatoru
• 778 – Roland, Frank komutan
• 1038 – I. István (Aziz Stephen), Macaristan’ın ilk kralı
• 1057 – Macbeth, İskoçya kralı
• 1118 – I. Aleksios Komnenos, Bizans imparatoru
• 1907 – Joseph Joachim, Macar asıllı kemancı ve besteci
• 1935 – Will Rogers (Amerikalı mizahçı ve aktör) ve Wiley Post (Amerikalı pilot), aynı uçak kazasında
• 1936 – Grazia Deledda, İtalyan yazar, Nobel Edebiyat Ödülü sahibi
• 1967 – René Magritte, Belçikalı sürrealist ressam
• 1975 – Şeyh Mucibur Rahman, Bangladeş’in kurucu lideri ve ilk devlet başkanı; Harun Karadeniz, Türk öğrenci hareketi lideri
• 1982 – Hugo Theorell, İsveçli biyokimyacı, Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi
• 1984 – İbrahim Kafesoğlu, Türk tarihçi ve akademisyen
• 1989 – Bergen (Belgin Sarılmışer), Türk arabesk-fantezi şarkıcısı
• 1993 – Macit Gökberk, Türk filozof ve akademisyen
• 2001 – Yavuz Çetin, Türk rock ve blues müzisyeni
• 2004 – Semiha Berksoy, Türk opera sanatçısı, ressam ve oyuncu
• 2012 – Müşfik Kenter, Türk tiyatro sanatçısı (bazı kayıtlarda bu tarihle anılır)
• 2019 – Devran Çağlar, Türk arabesk şarkıcısı

15 Ağustos’un Özel Günleri

• Hindistan Bağımsızlık Günü: 1947’de İngiliz sömürge yönetiminin sona ermesini anar.
• Kore’nin Kurtuluş Günü: Güney Kore’de Gwangbokjeol, Kuzey Kore’de Kore’nin Kurtuluş Günü olarak kutlanır.
• Ferragosto: İtalya’da Roma İmparatoru Augustus dönemine dayanan gelenek, Katolik Meryem’in Göğe Kabulü günüyle birleşerek yaz tatilinin en önemli günlerinden biri haline gelmiştir.

15 Ağustos’un Tarihsel Olarak Öne Çıkan Temaları

15 Ağustos’a toplu bakıldığında birkaç büyük tema dikkat çeker:

• İmparatorlukların sona ermesi ve yeni devletlerin doğuşu (Trabzon Rum İmparatorluğu’nun yıkılışı, Hindistan-Pakistan bağımsızlıkları, Güney Kore’nin kuruluşu, Japonya’nın teslimi).
• Bağımsızlık ve kurtuluş hareketleri (Hindistan, Kore, Kongo, Bahreyn).
• Büyük savaşların ve çatışmaların dönüm noktaları (Roncevaux, II. Dünya Savaşı’nın bitişi, Kıbrıs Harekâtı, Omagh, Taliban’ın Kabil’i alması).
• Kültürel ve toplumsal semboller (Woodstock, The Beatles konseri, iMac’in tanıtımı).
• Bilimsel ve teknik gelişmeler (Panama Kanalı, Wow! sinyali, doların altın bağından kopması).

Türkiye açısından Kars, Trabzon, Millî Kütüphane, Nâzım Hikmet, Kıbrıs Harekâtı ve 1984’teki Eruh-Şemdinli saldırıları bu tarihin başlıca başlıklarını oluşturur. 15 Ağustos, imparatorlukların yıkıldığı, bağımsızlıkların kazanıldığı, savaşların bittiği ve yeni dönemlerin başladığı yoğun bir tarih günüdür.