Tarihte Bugün 6 Mart

Tarih boyunca 6 Mart, insanlık tarihinin farklı dönemlerinde politik, askeri, bilimsel, kültürel ve toplumsal açıdan belirgin izler bırakan olaylara tanıklık etmiştir. 

Dünya Genelinde 6 Mart'ta Yaşanan Önemli Olaylar

• MÖ 12: Roma İmparatoru Augustus, Pontifex Maximus (Baş Rahip) unvanını resmen aldı. Bu adım, imparatorun hem siyasi hem de dini liderliğini birleştirerek Roma'da yeni bir gelenek başlattı ve sonraki imparatorlar için model oldu.
• 632: Peygamber Muhammed, Veda Hutbesi'ni Arafat Dağı'nda verdi. Binlerce Müslümana hitap ettiği bu hutbe, insan eşitliği, adalet, kadın hakları, kölelik karşıtlığı ve barış gibi evrensel ilkeleri vurgulayarak İslam'ın temel mesajını özetledi. Hutbe, bugün hâlâ dini ve ahlaki referans olarak kabul edilir.
• 845: Abbasi Halifeliği döneminde Amorium'un 42 Şehidi (Bizanslı askerler), İslam'ı kabul etmeyi reddettikleri için idam edildi. Bu olay, Abbasi-Bizans çatışmalarının bir parçası olarak Hristiyan şehitlik tarihinde önemli yer tutar.
• 1079: Pers astronom ve matematikçi Ömer Hayyam, Celali Takvimi'ni tamamladı. 33 yıllık döngüye dayanan bu güneş takvimi, yüksek hassasiyetiyle modern İran takviminin temelini oluşturur ve Hayyam'ın astronomi-matematik katkılarını simgeler.
• 1323: Paris Antlaşması imzalandı. Flamanlar, Zeeland Kontluğu üzerindeki haklarından vazgeçti. Bu antlaşma, feodal Avrupa'da sınır anlaşmazlıklarının diplomatik çözümü için örnek teşkil etti.
• 1447: Tommaso Parentucelli, Papa V. Nicholas olarak seçildi. Rönesans'ın önemli figürlerinden biri olan Nicholas, Vatikan Kütüphanesi'ni kurarak antik metinlerin korunmasına ve kültürel mirasa büyük katkı sağladı.
• 1454: On Üç Yıl Savaşı sırasında Prusya Konfederasyonu delegeleri, Polonya Kralı IV. Casimir'e sadakat yemini etti. Bu, Töton Şövalyeleri'ne karşı bağımsızlık mücadelesinde Polonya desteğini getirerek Orta Avrupa'daki güç dengesini değiştirdi.
• 1479: Alcáçovas Antlaşması imzalandı. Portekiz, Kanarya Adaları'nı Kastilya'ya bıraktı; karşılığında Batı Afrika'daki keşif ve ticaret haklarını aldı. Bu, Avrupa sömürgecilik çağının erken dönem sınır düzenlemelerinden biriydi.
• 1521: Ferdinand Magellan'ın seferi sırasında Guam Adası keşfedildi. Pasifik'teki bu temas, Avrupalılar ile Chamorro yerlileri arasında ilk etkileşimi sağladı ancak şiddetli çatışmalarla sonuçlandı ve İspanyol sömürgeciliğinin Pasifik'e yayılmasının başlangıcı oldu.
• 1707: Birlik Yasası ile İngiltere ve İskoçya krallıkları birleşerek Büyük Britanya Krallığı'nı oluşturdu. Parlamento ve ekonomi birleşmesi, modern Birleşik Krallık'ın temelini attı.
• 1776: Amerikan Bağımsızlık Savaşı sırasında New York Kongresi, Sandy Hook Feneri'nin sökülmesini emretti. Bu, İngiliz gemilerine rehberlik etmesini önlemek amacıyla yapıldı.
• 1808: Harvard Üniversitesi'nde ilk üniversite orkestrası kuruldu. Amerika'da akademik müzik eğitiminin başlangıcı olarak üniversite kültürünü zenginleştirdi.
• 1820: ABD Başkanı James Monroe, Missouri Uzlaşması'nı imzaladı. Missouri köle eyaleti olarak Birliğe katıldı, ancak Louisiana Satın Alımı'nın kuzeyinde kölelik yasaklandı. Bu uzlaşma, İç Savaş öncesi gerilimleri derinleştirdi.
• 1831: Edgar Allan Poe, West Point Askeri Akademisi'nden ihmal ve itaatsizlik nedeniyle atıldı. Bu olay, onun edebiyat kariyerine odaklanmasını sağladı.
• 1836: Alamo Kalesi düştü. 13 günlük kuşatmanın sonunda Meksika ordusu, 189 Teksaslı savunucuyu (William Travis, Jim Bowie, Davy Crockett dahil) öldürdü. Bu yenilgi, Teksas Devrimi'nde "Remember the Alamo" sloganıyla motive edici bir sembol haline geldi.
• 1857: Dred Scott Kararı verildi. ABD Yüksek Mahkemesi, köle Dred Scott'un özgürlük davasını reddetti ve Afrikalı Amerikalıların vatandaş olamayacağını hükmetti. Bu karar, kölelik tartışmasını alevlendirerek İç Savaş'ı hızlandırdı.
• 1869: Dmitri Mendeleyev, ilk periyodik tabloyu bilim dünyasına sundu. Elementleri atom ağırlıklarına göre düzenleyen bu tablo, modern kimyanın temel taşlarından biri oldu.
• 1899: Bayer firması, Aspirin'i ticari marka olarak tescil ettirdi. Felix Hoffmann'ın sentezlediği bu ilaç, ağrı kesici ve ateş düşürücü olarak dünya çapında devrim yarattı.
• 1902: Real Madrid futbol kulübü kuruldu. Kulüp, kısa sürede Avrupa'nın en başarılı takımlarından biri haline geldi.
• 1912: Nabisco, Oreo kurabiyesini piyasaya sürdü. Hoboken'de ilk satılan bu ürün, küresel bir ikon oldu.
• 1924: Mısır'da Kral Tutankhamun'un mumya sandığı açıldı. Howard Carter'ın keşfi, antik Mısır tarihine yeni ışık tuttu.
• 1930: Clarence Birdseye, dondurulmuş gıda teknolojisini ticarileştirdi. Bu yenilik, gıda saklama ve dağıtım endüstrisini dönüştürdü.
• 1933: ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt, Büyük Buhran sırasında banka tatili ilan etti. Dört günlük kapanma, bankacılık sistemini kurtarmak için acil yasaların yolunu açtı.
• 1957: Gana, İngiltere'den bağımsızlığını ilan ederek sömürgecilikten kurtulan ilk Sahra Altı Afrika ülkesi oldu. Kwame Nkrumah liderliğindeki bu bağımsızlık, Afrika'da dekolonizasyon dalgasını başlattı.
• 1964: Cassius Clay, İslam'ı kabul ederek adını Muhammed Ali olarak değiştirdi. Bu karar, spor dünyasında sivil haklar ve din özgürlüğü tartışmalarını tetikledi.
• 1965: ABD, Vietnam Savaşı'na 3500 ek asker gönderdiğini açıkladı. Bu adım, savaşın büyük ölçekli tırmanışını işaret etti.
• 1967: Josef Stalin'in kızı Svetlana Alliluyeva, Hindistan'daki ABD Büyükelçiliği'ne sığınarak Batı'ya iltica etti. Soğuk Savaş döneminde büyük yankı uyandıran bu olay, propaganda malzemesi oldu.
• 1981: Efsanevi haber spikeri Walter Cronkite, CBS Evening News'teki son yayınını yaptı. "And that's the way it is" sözleriyle veda etti.
• 1987: Herald of Free Enterprise feribotu, Zeebrugge limanından ayrıldıktan kısa süre sonra Kuzey Denizi'nde devrildi. 193 kişi hayatını kaybetti.
• 1992: Michelangelo virüsü, DOS tabanlı bilgisayarları etkileyerek veri kaybına yol açtı. Virüs, her 6 Mart'ta aktif hale geliyordu.

Türkiye'de 6 Mart'ta Yaşanan Önemli Olaylar

• 1591: Sultan III. Murad, Sapanca Gölü ile İzmit Körfezi arasında kanal açılması için ferman çıkardı. Donanma kerestesi taşımacılığını kolaylaştırmayı amaçlayan proje, teknik ve mali nedenlerle gerçekleştirilemedi.
• 1924: İsmet İnönü başkanlığında Türkiye Cumhuriyeti'nin ikinci hükümeti kuruldu. Halifeliğin kaldırılmasından hemen sonra oluşan bu kabine, laiklik ve reform süreçlerini hızlandırdı.
• 1925: Takrir-i Sükûn Kanunu kapsamında İstanbul'da Tevhid-i Efkâr, İstiklal, Son Telgraf, Aydınlık, Sebilürreşad ve Orak Çekiç gibi gazeteler kapatıldı.
• 1927: İstanbul Radyosu düzenli yayınlarına başladı. Türkiye'de radyo yayıncılığının miladı olarak haber, müzik ve kültürün yayılmasında dönüm noktası oldu.
• 1970: Süleyman Demirel başkanlığında 32. hükümet kuruldu. Bu dönem, siyasi ve ekonomik çalkantıların yoğun yaşandığı yıllara denk geldi.
• 1972: TBMM Adalet Komisyonu, Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan'ın idam cezalarını onayladı. Bu karar, 1970'ler Türkiye'sinde derin tartışmalara yol açtı.
• 1973: Maraş iline, Kurtuluş Savaşı'ndaki direnişi nedeniyle "Kahraman" unvanı verildi ve adı resmen Kahramanmaraş oldu.
• 1995: Türkiye ile Avrupa Birliği arasında Gümrük Birliği Anlaşması imzalandı. Bu anlaşma, Türkiye'nin Avrupa ekonomik entegrasyonunda önemli bir adımdı.
• 2016: Ankara Kızılay'da TAK tarafından üstlenilen bombalı saldırı gerçekleşti. 37 kişi öldü, 125 kişi yaralandı.

6 Mart'ta Doğan Ünlü Kişiler

• 1340: John of Gaunt – İngiltere Kralı III. Edward'ın oğlu, Lancaster Hanedanı'nın kurucusu.
• 1475: Michelangelo Buonarroti – Rönesans'ın devi; Davut heykeli, Sistine Şapeli tavanı gibi eserlerin yaratıcısı.
• 1619: Cyrano de Bergerac – Fransız yazar ve şair; büyük burunlu karakteriyle ünlü.
• 1806: Elizabeth Barrett Browning – İngiliz şair; "Sonnets from the Portuguese" eserinin yazarı.
• 1937: Valentina Tereshkova – Uzaya giden ilk kadın kozmonot.
• 1946: David Gilmour – Pink Floyd'un gitaristi ve solisti.
• 1947: Rob Reiner – Amerikalı yönetmen ve oyuncu.
• 1959: Tom Arnold – Amerikalı oyuncu ve komedyen.
• 1963: D.L. Hughley – Amerikalı komedyen.
• 1967: Connie Britton – Amerikalı oyuncu.
• 1972: Shaquille O'Neal – NBA efsanesi basketbolcu.

6 Mart'ta Ölen Ünlü Kişiler

• 1836: Davy Crockett – Alamo'da öldürülen Amerikalı sınır adamı ve siyasetçi.
• 1888: Louisa May Alcott – "Küçük Kadınlar" romanının yazarı.
• 1900: Gottlieb Daimler – Otomobil ve içten yanmalı motor öncüsü Alman mühendis.
• 1932: John Philip Sousa – "Marşların Kralı" Amerikalı besteci.
• 1982: Ayn Rand – Nesnellik felsefesinin kurucusu Rus-Amerikalı yazar.
• 1986: Georgia O'Keeffe – Modern sanatın öncüsü Amerikalı ressam.
• 2013: Hugo Chávez – Venezuela Devlet Başkanı.
• 2016: Nancy Reagan – ABD First Lady'si.

6 Mart; keşiflerden (Guam, periyodik tablo), bağımsızlıklara (Gana), devrimci kararlara (Muhammed Ali), trajik yenilgilere (Alamo) ve kültürel miraslara (Michelangelo'nun doğumu) kadar geniş bir yelpazede insanlık tarihinin dönüm noktalarına ev sahipliği yapan özel bir gündür.