Tarihte Bugün 7 Mart

7 Mart, dünya ve Türkiye tarihinde siyaset, bilim, sanat, savaşlar, keşifler, iletişim devrimleri ve kültürel dönüm noktaları açısından zengin bir gündür. Hem küresel çapta hem de ülkemizde pek çok kritik olay bu tarihte yaşanmış, önemli kişiler doğmuş veya aramızdan ayrılmıştır. 

Tarihte Bugün 7 Mart Olayları (Dünya ve Türkiye)

• 161 – Roma İmparatoru Antoninus Pius’un ölümü üzerine evlatlık oğulları Marcus Aurelius ve Lucius Verus (Commodus adını Lucius Verus olarak değiştiren), Roma İmparatorluğu’nun ortak imparatorları oldular. Bu, Roma tarihinde iki imparatorun aynı anda hüküm sürdüğü ilk örnek olarak tarihe geçti. Marcus Aurelius, Stoacı felsefesiyle tanınan “Beş İyi İmparator” döneminin sonuncusu olup “Meditasyonlar” adlı eseriyle felsefe tarihinde kalıcı iz bırakmıştır.
• 413 – Heraclianus, Roma politikacısı ve başarısız gaspçı olarak öldü.
• 681 – Üçüncü Konstantinopolis Konsili, Antakya Patriği I. Macarius’u görevden aldı.
• 851 – Nominoe, Brittany Dükü olarak öldü.
• 1138 – Konrad III von Hohenstaufen, papal elçi Theodwin huzurunda Coblenz’de Almanya kralı seçildi.
• 1226 – William Longespée, 3. Salisbury Kontu ve İngiliz komutan olarak öldü.
• 1274 – Aziz Thomas Aquinas, İtalyan rahip, filozof ve skolastik düşüncenin en büyük temsilcilerinden biri olarak öldü. Hristiyan teolojisi ile Aristoteles felsefesini birleştirmeye çalışmıştır.
• 1277 – Paris Üniversitesi, çeşitli felsefi ve teolojik tezlere yönelik son kınamalarını yayınladı.
• 1407 – Francesco I Gonzaga, Mantua hükümdarı olarak öldü.
• 1573 – Osmanlı İmparatorluğu ile Venedik Cumhuriyeti arasında barış antlaşması imzalandı; Osmanlı-Venedik Savaşı (1570–73) sona erdi ve Kıbrıs Osmanlı kontrolünde kaldı.
• 1578 – Margaret Douglas, İngiliz soylusu (Margaret Tudor ve Archibald Douglas’ın kızı) olarak öldü.
• 1625 – Johann Bayer, Alman avukat ve haritacı olarak öldü.
• 1724 – Papa XIII. Innocentius öldü.
• 1767 – Jean-Baptiste Le Moyne, Sieur de Bienville, Kanadalı politikacı ve Louisiana Koloni Valisi olarak öldü.
• 1778 – Charles De Geer, İsveçli entomolog ve arkeolog olarak öldü.
• 1799 – Napolyon Bonaparte, Filistin’de Yafa’yı ele geçirdi; askerleri 2.000’den fazla Arnavut esiri öldürdü.
• 1809 – Jean-Pierre Blanchard, Fransız mucit ve balon uçuşu öncüsü olarak öldü.
• 1810 – Cuthbert Collingwood, 1. Baron Collingwood, İngiliz amiral olarak öldü.
• 1814 – Fransa İmparatoru I. Napolyon, Craonne Savaşı’nı kazandı.
• 1826 – Shrigley kaçırılması: 15 yaşındaki Ellen Turner, Edward Gibbon Wakefield tarafından kaçırıldı.
• 1838 – Robert Townsend, Amerikan casusu olarak öldü.
• 1850 – Senatör Daniel Webster, olası iç savaşı önlemek için 1850 Uzlaşması’nı destekleyen “Yedinci Mart” konuşmasını yaptı.
• 1864 – Adigey’de Şapsığlar için Ruslarca verilen köylerinden ayrılma süresi doldu; terk edilen Şapsığ köyleri Rus askerlerince ateşe verilip yakılmaya başlandı.
• 1876 – Alexander Graham Bell, telefon icadının patentini aldı (patent no: 174464). Bu buluş, iletişim teknolojisini kökten değiştirerek küresel ağların temelini attı.
• 1897 – Harriet Ann Jacobs, Afrikalı Amerikalı kölelik karşıtı ve yazar olarak öldü.
• 1902 – İkinci Boer Savaşı: Koos de la Rey liderliğindeki Boerler, Tweebosch Savaşı’nda İngilizleri yendi.
• 1908 – Kabataş Erkek Lisesi, Padişah II. Abdülhamid’in fermanıyla “Kabataş Mekteb-i İdâdisi” adı altında kuruldu.
• 1911 – Meksika Devrimi: 20. yüzyılın ilk büyük devrimi başladı.
• 1913 – Pauline Johnson, Kanadalı şair ve yazar olarak öldü.
• 1919 – Fransızlar Kozan’ı işgal etti.
• 1920 – Kadirli’nin düşman işgalinden kurtuluşu gerçekleşti.
• 1920 – Jaan Poska, Estonyalı avukat ve politikacı, Estonya Dışişleri Bakanı olarak öldü.
• 1921 – Kısa ömürlü sosyalist Labin Cumhuriyeti ilan edildi.
• 1921 – Artvin’in düşman işgalinden kurtuluşu; aynı gün Ardanuç ve Borçka da kurtuldu.
• 1925 – Şeyh Said’in emrindeki 5000 kişilik kuvvet Diyarbakır’a saldırdı.
• 1925 – İstiklal Mahkemeleri üyeleri seçimle belirlendi: Mazhar Müfit Bey (Kansu) başkan, Süreyya Bey (Özgeevren) savcı, Ali Saip (Ursavaş) ve Lüfi Müfit asil üye oldu.
• 1927 – İstiklal Mahkemeleri’nin görevi fiilen sona erdi (tamamen kaldırılması 1948’de gerçekleşti).
• 1928 – Robert Abbe, Amerikalı cerrah ve radyolog olarak öldü.
• 1931 – Finlandiya Parlamento Binası, Helsinki’de resmen açıldı.
• 1931 – Akseli Gallen-Kallela, Fin sanatçı olarak öldü.
• 1932 – Aristide Briand, Fransız gazeteci ve politikacı, Fransa Başbakanı ve Nobel Ödülü sahibi olarak öldü.
• 1936 – Adolf Hitler, Versay Antlaşması’nı ihlal ederek Ren Bölgesi’ni (Rhineland) işgal etti; bu hamle II. Dünya Savaşı’na giden süreci hızlandırdı.
• 1941 – Günther Prien ve U-47 mürettebatı, II. Dünya Savaşı’nın en başarılı U-botlarından biri olarak iz bırakmadan kayboldu.
• 1945 – Amerikan I. Ordusu, Remagen Köprüsü’nden (Ludendorff) Ren Nehri’ni geçti; Almanya içlerine ilerleyişte kritik adım oldu.
• 1949 – Bradbury Robinson, Amerikalı futbol oyuncusu, doktor ve politikacı olarak öldü.
• 1950 – Milletvekilleri aday sayıları rekor kırdı; yalnız Elazığ’dan 600 kişi aday oldu.
• 1951 – Northwest Orient Havayolları Uçuş 307 düştü, 15 kişi öldü.
• 1951 – Kore Savaşı: Operation Ripper başladı; General Matthew Ridgway liderliğinde BM birlikleri Çin kuvvetlerine saldırdı.
• 1951 – İran Başbakanı Ali Razmara, İslami fundamentalist Khalil Tahmasebi tarafından suikasta uğradı.
• 1952 – Dışişleri Bakanı Fuad Köprülü ve 222 milletvekili, Anayasa dilini yaşayan dile dönüştürmek için önerge sundu.
• 1954 – Basın ve radyo suçları kapsamını genişleten kanun tasarısı Meclis’te görüşüldü; gazetecilere ispat hakkı tanınmıyordu.
• 1954 – Petrol işletmeciliğini yabancı sermayeye açan Petrol Yasası kabul edildi; Petrol İşleri Genel Müdürlüğü kuruldu.
• 1954 – Otto Diels, Alman kimyager ve Nobel Ödülü sahibi olarak öldü.
• 1957 – Wyndham Lewis, İngiliz ressam ve eleştirmen olarak öldü.
• 1957 – Ankara’da gençler Bulvar’da rock and roll yapmaya başlayınca zabıta müdahale etti.
• 1958 – Akis dergisi toplatıldı; 8 saat sonra serbest bırakıldı.
• 1959 – Yargıtay, “Nalıncı Keseri” yazısı nedeniyle Yakup Kadri Karaosmanoğlu ve Ülkü Erman’ın mahkûmiyetini bozdu.
• 1960 – Ahmet Emin Yalman, Pulliam davasından aldığı cezayı çekmek üzere cezaevine girdi; 4 gün sonra hastaneye kaldırıldı.
• 1961 – Genelkurmay Başkanı Cevdet Sunay mesajında “ordumuzun bugünkü hedefi demokrasiyi ulusuna teslim etmektir” dedi.
• 1963 – Anayasa Mahkemesi, İş Kanunu’ndaki grev yasağını iptal etti.
• 1965 – Selma’da (Alabama) sivil hak yürüyüşçüleri polis tarafından saldırıya uğradı; “Kanlı Pazar” (Bloody Sunday) olarak tarihe geçti.
• 1965 – Aeroflot Uçuş 542 düştü; 31 kişi öldü.
• 1966 – Erzurum ve Muş depreminde 15 kişi öldü, 25 yaralı, 2380 ev yıkıldı.
• 1967 – Alice B. Toklas, Amerikalı yazar olarak öldü.
• 1971 – Richard Montague, Amerikalı matematikçi ve filozof olarak öldü.
• 1973 – İsmail Beşikçi, komünizm propagandası iddiasıyla 8 yıl hapse mahkûm edildi.
• 1973 – Lalo Ríos, Meksikalı oyuncu olarak öldü.
• 1975 – Mikhail Bakhtin, Rus filozof ve eleştirmen olarak öldü.
• 1976 – Wright Patman, Amerikalı politikacı olarak öldü.
• 1977 – Pakistan’da seçimleri Zülfikar Ali Butto kazandı.
• 1978 – Orgeneral Kenan Evren, Türk Genelkurmay Başkanlığı görevine resmen başladı.
• 1979 – Voyager I, Jüpiter’in halkalarını keşfetti ve görüntüleri dünyaya gönderdi.
• 1979 – İstanbul’da Taksim’e cami yapmak için “Taksim Camii Şerifi ve Külliyesini Yaptırma ve Yaşatma Derneği” kuruldu.
• 1979 – Türkiye ile Sovyetler Birliği arasında petrol anlaşması imzalandı.
• 1981 – Muhammad Zaki Abd al-Qadir, Mısırlı gazeteci ve yazar olarak öldü.
• 1982 – Ida Barney, Amerikalı astronom olarak öldü.
• 1983 – Ahmet Necdet Sezer, Yargıtay üyeliğine seçildi.
• 1983 – Igor Markevitch, Ukraynalı orkestra şefi ve besteci olarak öldü.
• 1984 – Ankara Sıkıyönetim Mahkemesi, Alparslan Türkeş’in tahliyesini 23. kez reddetti.
• 1984 – KKTC bayrağı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Meclisi tarafından onaylandı.
• 1984 – Şair Arif Damar, komünizm propagandası iddiasıyla beraat etti.
• 1986 – Challenger kazasında mürettebat kabini okyanus tabanında bulundu.
• 1986 – Jacob K. Javits, Amerikalı politikacı olarak öldü.
• 1987 – Karl Leichter, Estonyalı müzikolog olarak öldü.
• 1988 – Divine, Amerikalı drag queen ve oyuncu olarak öldü.
• 1988 – Ülo Õun, Estonyalı heykeltıraş olarak öldü.
• 1989 – Anayasa Mahkemesi, üniversitelerde türban serbestliğini iptal etti.
• 1989 – İran ve Birleşik Krallık, Salman Rushdie’nin Şeytan Ayetleri nedeniyle diplomatik ilişkileri kesti.
• 1989 – Çin, Lhasa’da (Tibet) sıkıyönetim ilan etti.
• 1990 – Hürriyet gazetesi Yönetim Kurulu üyesi Çetin Emeç ve şoförü Ali Sinan Ercan silahlı saldırıda öldürüldü; katil İrfan Çağırıcı 1996’da yakalandı.
• 1991 – Cool Papa Bell, Amerikalı beyzbol oyuncusu olarak öldü.
• 1992 – İsrail Büyükelçiliği Koruma Amiri, Ankara’da bombalı saldırıda öldü.
• 1993 – İstanbul’da kadınlar, savaşlarda tecavüz ve devlet denetimine dikkat çeken sokak sergisi ve bildiri dağıttı.
• 1993 – Tony Harris, Güney Afrikalı kriket oyuncusu olarak öldü.
• 1993 – J. Merrill Knapp, Amerikalı müzikolog olarak öldü.
• 1993 – Martti Larni, Fin yazar olarak öldü.
• 1993 – Eleanor Sanger, Amerikalı televizyon yapımcısı olarak öldü.
• 1993 – Josef Steindl, Avusturyalı ekonomist olarak öldü.
• 1994 – Moldova referandumunda halkın %90’ı Romanya’yla birleşmeyi reddetti.
• 1997 – İskenderun Cezaevi’nden 28 sol görüşlü mahkûm tünel kazarak kaçtı; 8’i yakalandı.
• 1997 – İstanbul DGM, Avrasya feribotunu kaçıran 9 kişiye 8 yıl 10 ay hapis verdi.
• 1997 – Jean-Dominique Bauby’nin “Kelebek ve Dalgıç Giysisi” kitabı satışa çıktı.
• 1997 – Edward Mills Purcell, Amerikalı fizikçi ve Nobel Ödülü sahibi olarak öldü.
• 1999 – Sidney Gottlieb, Amerikalı kimyager olarak öldü.
• 1999 – Stanley Kubrick, Amerikalı yönetmen ve senarist olarak öldü.
• 2000 – Pee Wee King, Amerikalı şarkıcı-söz yazarı olarak öldü.
• 2005 – John Box, İngiliz yapım tasarımcısı olarak öldü.
• 2005 – Debra Hill, Amerikalı senarist ve yapımcı olarak öldü.
• 2006 – Lashkar-e-Taiba, Hindistan Varanasi’de bombalı saldırılar düzenledi.
• 2006 – Gordon Parks, Amerikalı fotoğrafçı ve yönetmen olarak öldü.
• 2007 – İngiliz Avam Kamarası, Lordlar Kamarası’nın %100 seçilmiş olmasını oyladı.
• 2007 – Garuda Endonezya Uçuş 200 düştü; 21 kişi öldü.
• 2009 – Massereene Kışlası saldırısı: Gerçek IRA, Kuzey İrlanda’da 2 İngiliz askerini öldürdü.
• 2009 – Kepler Uzay Teleskobu fırlatıldı; binlerce ötegezegen keşfine katkı sağladı.
• 2013 – Peter Banks, İngiliz gitarist olarak öldü.
• 2013 – Damiano Damiani, İtalyan yönetmen olarak öldü.
• 2013 – Claude King, Amerikalı şarkıcı olarak öldü.
• 2014 – Ergenekon davasından İlker Başbuğ, hak ihlali gerekçesiyle tahliye edildi.
• 2014 – Ned O'Gorman, Amerikalı şair olarak öldü.
• 2015 – G. Karthikeyan, Hintli politikacı olarak öldü.
• 2015 – F. Ray Keyser, Jr., Vermont Valisi olarak öldü.
• 2015 – Yoshihiro Tatsumi, Japon yazar olarak öldü.
• 2016 – Adrian Hardiman, İrlandalı hâkim olarak öldü.
• 2016 – Leonard Berney, Bergen-Belsen kurtarıcısı olarak öldü.
• 2017 – Lynne Stewart, Amerikalı avukat ve aktivist olarak öldü.
• 2018 – Yaşar Gaga, Türk pop şarkıcısı ve menajer olarak öldü.
• 2019 – Kelly Catlin, Amerikalı bisikletçi olarak öldü.
• 2021 – Ekvator Ginesi Bata’da patlamalarda en az 108 kişi öldü, 615 yaralı.
• 2021 – Karahan Çantay, Türk model ve oyuncu olarak öldü.
• 2023 – Dmitro Kotsyubaylo, Ukraynalı asker olarak öldü.
• 2024 – İsveç resmen NATO’nun 32. üyesi oldu.
• 2024 – Hannah Gutierrez-Reed, Rust setindeki ölümden istem dışı adam öldürmeden suçlu bulundu (film setinde ilk böyle dava).
• 2024 – Steve Lawrence, Amerikalı oyuncu ve şarkıcı olarak öldü.
• 2025 – D'Wayne Wiggins, Amerikalı müzik sanatçısı olarak öldü.

7 Mart’ta Doğan Ünlü Kişiler

• 189 – Publius Septimius Geta, Roma İmparatoru (ö. 211).
• 1556 – Guillaume du Vair, Fransız avukat ve yazar (ö. 1621).
• 1671 – Rob Roy MacGregor, İskoç halk kahramanı (ö. 1734).
• 1678 – Filippo Juvarra, İtalyan mimar (ö. 1736).
• 1693 – XIII. Clemens, Katolik Kilisesi Papası (ö. 1769).
• 1715 – Ewald Christian von Kleist, Alman asker ve şair (ö. 1759).
• 1730 – Louis Auguste Le Tonnelier de Breteuil, Fransız politikacı (ö. 1807).
• 1765 – Nicéphore Niépce, Fransız mucit, fotoğrafçılığın öncüsü (ö. 1833).
• 1785 – Alessandro Manzoni, İtalyan yazar ve şair (ö. 1873).
• 1792 – John Herschel, İngiliz matematikçi ve astronom (ö. 1871).
• 1875 – Maurice Ravel, Fransız besteci ve orkestra şefi; empresyonist müziğin önemli ismi, Boléro eseriyle ünlü (ö. 1937).
• 1878 – Ahmet Ferit Tek, Türk diplomat ve siyasetçi (ö. 1971).
• 1904 – Reinhard Heydrich, Nazi SS subayı ve Holokost mimarlarından (ö. 1942).
• 1912 – Adile Ayda, Türk diplomat ve akademisyen, ilk kadın diplomat (ö. 1992).
• 1934 – Adnan Binyazar, Türk yazar.
• 1934 – Ekrem Bora, Türk sinema oyuncusu (ö. 2012).
• 1940 – Rudi Dutschke, Alman sosyolog ve 1960’lar öğrenci hareketi lideri (ö. 1979).
• 1956 – Bryan Cranston, Amerikalı oyuncu ve yönetmen.
• 1964 – Bret Easton Ellis, Amerikalı yazar; American Psycho ile tanınır.
• 1973 – Işın Karaca, Kıbrıs Türkü pop sanatçısı.
• 1977 – Mehmet Baransu, Türk gazeteci.
• 1980 – Murat Boz, Türk şarkıcı ve söz yazarı.
• 1989 – İlyas Yalçıntaş, Türk şarkıcı.
• 1995 – Vahit Emre Savaş, Türk millî voleybolcu.

7 Mart’ta Vefat Eden Ünlü Kişiler

• 1274 – Aziz Thomas Aquinas, İtalyan filozof ve ilahiyatçı.
• 1932 – Aristide Briand, Fransız devlet adamı ve Nobel Barış Ödülü sahibi.
• 1999 – Stanley Kubrick, Amerikalı yönetmen; 2001: A Space Odyssey, The Shining gibi eserlerle sinema tarihine damga vurdu.
• 1990 – Çetin Emeç, Türk gazeteci ve yazar; silahlı saldırı sonucu öldürüldü.

7 Mart, insanlık tarihinin iletişimden savaşa, felsefeden uzay keşiflerine uzanan geniş yelpazede iz bırakan olaylarla dolu bir gündür. Bu tarih, hem trajedilerin hem de devrim niteliğindeki başarıların ortak noktası olmaya devam etmektedir.