Tarihte Bugün 7 Ekim

7 Ekim Tarihte Bugün: Dünyada ve Türkiye’de Yaşananlar, Doğanlar ve Ölenler

7 Ekim, tarih boyunca savaşlardan devletlerin kuruluş ve dönüşümlerine, bilimsel buluşlardan edebiyat ve sanat dünyasındaki doğum ile ölümlere kadar pek çok önemli olaya ev sahipliği yapmış bir gündür. Özellikle 1337’de başlayan Yüz Yıl Savaşları, 1571 İnebahtı Deniz Savaşı, 1920’de Ceride-i Resmiye’nin kuruluşu, 1959’da Ay’ın görünmeyen yüzünün ilk kez fotoğraflanması, 2001’de Afganistan Savaşı’nın başlaması ve 2023’te Hamas’ın İsrail’e yönelik saldırıları bu tarihi dünya tarihinin dikkat çeken günlerinden biri haline getirir.

7 Ekim’de Tarihte Yaşanan Önemli Olaylar

1337 – Yüz Yıl Savaşları’nın başlangıcı

7 Ekim 1337, İngiltere ile Fransa arasındaki Yüz Yıl Savaşları’nın başlangıç döneminin önemli tarihlerinden biridir. İngiltere Kralı III. Edward, Fransa tahtında hak iddia etti. İngiltere ile Fransa arasında daha önce de toprak, hanedan ve ticaret kaynaklı anlaşmazlıklar bulunuyordu. III. Edward’ın Fransa tahtı üzerindeki iddiası bu çatışmayı yeni ve çok daha uzun bir aşamaya taşıdı. Yaklaşık 116 yıl süren savaşlar tek bir kesintisiz savaştan ziyade farklı dönemlerden oluşan çatışmalar zinciriydi. Fransa’nın büyük bölümünün harap olduğu, İngiltere’nin başlangıçta önemli askerî başarılar kazandığı, daha sonra ise Fransızların üstünlüğü ele geçirdiği bu süreç Avrupa’nın siyasi haritasını değiştirdi. Yüz Yıl Savaşları sonunda İngiltere, Fransa’daki topraklarının büyük bölümünü kaybetti. Savaşlar aynı zamanda İngiltere ve Fransa’da güçlü merkezi devlet anlayışının gelişmesine katkıda bulundu.

1571 – İnebahtı Deniz Savaşı

7 Ekim tarihinin Osmanlı tarihi açısından en önemli olaylarından biri İnebahtı Deniz Savaşı’dır. Osmanlı Devleti ile Papalık, Venedik, İspanya ve bazı Avrupa devletlerinin oluşturduğu Kutsal İttifak donanması arasında yapılan savaş, Osmanlı donanmasının ağır yenilgisiyle sonuçlandı. Savaş, Yunanistan’ın batısındaki İnebahtı Körfezi yakınlarında gerçekleşti. Osmanlı donanmasının başında Müezzinzade Ali Paşa bulunuyordu. Kutsal İttifak’ın komutanı ise İspanya Kralı II. Felipe’nin üvey kardeşi Don Juan de Austria idi. Osmanlı donanması Akdeniz’de uzun yıllardır büyük bir üstünlük kurmuştu. Kıbrıs’ın 1570-1571 yıllarında Osmanlılar tarafından fethedilmesi Avrupa devletlerini Osmanlılara karşı daha geniş bir ittifaka yöneltti. 7 Ekim 1571’de yapılan savaşta Osmanlı donanması çok ağır kayıplar verdi. Çok sayıda Osmanlı gemisi batırıldı veya ele geçirildi. Müezzinzade Ali Paşa da savaş sırasında öldü. İnebahtı, Osmanlı denizcilik tarihinde önemli bir dönüm noktası oldu. Bununla birlikte savaşın Osmanlı’nın Akdeniz’deki bütün deniz gücünü ortadan kaldırdığı şeklindeki değerlendirme doğru değildir. Osmanlı Devleti kısa süre içerisinde yeni bir donanma oluşturdu ve Akdeniz’deki etkinliğini sürdürdü. Buna rağmen İnebahtı, Osmanlı donanmasının Avrupa güçleri karşısında aldığı en büyük deniz yenilgilerinden biri olarak tarihe geçti.

Müezzinzade Ali Paşa savaşın en önemli Osmanlı kayıplarından biri oldu. Savaş sırasında donanmanın merkezindeki Osmanlı kuvvetlerinin komutasını yürütüyordu. Çarpışmanın en şiddetli aşamasında hayatını kaybetti. Dolayısıyla 7 Ekim 1571 hem İnebahtı Deniz Savaşı’nın hem de Müezzinzade Ali Paşa’nın ölümünün yıldönümüdür.

1737 – Bengal’deki büyük doğal afet

7 Ekim 1737 tarihinde Bengal bölgesinde son derece büyük bir doğal afet meydana geldi. Bengal Körfezi’nde meydana gelen büyük fırtına ve deniz taşkınları sonucunda dev dalgalar oluştu. Dalgaların yüksekliğinin yaklaşık 13 metreye kadar ulaştığına dair tarihsel kayıtlar bulunmaktadır. Felaket özellikle Bengal Deltası’nı etkiledi. Dönemin ulaşım ve haberleşme imkânlarının sınırlı olması nedeniyle can kaybının kesin olarak belirlenmesi mümkün değildir. Bazı tarihsel tahminlerde yüz binlerce kişinin, hatta yaklaşık 300 bin kişinin hayatını kaybettiği belirtilmiştir. Bu olay, Bengal bölgesinin tarih boyunca tropikal siklonlar ve deniz taşkınları karşısındaki büyük kırılganlığını gösteren en eski büyük felaketlerden biri olarak kabul edilir.

1769 – James Cook Yeni Zelanda kıyılarını haritalandırdı

İngiliz denizci ve kâşif James Cook, Pasifik keşifleri sırasında Yeni Zelanda’ya ulaştı ve adaların kıyılarını ayrıntılı şekilde haritalandırdı. 7 Ekim 1769, Cook’un ilk keşif seferinin Yeni Zelanda açısından önemli tarihlerinden biridir. Cook’un seferleri Avrupa’nın Pasifik hakkındaki coğrafi bilgisini büyük ölçüde artırdı. Bununla birlikte bu keşiflerin, bölgede yaşayan yerli Maori toplumları açısından Avrupa sömürgeciliğinin önünü açan süreçlerden biri olduğunu da belirtmek gerekir.

1806 – Karbon kâğıdının erken biçimi

7 Ekim 1806 tarihinde karbon kâğıdının erken biçimlerinden biriyle ilgili gelişmeler kayda geçti. Karbon kâğıdı, bir yazının aynı anda birden fazla nüshaya aktarılmasını sağlayan ve özellikle daktilo çağında son derece yaygınlaşan bir araç oldu. Daha sonraki yüzyılda bürokrasi, ticaret, bankacılık ve devlet kurumlarında belgelerin çoğaltılmasında büyük önem kazandı.

1908 – Girit’in Yunanistan’la birleşme ilanı

7 Ekim 1908, Girit’in Yunanistan ile birleşme sürecinde önemli tarihlerden biridir. Burada önemli bir ayrıntı vardır: Girit’in Yunanistan’a katılması 7 Ekim 1908’de tamamlanmış bir ilhak şeklinde gerçekleşmedi. Girit’teki yerel yönetim Yunanistan’la birleştiğini ilan etti. Osmanlı Devleti bu gelişmeyi kabul etmedi. Girit meselesi daha sonra Balkan siyaseti ve Osmanlı Devleti’nin Avrupa’daki topraklarının geleceği açısından önemli hâle geldi. Girit’in Yunanistan’a resmî katılması ise 1913’te, Balkan Savaşları sonrasında gerçekleşti. Bu nedenle 7 Ekim 1908’i, Girit’in Yunanistan’a birleşme ilanı ve fiilî kopuş sürecindeki önemli aşamalardan biri olarak değerlendirmek daha doğrudur.

1919 – KLM kuruldu

7 Ekim 1919’da Hollanda’nın ulusal havayolu şirketi KLM kuruldu. KLM, dünyanın günümüzde hâlâ faaliyet gösteren en eski havayolu markalarından biri olarak kabul edilir. Havacılığın henüz yeni gelişmeye başladığı bir dönemde kurulan şirket, Avrupa’daki sivil hava taşımacılığının gelişmesinde önemli rol oynadı.

1920 – Ceride-i Resmiye’nin kuruluşu

7 Ekim 1920, Türkiye’nin basın ve devlet yayıncılığı tarihi açısından son derece önemli bir gündür. Ankara’da faaliyet gösteren Büyük Millet Meclisi Hükûmeti, devletin resmî kararlarını, kanunlarını ve diğer önemli belgelerini halka duyurmak amacıyla Ceride-i Resmiye’nin çıkarılmasına karar verdi. Bu yayın daha sonra Resmî Gazeteye dönüşecekti. Burada da önemli bir tarih ayrımı vardır: Ceride-i Resmiye’nin kuruluş kararı 7 Ekim 1920’de alındı; ilk sayısı ise 7 Şubat 1921’de yayımlandı. Cumhuriyet döneminde yayın, Türkiye Cumhuriyeti’nin resmî yayın organı olarak devam etti. Bugünkü Resmî Gazete’nin tarihsel kökeni böylece Millî Mücadele dönemindeki Ankara Hükûmeti’nin yayın faaliyetlerine kadar uzanır.

1922 – Şile’nin kurtuluş süreci

7 Ekim, Şile’nin kurtuluş günü olarak da anılır. Şile, Millî Mücadele döneminde İngiliz işgaline uğramıştı. İngilizlerin bölgedeki hâkimiyetinden sonra Şile, Türk birliklerinin İstanbul’a doğru ilerlediği dönemde 7 Ekim 1922’de işgalden kurtarıldı. Şile’nin kurtuluşu, Büyük Taarruz ve İzmir’in kurtarılmasının ardından İstanbul ve çevresindeki işgal kuvvetlerinin geri çekilmesi sürecinin parçalarından biridir.

1922 – Mudanya öncesindeki diplomatik süreç

7 Ekim 1922’de Türkiye açısından bir başka önemli gelişme de Mudanya Ateşkes görüşmelerine giden diplomatik sürecin devam etmesiydi. Büyük Taarruz’un ardından Türk ordusunun askerî başarısı, İtilaf Devletlerini yeni bir diplomatik çözüm aramaya zorlamıştı. Mudanya Konferansı 3-11 Ekim 1922 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Konferansın sonunda 11 Ekim’de Mudanya Ateşkes Antlaşması imzalanacak ve Türk-Yunan savaşı fiilen sona erecekti.

1926 – İtalya’da Faşist rejimin güçlendirilmesi

7 Ekim 1926’da İtalya’da Benito Mussolini liderliğindeki Faşist rejimin siyasal yapısı daha da sertleştirildi. Faşist Parti’nin devlet üzerindeki hâkimiyeti güçlendirilirken muhalefet üzerindeki baskılar arttı. Bu süreç İtalya’nın parlamenter sistemden tek parti egemenliğine dayanan otoriter rejime dönüşmesinde önemli aşamalardan biri oldu.

1944 – Auschwitz’deki Sonderkommando ayaklanması

7 Ekim 1944’te Nazi Almanyası’nın Auschwitz-Birkenau ölüm kampında mahkûmlar tarafından büyük bir ayaklanma gerçekleştirildi. Sonderkommando olarak adlandırılan ve gaz odaları ile krematoryumlarda çalışmaya zorlanan Yahudi mahkûmlar, Nazi yönetimine karşı ayaklandı. Ayaklanma sırasında bir krematoryumun bazı bölümleri tahrip edildi. Mahkûmların bir bölümü kaçmayı başardı ancak ayaklanma Nazi birlikleri tarafından bastırıldı ve çok sayıda mahkûm öldürüldü. Bu olay, Holokost sırasında toplama kamplarında gerçekleşen en önemli direniş hareketlerinden biri olarak kabul edilir.

1946 – Japonya’nın yeni Anayasası

7 Ekim 1946’da Japonya’nın savaş sonrası yeni anayasa sürecinde önemli bir aşamaya gelindi. II. Dünya Savaşı’nın ardından Japonya’da siyasi sistem yeniden düzenleniyordu. Yeni anayasa, Japonya’nın demokratik kurumlarını güçlendirdi ve imparatorun siyasi yetkilerini büyük ölçüde sembolik düzeye indirdi. Anayasanın en dikkat çekici hükümlerinden biri, Japonya’nın savaş hakkından vazgeçmesini öngören 9. madde oldu.

1952 – Barkod teknolojisinin patenti

7 Ekim 1952 tarihinde barkod sisteminin patenti alındı. Barkod fikri Norman Woodland ve Bernard Silver tarafından geliştirildi. İlk fikirler günümüz market barkodlarından oldukça farklıydı. Ancak temel amaç aynıydı: Ürün veya nesnelerin makine tarafından hızlı şekilde tanınmasını sağlamak. Barkod sistemi sonraki yıllarda ticaret sektöründe devrim yarattı. Marketlerde ürünlerin otomatik okutulması, stok kontrolü, lojistik, depolama ve dağıtım sistemleri barkod teknolojisi sayesinde büyük ölçüde değişti.

1959 – Luna 3 Ay’ın görünmeyen yüzünü fotoğrafladı

7 Ekim 1959, uzay araştırmaları tarihinin en önemli günlerinden biridir. Sovyetler Birliği’nin Luna 3 uzay aracı Ay’ın Dünya’dan hiçbir zaman doğrudan görülemeyen arka yüzünün görüntülerini elde etti. İnsanlık ilk kez Ay’ın görünmeyen yüzünün fotoğraflarını görmüş oldu. Bu gelişme uzay yarışında Sovyetler Birliği’nin önemli başarılarından biriydi. Luna 3’ün gönderdiği görüntüler oldukça düşük çözünürlüklüydü ancak Ay’ın iki yüzünün birbirinden farklı olduğunu gösterdi. Ay’ın Dünya’ya bakan yüzünde çok sayıda geniş koyu bölge bulunurken arka yüzünde bu yapıların çok daha az olduğu görüldü.

1985 – Achille Lauro gemisinin kaçırılması

7 Ekim 1985’te İtalyan yolcu gemisi Achille Lauro, silahlı Filistinli militanlar tarafından kaçırıldı. Gemi Mısır kıyılarında seyir hâlindeyken kaçırıldı. Olay uluslararası kamuoyunda büyük yankı uyandırdı. Kaçıranlar arasında taleplerinin yerine getirilmesini isteyen militanlar bulunuyordu. Yolculardan Amerikalı Yahudi Leon Klinghoffer öldürüldü. Olay, uluslararası deniz taşımacılığında terörizm ve gemi güvenliği tartışmalarının önemli başlıklarından biri oldu.

1991 – Banski Dvori saldırısı

7 Ekim 1991’de Hırvatistan’ın Zagreb kentindeki Banski Dvori binasına Yugoslavya Hava Kuvvetleri tarafından hava saldırısı düzenlendi. Bina o sırada Hırvatistan Cumhurbaşkanı Franjo Tuđman’ın çalışma merkezlerinden biriydi. Saldırının amacı ve siyasi sonuçları Yugoslavya’nın parçalanma sürecindeki çatışmalar bağlamında değerlendirildi. Franjo Tuđman saldırıdan sağ kurtuldu.

1996 – Fox News Channel yayın hayatına başladı

7 Ekim 1996’da ABD’de Fox News Channel yayın hayatına başladı. Rupert Murdoch tarafından desteklenen kanal, Roger Ailes’ın yönetiminde kuruldu. Amerikan televizyon haber yayıncılığında kısa sürede önemli bir aktör hâline geldi. Özellikle ABD’deki muhafazakâr siyasi yayıncılık alanında etkili oldu ve Amerikan medya sisteminin siyasi kutuplaşmasında önemli bir yere sahip oldu.

1996 – Osman Murat Ülke’nin tutuklanması

7 Ekim 1996’da Osman Murat Ülke, askerlik hizmetini reddetmesi nedeniyle tutuklandı. Ülke’nin davası Türkiye’deki vicdani ret tartışmalarının en bilinen örneklerinden biri hâline geldi. Türkiye’de askerlik hizmetinin zorunlu olduğu dönemde askerlik yapmayı reddeden kişilerin hukuki durumu uzun yıllar boyunca tartışma konusu oldu. Ülke’nin tutuklanması, Türkiye’deki vicdani ret hareketinin sembolik olaylarından biri olarak kabul edilir.

2001 – Afganistan Savaşı başladı

7 Ekim 2001, 21. yüzyılın en uzun savaşlarından birinin başlangıç tarihidir. ABD ve müttefikleri, 11 Eylül 2001 saldırılarının ardından Afganistan’daki Taliban yönetimine karşı askerî operasyon başlattı. Operasyonun hedeflerinden biri El Kaide’yi ve örgütün lideri Usame bin Ladin’i hedef almak, diğeriyse Taliban yönetiminin El Kaide’ye verdiği desteği sona erdirmekti. ABD öncülüğündeki askerî müdahale kısa sürede Taliban yönetiminin büyük şehirlerdeki hâkimiyetini kaybetmesine yol açtı. Ancak Taliban tamamen ortadan kalkmadı. Sonraki yıllarda savaş Afganistan’ın kırsal bölgelerinde devam etti. ABD ve NATO güçleri uzun süre Afganistan’da kaldı. 2021’de ABD kuvvetlerinin çekilmesinin ardından Taliban yeniden ülke yönetimini ele geçirdi. Dolayısıyla 7 Ekim 2001’de başlayan Afganistan savaşı yaklaşık yirmi yıl süren çok uzun bir askerî ve siyasi dönemin başlangıcı oldu.

2004 – Sina Yarımadası saldırıları

7 Ekim 2004’te Mısır’ın Sina Yarımadası’ndaki turistik bölgelerde bombalı saldırılar meydana geldi. Saldırılar özellikle İsrailli turistlerin de yoğun olarak bulunduğu bölgeleri hedef aldı. Saldırılarda çok sayıda insan hayatını kaybetti ve yaralandı. Olay, Mısır’ın turizm sektörüne ve bölgesel güvenliğe yönelik ciddi saldırılardan biri oldu.

2006 – Anna Politkovskaya öldürüldü

7 Ekim 2006’da Rus gazeteci ve insan hakları savunucusu Anna Politkovskaya, Moskova’daki evinin bulunduğu binada öldürüldü. Politkovskaya özellikle Çeçenistan Savaşı sırasında Rus askerî operasyonları ve insan hakları ihlalleri hakkında yaptığı araştırmacı gazetecilikle tanınıyordu. Ölümü uluslararası kamuoyunda büyük tepki yarattı. Cinayetin arkasındaki kişi ve yapıların kim olduğu uzun süre tartışıldı. Daha sonraki yıllarda çeşitli kişiler cinayetle bağlantılı olarak mahkûm edildi ancak cinayetin arkasındaki asıl azmettiriciler konusunda tartışmalar devam etti.

2015 – Aziz Sancar Nobel Kimya Ödülü’nü aldı

7 Ekim 2015, Türkiye açısından bilim tarihinin en gurur verici günlerinden biridir. Türk asıllı Amerikalı bilim insanı Aziz Sancar, DNA onarım mekanizmaları üzerindeki çalışmaları nedeniyle 2015 Nobel Kimya Ödülü’ne layık görüldü. Ödülü Paul Modrich ve Tomas Lindahl ile paylaştı. Aziz Sancar’ın çalışmaları, hücrelerin hasar gören DNA’yı nasıl onardığını anlamaya önemli katkılar sağladı. Bu araştırmalar kanser başta olmak üzere birçok hastalığın biyolojik mekanizmalarının anlaşılması açısından büyük önem taşımaktadır. Sancar, Nobel Kimya Ödülü kazanan ilk Türk bilim insanı olarak Türkiye’nin bilim tarihindeki en önemli isimlerden biri hâline geldi.

2023 – 7 Ekim saldırıları

7 Ekim 2023, İsrail-Filistin çatışmasının tarihinde son derece önemli ve yıkıcı bir dönüm noktası oldu. Hamas öncülüğündeki silahlı gruplar Gazze Şeridi’nden İsrail’e yönelik geniş çaplı bir saldırı başlattı. Saldırılarda İsrail yerleşimleri ve askerî hedeflerin yanı sıra siviller de hedef alındı. Çok sayıda insan öldürüldü, çok sayıda kişi yaralandı ve yüzlerce kişi rehin alındı. Aynı gün İsrail hükûmeti savaş hâli ilan etti ve Gazze’ye yönelik geniş kapsamlı askerî operasyon başladı. Bunun ardından Gazze’de çok büyük can kayıpları ve yıkım meydana geldi. Çatışma bölgesel gerilimleri de artırdı. 7 Ekim 2023, bu nedenle günümüzde İsrail-Hamas savaşının başlangıcı olarak anılan tarihtir.

Türkiye Tarihinde 7 Ekim

7 Ekim’in Türkiye açısından başlıca tarihî olaylarını ayrıca toplarsak:

• 1571: İnebahtı Deniz Savaşı yapıldı ve Osmanlı donanması ağır bir yenilgi aldı. Kaptan-ı derya Müezzinzade Ali Paşa öldü.
• 1920: Ankara Hükûmeti tarafından Ceride-i Resmiye’nin kurulmasına karar verildi. Bu yayın daha sonra Türkiye Cumhuriyeti’nin Resmî Gazetesi’ne dönüştü.
• 1922: Şile işgalden kurtarıldı.
• 1991: Türkiye’nin Atina Büyükelçiliği Basın Ataşesi Yardımcısı Çetin Görgü, Atina’da 17 Kasım örgütü tarafından düzenlenen saldırıda öldürüldü.
• 1996: Osman Murat Ülke vicdani ret nedeniyle tutuklandı.
• 2015: Türk bilim insanı Aziz Sancar, Nobel Kimya Ödülü’ne layık görüldü.

7 Ekim’de Doğan Önemli İnsanlar

• 1728 – Caesar Rodney: Amerikalı siyasetçi Caesar Rodney 7 Ekim 1728’de doğdu. Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi’ni imzalayan isimlerden biriydi. Amerikan bağımsızlık mücadelesinde önemli rol oynadı.
• 1810 – Fritz Reuter: Alman romancı Fritz Reuter, 7 Ekim 1810’da doğdu. Özellikle Aşağı Almanca lehçesindeki eserleriyle tanındı ve Alman edebiyatında önemli bir yere sahip oldu.
• 1885 – Niels Bohr: 7 Ekim 1885’te Niels Henrik David Bohr doğdu. Danimarkalı fizikçi Bohr, modern atom fiziğinin kurucuları arasında kabul edilir. Atomun yapısı ve elektronların davranışı konusunda geliştirdiği Bohr atom modeli, 20. yüzyıl fiziğinin gelişiminde büyük önem taşıdı. 1922 yılında Nobel Fizik Ödülü’nü aldı. Kuantum fiziğinin gelişmesine yaptığı katkılar nedeniyle bilim tarihinin en önemli fizikçilerinden biri kabul edilir.
• 1897 – Elijah Muhammad: ABD’deki Nation of Islam hareketinin önemli liderlerinden Elijah Muhammad, 7 Ekim 1897’de doğdu. Amerikan siyah hareketleri ve Afro-Amerikan dini-siyasi tarihi üzerinde önemli etkiler bıraktı.
• 1917 – June Allyson: Amerikalı sinema oyuncusu ve şarkıcı June Allyson, 7 Ekim 1917’de doğdu. Hollywood’un özellikle 1940’lı ve 1950’li yıllardaki önemli kadın oyuncularından biri oldu.
• 1931 – Desmond Tutu: Güney Afrikalı din adamı ve insan hakları savunucusu Desmond Tutu, 7 Ekim 1931’de doğdu. Apartheid rejimine karşı mücadelede önemli rol oynadı. Irk ayrımcılığına karşı barışçıl mücadeleyi savundu. 1984 yılında Nobel Barış Ödülü aldı. Güney Afrika’daki apartheid sisteminin sona ermesinde uluslararası kamuoyunun dikkatini bu sisteme çekmesi bakımından önemli bir rol oynadı.
• 1942 – Joy Behar: Amerikalı televizyon kişiliği, oyuncu ve komedyen Joy Behar 7 Ekim 1942’de doğdu.
• 1943 – Oliver North: Amerikalı asker ve siyasetçi Oliver North, 7 Ekim 1943’te doğdu. Özellikle 1980’lerdeki İran-Kontra skandalı nedeniyle ABD siyasi tarihinde tanınan isimlerden biri oldu.
• 1951 – John Mellencamp: Amerikalı rock müzisyeni John Mellencamp, 7 Ekim 1951’de doğdu. Amerikan rock müziğinin önemli isimlerinden biri oldu.
• 1952 – Vladimir Putin: Rus siyasetçi Vladimir Putin, 7 Ekim 1952’de Leningrad’da doğdu. Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra Rusya siyasetinde yükseldi ve Rusya’nın en uzun süre görev yapan liderlerinden biri hâline geldi. Putin’in doğum günü 7 Ekim’dir.
• 1955 – Yo-Yo Ma: Dünyaca ünlü çellist Yo-Yo Ma, 7 Ekim 1955’te doğdu. Klasik müzik dünyasının en tanınmış çellistlerinden biridir. Çok geniş bir repertuara sahip olan Ma, klasik müzik dışında farklı kültürlerin müzikleriyle de çalışmalar yaptı.
• 1959 – Simon Cowell: İngiliz televizyon yapımcısı, müzik yöneticisi ve televizyon kişiliği Simon Cowell, 7 Ekim 1959’da doğdu. Pop Idol, American Idol, The X Factor ve Britain’s Got Talent gibi programlarla dünya çapında tanındı. Müzik yarışmalarının televizyon sektöründeki yükselişinde önemli rol oynadı.
• 1967 – Toni Braxton: Amerikalı R&B ve pop şarkıcısı Toni Braxton, 7 Ekim 1967’de doğdu. 1990’lı yılların en başarılı kadın vokallerinden biri oldu. Grammy Ödülleri başta olmak üzere çok sayıda müzik ödülü kazandı.
• 1968 – Thom Yorke: İngiliz müzisyen ve besteci Thom Yorke, 7 Ekim 1968’de doğdu. Radiohead grubunun solisti ve başlıca bestecilerinden biri olarak tanındı. Alternatif rock ve elektronik müzik üzerinde önemli etkiler bıraktı.
• 1970 – Nicole Ari Parker: Amerikalı oyuncu Nicole Ari Parker, 7 Ekim 1970’te doğdu. Sinema ve televizyon yapımlarındaki rolleriyle tanındı.
• 1974 – Allison Munn: Amerikalı oyuncu Allison Munn, 7 Ekim 1974’te doğdu.
• 1976 – Taylor Hicks: Amerikalı şarkıcı Taylor Hicks, 7 Ekim 1976’da doğdu. 2006 yılında American Idol yarışmasının beşinci sezonunu kazandı.
• 1979 – Shawn ve Aaron Ashmore: Kanadalı ikiz oyuncular Shawn Ashmore ve Aaron Ashmore, 7 Ekim 1979’da doğdu. Özellikle Shawn Ashmore, X-Men film serisindeki Iceman karakteriyle tanındı.
• 1986 – Holland Roden: Amerikalı oyuncu Holland Roden, 7 Ekim 1986’da doğdu. Teen Wolf dizisindeki Lydia Martin rolüyle tanındı.
• 1996 – Lewis Capaldi: İskoç şarkıcı ve söz yazarı Lewis Capaldi, 7 Ekim 1996’da doğdu. Özellikle duygusal baladları ve güçlü vokaliyle uluslararası müzik piyasasında tanındı.

7 Ekim’de Ölen Önemli İnsanlar

• 1571 – Müezzinzade Ali Paşa: Osmanlı kaptan-ı deryası Müezzinzade Ali Paşa, 7 Ekim 1571’de İnebahtı Deniz Savaşı sırasında hayatını kaybetti. Onun ölümü İnebahtı Savaşı’nın en önemli Osmanlı kayıplarından biriydi.
• 1849 – Edgar Allan Poe: Amerikalı şair, yazar ve edebiyat eleştirmeni Edgar Allan Poe, 7 Ekim 1849’da hayatını kaybetti. Poe yalnızca Amerikan edebiyatının değil, dünya edebiyatının da en etkili isimlerinden biridir. Özellikle gotik edebiyat, korku edebiyatı, polisiye, psikolojik gerilim, kısa hikâye ve şiir alanlarında kalıcı bir etki bıraktı. “The Raven”, “The Tell-Tale Heart”, “The Black Cat” ve “The Murders in the Rue Morgue” gibi eserleri edebiyat tarihinde önemli bir yere sahiptir. Ölümü ise hâlâ gizemini tamamen korumaktadır. Baltimore’da sokakta kötü durumda bulunmasının ardından hastaneye kaldırıldı ve 40 yaşında hayatını kaybetti. Ölümünden önceki günlerde ne yaptığı ve neden bu duruma düştüğü konusunda farklı teoriler ortaya atılmıştır.
• 1894 – Oliver Wendell Holmes Sr.: Amerikalı yazar ve şair Oliver Wendell Holmes Sr., 7 Ekim 1894’te öldü. 19. yüzyıl Amerikan edebiyatının önemli isimlerinden biri olan Holmes aynı zamanda doktorluk yapmış ve tıp ile edebiyatı bir arada yürütmüştür.
• 1926 – Emil Kraepelin: Alman psikiyatrist Emil Kraepelin, 7 Ekim 1926’da hayatını kaybetti. Kraepelin modern psikiyatrinin bilimsel temellerinin oluşmasında son derece önemli bir isimdir. Ruhsal hastalıkları sistematik biçimde sınıflandırmaya çalıştı. Özellikle şizofreni ve bipolar bozukluğun sınıflandırılmasıyla sonuçlanan psikiyatrik çalışmaların tarihsel gelişiminde büyük rol oynadı. Modern psikiyatri sınıflandırma sistemlerinin gelişmesinde Kraepelin’in yaklaşımı temel kaynaklardan biri oldu.
• 1944 – Helmut Lent: Alman Luftwaffe pilotu Helmut Lent, 7 Ekim 1944’te geçirdiği uçuş kazası sonrasında öldü. II. Dünya Savaşı sırasında özellikle gece avcılığı operasyonlarında tanınmıştı.
• 1959 – Mario Lanza: Amerikalı tenor ve sinema oyuncusu Mario Lanza, 7 Ekim 1959’da hayatını kaybetti. 1921 doğumlu Lanza, özellikle 1940’lı ve 1950’li yıllarda opera ve sinema dünyasının en tanınmış tenorlarından biriydi.
• 1985 – Cemal Reşit Rey: Türk besteci, orkestra şefi ve piyanist Cemal Reşit Rey, 7 Ekim 1985’te hayatını kaybetti. Cumhuriyet döneminin müzik tarihinin en önemli isimlerinden biridir. Türk Beşleri olarak anılan besteciler kuşağının üyelerindendir. Türk klasik müziğinin Batı müziği teknikleriyle gelişmesinde önemli rol oynadı. Orkestra eserleri, operetleri, konçertoları ve diğer besteleriyle Cumhuriyet dönemi Türk müzik kültüründe kalıcı bir iz bıraktı. Özellikle Lüküs Hayat adlı opereti Türk sahne sanatlarının en bilinen eserlerinden biri hâline geldi.
• 1989 – Bette Davis: Hollywood’un en önemli kadın oyuncularından Bette Davis, 7 Ekim 1989’da hayatını kaybetti. Çok uzun süren sinema kariyeri boyunca çok sayıda filmde rol aldı. Oyunculuk tarzı, güçlü kadın karakterleri ve sahne hâkimiyetiyle Hollywood tarihinin en önemli oyuncularından biri olarak kabul edilir.
• 1993 – Wolfgang Paul: Alman fizikçi Wolfgang Paul, 7 Ekim 1993’te hayatını kaybetti. İyon tuzağı tekniğinin geliştirilmesine yaptığı katkılar nedeniyle 1989 yılında Nobel Fizik Ödülü’nü aldı. Çalışmaları atom ve parçacık fiziğinde büyük önem taşıdı.
• 2001 – Roger Gaudry: Kanadalı kimyager Roger Gaudry, 7 Ekim 2001’de öldü. Université de Montréal’in ilk sivil rektörü olarak da tanındı ve Kanada akademik hayatında önemli bir yere sahip oldu.
• 2004 – İsmet Ay: Türk tiyatro ve sinema oyuncusu İsmet Ay, 7 Ekim 2004’te hayatını kaybetti. 1924 doğumlu sanatçı, tiyatro ve sinema alanında uzun yıllar çalıştı. Türk tiyatrosunun deneyimli oyuncularından biri olarak çok sayıda yapımda yer aldı.
• 2015 – Sennur Sezer: Türk şair ve yazar Sennur Sezer, 7 Ekim 2015’te İstanbul’daki evinde hayatını kaybetti. 1938 doğumlu Sezer, özellikle şiirleri, kadın emeği, toplumsal yaşam ve emek dünyasını ele alan çalışmalarıyla tanındı. Şairliğinin yanında araştırmacı ve yazar kimliğiyle de Türk edebiyatında önemli bir yere sahipti.
• 2022 – İsmail İncekara: Türk tiyatro ve sinema oyuncusu, seslendirme sanatçısı İsmail İncekara, 7 Ekim 2022’de hayatını kaybetti. 1950 doğumlu sanatçı, tiyatro çalışmalarının yanı sıra sinema ve televizyon yapımlarındaki rolleri ve seslendirmeleriyle tanındı.

7 Ekim’in Tarihsel Olarak Öne Çıkan Başlıkları

7 Ekim’e topluca baktığımızda şu önemli tarihsel çizgi ortaya çıkar:

• 1337: İngiltere-Fransa arasındaki Yüz Yıl Savaşları süreci başladı.
• 1571: İnebahtı Deniz Savaşı yapıldı.
• 1571: Müezzinzade Ali Paşa öldü.
• 1737: Bengal’de büyük deniz felaketi meydana geldi.
• 1769: James Cook’un Yeni Zelanda keşifleri devam etti.
• 1806: Karbon kâğıdı teknolojisinin erken patentlerinden biri ortaya çıktı.
• 1849: Edgar Allan Poe öldü.
• 1885: Niels Bohr doğdu.
• 1897: Elijah Muhammad doğdu.
• 1908: Girit’in Yunanistan’la birleşme sürecinde önemli bir gelişme yaşandı.
• 1919: KLM kuruldu.
• 1920: Ceride-i Resmiye’nin kuruluşuna karar verildi.
• 1922: Şile işgalden kurtarıldı.
• 1926: İtalya’da Faşist rejim güçlendirildi.
• 1944: Auschwitz’deki Sonderkommando ayaklanması gerçekleşti.
• 1946: Japonya’nın savaş sonrası anayasa sürecinde önemli aşamaya gelindi.
• 1952: Barkod teknolojisinin patenti alındı.
• 1959: Luna 3 Ay’ın görünmeyen yüzünü fotoğrafladı.
• 1985: Achille Lauro gemisi kaçırıldı.
• 1985: Cemal Reşit Rey öldü.
• 1989: Bette Davis öldü.
• 1991: Banski Dvori saldırısı gerçekleşti.
• 1996: Fox News yayın hayatına başladı.
• 1996: Osman Murat Ülke vicdani ret nedeniyle tutuklandı.
• 2001: ABD’nin Afganistan operasyonu başladı.
• 2004: Sina Yarımadası’nda bombalı saldırılar gerçekleşti.
• 2006: Gazeteci Anna Politkovskaya öldürüldü.
• 2015: Aziz Sancar Nobel Kimya Ödülü’nü aldı.
• 2015: Sennur Sezer hayatını kaybetti.
• 2022: İsmail İncekara hayatını kaybetti.
• 2023: Hamas öncülüğündeki silahlı grupların İsrail’e yönelik büyük saldırısı başladı ve ardından İsrail-Hamas savaşı başladı.

7 Ekim’in en dikkat çekici doğumları arasında Niels Bohr, Desmond Tutu, John Mellencamp, Vladimir Putin, Yo-Yo Ma, Simon Cowell, Toni Braxton, Thom Yorke ve Lewis Capaldi yer alır.

7 Ekim’in en dikkat çekici vefatları arasında ise Müezzinzade Ali Paşa, Edgar Allan Poe, Emil Kraepelin, Mario Lanza, Cemal Reşit Rey, Bette Davis, Wolfgang Paul, İsmet Ay, Sennur Sezer ve İsmail İncekara bulunur.

Not: “7 Ekim’de tarihte olan tüm olaylar” ifadesi kelimesi kelimesine ele alındığında, dünyanın her yerindeki yerel ve arşivlenmemiş olaylar nedeniyle eksiksiz bir liste oluşturmak mümkün değildir. Yukarıdaki çalışma, 7 Ekim tarihine ilişkin dünya ve Türkiye tarihindeki başlıca, doğrulanabilir ve tarih literatüründe öne çıkan olayları, doğumları ve ölümleri mümkün olduğunca geniş biçimde bir araya getirir.