Tarihte Bugün 25 Şubat

25 Şubat Tarihinde Yaşanan Önemli Gelişmeler

25 Şubat, tarih boyunca siyasi dönüşümler, askeri çatışmalar, bilimsel yenilikler, kültürel dönüm noktaları ve tanınmış kişilerin hayatlarında kritik anlara ev sahipliği yapmış bir gündür. 

Dünya Tarihinde 25 Şubat Olayları

Bu tarih, imparatorlukların değişimlerinden modern savaşlara, ekonomik reformlardan kültürel kırılmalara kadar geniş bir yelpazede olaylara tanıklık etmiştir.

• 138 Yılı: Roma İmparatoru Hadrianus, Antoninus Pius'u resmen evlat edindi ve onu gelecekteki halefi olarak belirledi. Hadrianus'un bu kararı, Roma İmparatorluğu'nun istikrarını pekiştirmek amacıyla atılmış bir adımdı ve imparatorluk yönetiminde aile bağlarının ötesinde stratejik seçimlerin önemini vurguluyordu.
• 628 Yılı: Sasani İmparatorluğu'nda II. Hüsrev, tahttan indirilerek yerine oğlu II. Kavad getirildi. Bu iç karışıklık, Pers İmparatorluğu'nun Bizans'la süren savaşlarının yarattığı zayıflığın bir yansımasıydı ve Doğu Akdeniz'deki güç dengelerini etkilemişti.
• 1246 Yılı: Galler Prensi Dafydd ap Llywelyn'in vefatı, Galler'in İngiltere'ye karşı bağımsızlık mücadelesinde bir dönüm noktası oldu ve bölgedeki feodal yapıları sarstı.
• 1337 Yılı: Lüksemburg Dükü I. Wenceslaus'un doğumu, Avrupa hanedanlıklarının şekillenmesinde rol oynadı; bu doğum, Lüksemburg'un Ortaçağ'daki yükselişinin temellerini attı.
• 1570 Yılı: Papa V. Pius, İngiltere Kraliçesi I. Elizabeth'i aforoz ederek Katolik dünyasıyla İngiltere arasındaki uçurumu derinleştirdi. Bu karar, Protestan Reformu'nun hız kazanmasına ve Avrupa'daki dini çatışmaların şiddetlenmesine yol açtı.
• 1601 Yılı: İngiltere'de Essex Kontu II. Robert Devereux, Kraliçe I. Elizabeth'e karşı ihanet iddiasıyla idam edildi. Bu olay, Tudor dönemi saray intrigarının zirvesini temsil eder ve kraliçenin mutlak otoritesini güçlendirdi.
• 1605 Yılı: Portekiz güçleri, Ambon Adası'ndaki garnizonlarını Hollandalılara teslim etti. Bu teslimiyet, Doğu Hint Adaları'ndaki sömürge rekabetinin bir parçasıydı ve Avrupa'nın Asya'daki ticaret hakimiyetini yeniden şekillendirdi.
• 1705 Yılı: Alman besteci George Frideric Handel'in "Nero" operası, Hamburg'da ilk kez sahnelendi. Bu eser, Handel'in gençlik dönemindeki yaratıcılığını yansıtır ve Barok müziğin evriminde önemli bir yer tutar.
• 1723 Yılı: Ünlü İngiliz mimar Christopher Wren'in ölümü, mimarlık tarihine damga vurdu. Wren, Büyük Londra Yangını sonrası şehrin yeniden inşasında liderlik etmiş, St. Paul's Katedrali gibi ikonik yapıları tasarlamıştı.
• 1751 Yılı: New York'ta ilk maymun gösterisinin düzenlenmesi, Amerika'da eğlence sektörünün erken gelişiminin bir örneğiydi ve halk kültüründe yeni eğilimlerin başlangıcını işaret ediyordu.
• 1778 Yılı: Arjantinli general José de San Martín'in doğumu, Güney Amerika bağımsızlık hareketlerinin kahramanlarından birini dünyaya getirdi. San Martín, Arjantin, Şili ve Peru'nun İspanyol sömürgesinden kurtuluşunda kilit rol oynadı.
• 1793 Yılı: ABD Başkanı George Washington, Mount Vernon'daki evinde ilk kabine toplantısını gerçekleştirdi. Katılımcılar arasında Thomas Jefferson, Alexander Hamilton, Henry Knox ve Edmund Randolph yer aldı; bu toplantı, Amerikan hükümet sisteminin temel taşlarını döşedi.
• 1836 Yılı: Amerikalı mucit Samuel Colt, ünlü revolver tabancasasının patentini aldı. Bu buluş, ateşli silah teknolojisini dönüştürdü ve Amerikan Batı'sının efsanevi hikayelerinde merkezi bir rol üstlendi.
• 1837 Yılı: Vermontlu demirci Thomas Davenport, ilk elektrik motoru patentini elde etti. Bu icat, elektrik mühendisliğinin öncü adımlarından biri olarak sanayi devrimine katkı sağladı.
• 1841 Yılı: Fransız ressam Pierre-Auguste Renoir'in doğumu, İzlenimcilik akımının yükselişini müjdeledi. Renoir, ışık ve renk kullanımındaki ustalığıyla "Balıkçı Kız" gibi eserler yarattı.
• 1847 Yılı: Iowa Eyalet Üniversitesi'nin kuruluşu, Amerikan eğitim sisteminin genişlemesinde bir adım oldu.
• 1855 Yılı: New York'ta Bowery Boys çetesi lideri William Poole'un (Bill the Butcher) rakibi John Morrissey tarafından vurulması, 19. yüzyıl Amerikan çete savaşlarının şiddetini gözler önüne serdi; Poole kısa süre sonra öldü.
• 1862 Yılı: ABD'de ilk resmi kağıt paranın dolaşıma girmesi, ekonomik yapıda köklü bir değişim başlattı ve modern bankacılık sisteminin temellerini attı.
• 1870 Yılı: Hiram Rhodes Revels, ABD Senatosu'na seçilen ilk Afrikalı Amerikalı senatör oldu. Bu olay, Yeniden Yapılanma dönemi sonrası ırk eşitliği mücadelelerinin simgesiydi.
• 1888 Yılı: Vincent van Gogh'un depresyon krizi sırasında kulağını kesmesi (bazı kaynaklarda farklı tarihler olsa da, bu günle ilişkilendirilir), sanatçının ruhsal çalkantılarını yansıtır.
• 1901 Yılı: Avustralyalı politikacı Vince Gair ve Amerikalı komedyen Zeppo Marx'ın doğumu, sırasıyla siyaset ve eğlence dünyasına katkı sağlayan figürleri getirdi.
• 1903 Yılı: Amerikalı tarihçi Perry Miller'in doğumu, Amerikan kültürel çalışmalarının öncülerinden birini işaret eder.
• 1905 Yılı: İngiliz aktör Noah Jupe'un doğumu (bazı varyasyonlar olsa da genel kabul bu tarih).
• 1906 Yılı: Amerikalı çevreci Howard Zahniser'in doğumu, doğa koruma yasalarının şekillenmesinde etkili oldu.
• 1913 Yılı: ABD Anayasası'nın 16. Değişikliğiyle federal gelir vergisi uygulaması başladı, ekonomik politikaları dönüştürdü.
• 1916 Yılı: I. Dünya Savaşı'nda Verdun Muharebesi'nin başlaması, savaşın en kanlı cephelerinden birini oluşturdu.
• 1917 Yılı: İngiliz yazar Anthony Burgess'un doğumu ("Otomatik Portakal" ile ünlü) ve Amerikalı gangster Bugs Moran'ın ölümü.
• 1920 Yılı: Koreli dini lider Sun Myung Moon'un doğumu, Birleşme Kilisesi'nin kuruluşuna yol açtı.
• 1921 Yılı: Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgaliyle Tiflis'in ele geçirilmesi, Sovyetler Birliği'nin Kafkasya'daki hakimiyetini pekiştirdi.
• 1936 Yılı: Amerikalı aktör Bill Paxton'un doğumu.
• 1943 Yılı: İngiliz müzisyen George Harrison'un doğumu, Beatles'ın müzik tarihine katkılarını başlattı.
• 1948 Yılı: Çekoslovakya'da Komünist Parti'nin darbeyle iktidarı ele geçirmesi, Soğuk Savaş'ta Doğu Avrupa'nın Sovyet etkisine girmesini hızlandırdı.
• 1950 Yılı: Nikaragua'da Daniel Ortega'nın Violeta Chamorro'ya karşı seçim yenilgisi.
• 1954 Yılı: Amerikalı komedyen Chelsea Handler'ın doğumu.
• 1956 Yılı: Nikita Kruşçev'in Stalin'i eleştiren "Gizli Konuşması", Sovyetler'de siyasi reformları tetikledi.
• 1964 Yılı: Cassius Clay (Muhammed Ali), Sonny Liston'ı yenerek ağır siklet şampiyonu oldu, boks tarihinin efsanelerinden birini yarattı.
• 1970 Yılı: Letonyalı sanatçı Mark Rothko'nun ölümü.
• 1975 Yılı: Elijah Muhammad'ın ölümü, Nation of Islam hareketini etkiledi.
• 1983 Yılı: Oyun yazarı Tennessee Williams'ın ölümü.
• 1986 Yılı: Filipinler'de Ferdinand Marcos'un devrilmesi ve Corazon Aquino'nun başkanlığı, "Halk Gücü Devrimi"nin zaferiydi.
• 1987 Yılı: ABD Yüksek Mahkemesi'nin affirmative action'ı onaylaması.
• 1991 Yılı: Körfez Savaşı'nda Irak Scud füzesinin ABD kışlasını vurması (28 ölü) ve Varşova Paktı'nın feshedilmesi, Soğuk Savaş'ın bitişini simgeledi.
• 1992 Yılı: 34. Grammy Ödülleri'nde "Unforgettable" şarkısı ve Marc Cohn'un ödülleri.
• 1994 Yılı: Hebron'daki İbrahim Camii Katliamı'nda Baruch Goldstein'in 29 Filistinliyi öldürmesi, Orta Doğu'da gerilimi artırdı. Aynı gün Peru'da bir uçak kazası 31 can aldı.
• 1997 Yılı: Çin lideri Deng Xiaoping'in cenaze töreni.
• 1999 Yılı: Teksas'ta ırkçı cinayet davasında John William King'in ölüm cezası.
• 2001 Yılı: Avustralyalı kriketçi Donald Bradman'ın ölümü.
• 2004 Yılı: "The Passion of the Christ" filminin vizyona girmesi.
• 2011 Yılı: Bob Dylan'ın ilham perisi Suze Rotolo'nun ölümü.
• 2017 Yılı: Aktör Bill Paxton'un ölümü.

Türkiye Tarihinde 25 Şubat Olayları

Türkiye'de bu gün, kurtuluş mücadelelerinden cumhuriyet reformlarına kadar kritik gelişmelere sahne olmuştur.

• 1918 Yılı: Trabzon'un Araklı ve Sürmene ilçelerinin düşman işgalinden kurtuluşu, Milli Mücadele'nin yerel zaferlerini temsil eder.
• 1925 Yılı: Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nda değişiklikler yapılarak dinin siyasete alet edilmesi vatan hıyaneti sayıldı, laiklik ilkesini güçlendirdi. Ayrıca Şeyh Sait İsyanı'nın yayılması, cumhuriyetin erken dönem güvenlik politikalarını şekillendirdi.
• 1941 Yılı: Refah Şilebi faciasıyla ilgili dava süreçleri, II. Dünya Savaşı'ndaki Türkiye'nin tarafsızlığını test etti.
• 1954 Yılı: Çoruh ilinin adının Artvin olarak değiştirilmesi.
• 1967 Yılı: Anayasa Mahkemesi'nin siyasi düzenlemeleri iptal etmesi, yargı bağımsızlığını pekiştirdi.
• 1994 Yılı: Almanya'nın Refah Partisi'nin Bosna yardımları hakkında soruşturma başlatması.
• 1996 Yılı: İşadamı Vehbi Koç'un ölümü; Koç Holding'in kurucusu olarak Türkiye sanayisinin öncüsüydü.
• 2009 Yılı: THY'nin TK 1951 sefer sayılı uçağının Amsterdam'da düşmesi (9 ölü, 120 yaralı), altimetre arızası ve pilot hatasından kaynaklandı. Aynı gün Emniyet Özel Harekât Dairesi Başkanı Behçet Oktay'ın intiharı.

25 Şubat'ta Doğan Ünlü Kişiler

Bu gün, sanat, siyaset ve bilim dünyasına birçok ikonik isim kazandırmıştır.

• 1259 Yılı: Portekiz Prensesi Branca, Kral III. Afonso'nun kızı.
• 1304 Yılı: Gezgin İbn Battuta, Faslı seyyah olarak dünya yolculuklarını anılarıyla ölümsüzleştirdi.
• 1337 Yılı: Lüksemburg Dükü I. Wenceslaus.
• 1475 Yılı: Warwick Kontu Edward Plantagenet.
• 1778 Yılı: José de San Martín, Güney Amerika bağımsızlık lideri.
• 1841 Yılı: Pierre-Auguste Renoir, İzlenimci ressam.
• 1861 Yılı: Rudolf Steiner, filozof ve eğitimci.
• 1873 Yılı: Enrico Caruso, opera tenoru.
• 1888 Yılı: John Foster Dulles, ABD Dışişleri Bakanı.
• 1897 Yılı: Sir Charles Kingsford-Smith, Pasifik'i uçan ilk pilot.
• 1901 Yılı: Zeppo Marx, komedyen.
• 1905 Yılı: Noah Jupe, aktör.
• 1906 Yılı: Howard Zahniser, çevreci.
• 1907 Yılı: Sabahattin Ali, Türk yazar; "Kuyucaklı Yusuf" ve "Kürk Mantolu Madonna" ile tanınır.
• 1908 Yılı: George Washington Cullom, general.
• 1917 Yılı: Anthony Burgess, yazar.
• 1920 Yılı: Sun Myung Moon, dini lider.
• 1943 Yılı: George Harrison, Beatles üyesi.
• 1954 Yılı: Chelsea Handler, komedyen.
• 1966 Yılı: Téa Leoni, aktris.
• 1971 Yılı: Sean Astin, "Yüzüklerin Efendisi"ndeki rolüyle ünlü.
• 1986 Yılı: Jameela Jamil, aktris.
• 1999 Yılı: Gianluigi Donnarumma, futbolcu.

25 Şubat'ta Ölen Ünlü Kişiler

Bu tarih, birçok önemli figürün vedasına sahne olmuştur.

• 805 Yılı: Tang Hanedanı İmparatoru Dezong.
• 1246 Yılı: Dafydd ap Llywelyn, Galler prensi.
• 1495 Yılı: Cem Sultan, Osmanlı şehzadesi.
• 1553 Yılı: Hirate Masahide, Japon diplomat.
• 1601 Yılı: II. Robert Devereux, Essex Kontu.
• 1723 Yılı: Christopher Wren, mimar.
• 1952 Yılı: Raşit Rıza Samako, tiyatrocu.
• 1957 Yılı: Bugs Moran, gangster.
• 1970 Yılı: Mark Rothko, sanatçı.
• 1975 Yılı: Elijah Muhammad, dini lider.
• 1983 Yılı: Tennessee Williams, oyun yazarı.
• 1993 Yılı: Eddie Constantine, aktör.
• 1995 Yılı: Nejat Devrim, Türk ressam.
• 1996 Yılı: Vehbi Koç, işadamı.
• 2001 Yılı: Donald Bradman, kriketçi.
• 2009 Yılı: Behçet Oktay, polis memuru.
• 2017 Yılı: Bill Paxton, aktör.
• 2018 Yılı: Ali Teoman Germaner (Aloş), heykeltıraş.
• 2020 Yılı: Hüsnü Mübarek, Mısır eski devlet başkanı.

25 Şubat, Avrupa'daki dini bölünmelerden ABD'nin ekonomik reformlarına, Sovyetler'in siyasi sorgulamalarından Filipinler'deki demokrasi zaferlerine ve Türkiye'deki laiklik adımlarına kadar tarihsel dönüşümlere ışık tutar. Bu gün, insanlık tarihinin çeşitliliğini ve sürekliliğini hatırlatır.