Tarihte Bugün 3 Eylül

3 Eylül Tarihinde Yaşanan Önemli Olaylar

3 Eylül, dünya ve Türkiye tarihinde savaşlar, antlaşmalar, keşifler, bağımsızlıklar, facialar ve kültürel gelişmelerle dolu bir gündür. Antik dönemden günümüze uzanan bu tarih, Roma iç savaşlarından Moğol yenilgisine, Amerikan bağımsızlığından II. Dünya Savaşı’nın Avrupa’da resmen başlamasına, Kurtuluş Savaşı’nın kritik anlarından modern uzay keşiflerine kadar birçok dönüm noktasına tanıklık eder.

Antik ve Ortaçağ Dönemi Olayları

MÖ 36 — Naulochus Deniz Muharebesi

MÖ 36 yılının 3 Eylül günü, Roma Cumhuriyeti’nin son dönemindeki iktidar mücadelelerinin kritik çatışmalarından biri olan Naulochus Deniz Muharebesi gerçekleşti. Bir tarafta Octavianus’un güçlü komutanı Marcus Vipsanius Agrippa, diğer tarafta Pompeius Magnus’un oğlu Sextus Pompeius yer alıyordu. Sextus Pompeius, Roma’nın Akdeniz’deki önemli deniz gücünü kontrol ediyor ve Sicilya’yı üs olarak kullanıyordu. Agrippa’nın komutasındaki Octavianus filosu, Sicilya’daki Pompeius kuvvetlerini ortadan kaldırmayı hedefliyordu. Agrippa’nın geliştirdiği yeni deniz savaş teknikleri ve gemilerde kullandığı özel saldırı düzenekleri sayesinde Pompeius’un filosu ağır yenilgiye uğradı. Bu zafer, Roma iç savaşlarında Octavianus’un konumunu güçlendirdi. Sonraki yıllarda Octavianus, Marcus Antonius’u da yenerek Roma dünyasının tek hâkimi oldu ve MÖ 27’de Augustus adıyla Roma İmparatorluğu’nun ilk imparatoru kabul edildi.

301 — San Marino’nun Kuruluşu

Geleneksel kabule göre 3 Eylül 301, San Marino’nun kuruluş tarihi olarak kabul edilir. Rivayete göre Hristiyan taş ustası ve keşiş Marinus, Roma İmparatorluğu dönemindeki dinî baskılardan kaçarak Monte Titano’ya yerleşti. Zamanla burada küçük bir topluluk oluştu. San Marino bugün Avrupa’nın en küçük devletlerinden biridir ve dünyanın hâlen varlığını sürdüren en eski cumhuriyetlerinden biri olarak değerlendirilir. İtalya topraklarıyla çevrili olan bu küçük cumhuriyetin 301 tarihi, tarihçiler açısından sembolik ve geleneksel bir kuruluş günü olarak kabul edilir. Bağımsız siyasi kimliğinin tam anlamıyla şekillenmesi ise daha sonraki yüzyıllara rastlar.

1189 — Aslan Yürekli Richard’ın Taç Giyişi

3 Eylül 1189’da Richard I, tarihe Aslan Yürekli Richard olarak geçen isim, Westminster Abbey’de İngiltere kralı olarak taç giydi. Richard, İngiliz tarihinin en ünlü hükümdarlarından biri oldu. Saltanatının büyük bölümünü İngiltere dışında geçirdi ve özellikle Üçüncü Haçlı Seferi sırasında gösterdiği askerî başarılarla tanındı. Adı Kudüs, Haçlı Seferleri, Selahaddin Eyyubi ve Akka Kuşatması ile birlikte anılır. Richard ile Selahaddin Eyyubi arasındaki askerî ve diplomatik mücadele, Orta Çağ tarihinin en bilinen olaylarından biridir.

1260 — Ayn Calut Muharebesi

3 Eylül 1260, İslam ve Orta Doğu tarihinin en kritik tarihlerinden biridir. Bugünkü İsrail topraklarında bulunan Ayn Calut bölgesinde Memlükler ile Moğollar karşı karşıya geldi. Moğollar 13. yüzyılda Asya’dan Orta Doğu’ya doğru ilerleyerek büyük bir askerî güç oluşturmuştu. 1258’de Hülagû Han’ın Bağdat’ı ele geçirmesinden sonra Suriye’ye yönelmiş, Şam ve Halep gibi önemli merkezler Moğol hâkimiyetine girmişti. Mısır merkezli Memlük Sultanlığı büyük tehdit altındaydı. Memlük ordusunun başında Sultan Kutuz ve komutan Baybars bulunuyordu. Savaş sonucunda Memlükler Moğolları ağır yenilgiye uğrattı.

Bu muharebenin önemi yalnızca bir ordunun diğerini yenmesi değildir. Ayn Calut:

• Moğolların Orta Doğu’daki ilerleyişini sınırlandırdı,
• Mısır’ı Moğol hâkimiyetinden kurtardı,
• Memlükleri bölgesel güç olarak yükseltti,
• Moğolların yenilmez olmadığını gösterdi.
  Bu nedenle dünya askerî tarihinde önemli bir dönüm noktası kabul edilir.

1600-1900 Arası Önemli Olaylar

1638 — Osmanlı Ordusu Bağdat Seferi İçin Diyarbakır’dan Hareket Etti

3 Eylül 1638’de Osmanlı ordusu, Bağdat Seferi kapsamında Diyarbakır’dan hareket etti. Seferin başında IV. Murad bulunuyordu. Osmanlı ile Safevîler arasındaki uzun mücadelede Bağdat stratejik öneme sahipti ve daha önce Safevîlerin eline geçmişti. IV. Murad’ın 1638 seferi sonucunda Osmanlı ordusu Bağdat’ı yeniden ele geçirdi. Bu gelişme Osmanlı-Safevî ilişkilerini önemli ölçüde değiştirdi. 1639’da imzalanan Kasr-ı Şirin Antlaşması, Osmanlı-Safevî sınırının ana hatlarını belirledi ve daha sonraki Türkiye-İran sınırının tarihî temellerinden biri oldu.

1683 — II. Viyana Kuşatması’nın Kritik Günleri

3 Eylül 1683, II. Viyana Kuşatması açısından kritik günlerden biriydi. Osmanlı ordusu Viyana’yı kuşatmış, surları aşmak için tüneller kazıyor, topçu bombardımanı yapıyor ve savunmayı zayıflatmaya çalışıyordu. Viyana savunmasında Ernst Rüdiger von Starhemberg önemli rol oynuyordu. Ancak 3 Eylül’de kuşatma henüz sonuçlanmamıştı. Osmanlı ordusunun yenilgisi ve kuşatmanın kaldırılması 12 Eylül 1683’teki Kahlenberg Muharebesi sonrasında gerçekleşti. Bu nedenle 3 Eylül’ü doğrudan “II. Viyana Kuşatması’nın başarısız olduğu gün” olarak göstermek tarihsel açıdan doğru değildir.

1783 — Paris Antlaşması ve Amerika Birleşik Devletleri’nin Bağımsızlığı

3 Eylül 1783’te Paris Antlaşması imzalandı. Bu antlaşma ile Büyük Britanya, Amerika’daki kolonilerin bağımsızlığını resmen tanıdı ve Amerikan Bağımsızlık Savaşı hukuken sona erdi. Koloniler 1776’da bağımsızlıklarını ilan etmişti ancak uluslararası kabul için savaşın bitmesi gerekiyordu. Antlaşma sonucunda:

• Amerika Birleşik Devletleri bağımsız bir devlet olarak tanındı,
• İngiltere ile savaş sona erdi,
• Yeni devletin sınırları belirlendi,
• Mississippi Nehri’ne kadar uzanan geniş topraklar kabul edildi.
  Bu antlaşma, modern dünyanın en önemli siyasi dönüşümlerinden birinin hukuki sonucudur.

1855 — Sioux Köyüne Saldırı

3 Eylül 1855’te Amerika Birleşik Devletleri’nin Nebraska bölgesinde Amerikan askerleri ile Sioux yerlileri arasında kanlı bir çatışma yaşandı. ABD ordusundan yaklaşık 700 asker Sioux yerleşimine saldırdı ve çok sayıda yerli hayatını kaybetti. Bu olay, 19. yüzyıl boyunca ABD’nin batıya doğru genişlemesi sırasında yerli halklarla yaşanan çatışmaların örneklerinden biridir.

1869 — İstanbul’da Atlı Tramvay Dönemi Başladı

3 Eylül 1869, İstanbul ulaşım tarihi açısından önemli bir gündür. Konstantin Karapano’nun katkılarıyla atlı tramvay işletilmeye başlandı. O dönemde şehir içi ulaşım yaya, at, araba ve kayıkla sağlanıyordu. Atlı tramvaylar, Osmanlı başkentinde modern toplu taşıma sisteminin başlangıçlarından biri oldu ve yoğun nüfuslu bölgeler arasında düzenli ulaşımı mümkün kıldı. Daha sonraki yıllarda yerini elektrikli tramvaylar alacaktı.

1878 — Princess Alice Faciası

3 Eylül 1878’de İngiltere’de Thames Nehri üzerinde büyük bir deniz faciası meydana geldi. Princess Alice adlı yolcu gemisi, kömür taşıyan Bywell Castle ile çarpıştı ve kısa sürede battı. Faciada 640’tan fazla insan hayatını kaybetti. Olay, İngiltere’nin nehir taşımacılığı tarihindeki en ağır felaketlerden biri olarak kayıtlara geçti.

1895 — Erken Dönem Profesyonel Futbol Maçı

3 Eylül 1895’te Amerika Birleşik Devletleri’nde Latrobe Athletic Association, Jeanette Athletic Club’ı 12-0 yendi. Bu karşılaşma, Amerikan futbolu tarihindeki profesyonel futbolun ilk dönemleri açısından özellikle önemlidir.

1908 — Kalem Dergisi Yayımlandı

3 Eylül 1908’de İstanbul’da Kalem adlı mizah dergisi yayımlanmaya başladı. Dergide siyasi karikatürler, toplumsal eleştiriler, edebî yazılar ve mizahi metinler yer aldı. Osmanlı basınında karikatür ve siyasi mizahın gelişmesinde önemli rol oynadı.

20. Yüzyıl Olayları

1939 — Ankara Radyo Gazetesi ve II. Dünya Savaşı’nın Avrupa’da Başlangıcı

3 Eylül 1939’da Ankara Radyo Gazetesi yayın hayatına başladı. Radyo, Cumhuriyet’in ilk dönemlerinde toplumun haber alma ve kültürel gelişmelerden haberdar olma araçlarından biri hâline gelmişti. Aynı gün İngiltere ve Fransa, Nazi Almanyası’na savaş ilan etti. Almanya’nın 1 Eylül’de Polonya’yı işgal etmesi üzerine verilen bu kararlarla Avrupa’daki çatışma büyük bir uluslararası savaşa dönüştü. Böylece II. Dünya Savaşı’nın Avrupa cephesi tam anlamıyla başladı. Savaş sonunda milyonlarca asker ve sivil hayatını kaybedecekti.

1943 — İtalya’nın Teslimiyeti

3 Eylül 1943’te İtalya, Müttefiklerle Cassibile Ateşkes Antlaşması’nı gizlice imzaladı. Aynı gün Müttefik kuvvetleri İtalya ana karasına çıkarma yapmaya başladı. İtalya daha önce Nazi Almanyası’nın müttefikiydi. Mussolini’nin faşist yönetimi 1943 yazında siyasi kriz yaşamış ve Mussolini görevden uzaklaştırılmıştı. İtalya’nın teslim olması Akdeniz ve Avrupa cephesindeki dengeleri değiştirdi. Ancak Almanya teslimiyeti kabul etmedi ve kuzey ile orta İtalya’nın önemli bölümünü işgal etti.

1944 — Brüksel’in Kurtarılması ve Finlandiya-Sovyet Ateşkes Süreci

3 Eylül 1944’te İngiliz İkinci Ordusu Brüksel’e girdi ve şehir Alman işgalinden kurtarıldı. Aynı gün Finlandiya ile Sovyetler Birliği arasındaki savaşın sona ermesine yönelik ateşkes süreci başladı. Finlandiya, savaşın sürdürülemeyeceğini kabul ederek ateşkes yoluna girdi. Bu gelişme kısa süre sonra Lapland Savaşı’na yol açtı.

1971 — Berlin Dört Güç Anlaşması

3 Eylül 1971’de ABD, İngiltere, Fransa ve Sovyetler Birliği arasında Berlin konusunda Dört Güç Anlaşması imzalandı. Berlin, II. Dünya Savaşı’ndan sonra Soğuk Savaş’ın en hassas noktalarından biri hâline gelmişti. Anlaşma, Batı Berlin’in statüsü ve şehre ulaşım konularında önemli düzenlemeler getirdi.

1976 — Viking 2’nin Mars’a İnişi

3 Eylül 1976’da NASA’nın Viking 2 uzay aracı Mars yüzeyine başarılı şekilde indi. Viking 2 Mars atmosferini inceledi, toprağı analiz etti, fotoğraflar gönderdi, meteorolojik ölçümler yaptı ve yaşam ihtimalini araştıran deneylere katkıda bulundu. Viking 1’in ardından Mars’a başarıyla indirilen ikinci büyük NASA aracıdır.

1986 — Türk Fındığına Yönelik Avrupa Ambargosu

3 Eylül 1986’da Çernobil nükleer kazasının ardından Avrupa ülkeleri Türkiye’den fındık ithalatını radyasyon endişesi nedeniyle durdurdu. Karadeniz bölgesindeki tarım ürünleri tartışmanın merkezine oturdu ve fındık üreticileri açısından ciddi ekonomik endişeler ortaya çıktı.

1988 — Irak’tan Türkiye’ye Büyük Kürt Sığınmacı Akını

3 Eylül 1988’de Irak’ın kuzeyinden kaçan 100 binden fazla Kürt sığınmacının Türkiye sınırına yöneldiği bildirildi. Bu olay, Enfal operasyonları ve Halepçe katliamının ardından yaşanan büyük nüfus hareketlerinin bir parçasıydı. Savaş, askerî operasyonlar ve kimyasal silah kullanımı iddiaları nedeniyle insanlar evlerini terk etmişti. Türkiye’nin yakın tarihindeki en büyük sınır ötesi mülteci hareketlerinden biri oldu.

1995 — eBay’in Kuruluşu

3 Eylül 1995’te eBay (ilk adı AuctionWeb) Pierre Omidyar tarafından faaliyete başladı. İnternet üzerinden ürün alım-satımını sağlayan platform, daha sonra dünyanın en büyük çevrim içi pazar yerlerinden birine dönüştü ve internet ticaretinin gelişmesinde büyük rol oynadı.

1997 — Vietnam Airlines Kazası

3 Eylül 1997’de Vietnam Airlines’a ait bir yolcu uçağı Phnom Penh Havalimanı’na yaklaşırken düştü. Kazada 64 kişi hayatını kaybetti. Olay, Kamboçya’daki en ağır havacılık kazalarından biri olarak kayıtlara geçti.

21. Yüzyıl Olayları

2004 — Beslan Rehine Krizi ve Katliamı

3 Eylül 2004, Beslan Okul Baskını’nın en trajik günüdür. Rusya’nın Kuzey Osetya bölgesindeki Beslan kentinde silahlı kişiler bir okulu basarak yüzlerce öğrenci, öğretmen ve veliyi rehin aldı. Rehinelerin büyük bölümü çocuktu. Kuşatma birkaç gün sürdü. Kurtarma operasyonu sırasında ağır çatışmalar çıktı ve 300’den fazla insan hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı. Ölenlerin önemli bir bölümünü çocuklar oluşturuyordu. Beslan, Rusya’nın modern tarihindeki en büyük terör saldırılarından biri kabul edilir.

2006 — Andre Agassi’nin Kariyerini Sonlandırması

3 Eylül 2006’da Amerikalı tenisçi Andre Agassi, ABD Açık’ta Benjamin Becker’a yenilmesinin ardından profesyonel kariyerini sona erdirdi. Grand Slam şampiyonlukları, Olimpiyat altın madalyası ve dünya 1 numarası olmasıyla tenis tarihinin en tanınmış sporcularından biri oldu.

2008 — Nikaragua’nın Abhazya ve Güney Osetya’yı Tanıması

3 Eylül 2008’de Nikaragua, Rusya’nın ardından Abhazya ve Güney Osetya’nın bağımsızlığını tanıyan ülkelerden biri oldu. Bu gelişme, 2008 Rusya-Gürcistan Savaşı sonrasındaki diplomatik krizin parçasıydı.

2016 — Fırat Kalkanı Harekâtı

3 Eylül 2016’da Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Fırat Kalkanı Harekâtı kapsamındaki faaliyetleri Suriye’nin kuzeyinde devam ediyordu. Türkiye, sınır güvenliği gerekçesiyle Cerablus ve çevresinde operasyon başlatmıştı. Hedefler arasında IŞİD’in sınırdan uzaklaştırılması, sınır güvenliğinin artırılması ve silahlı yapıların faaliyet alanlarının sınırlandırılması bulunuyordu.

2017 — Kuzey Kore’nin Hidrojen Bombası Denemesi

3 Eylül 2017’de Kuzey Kore büyük bir nükleer deneme gerçekleştirdi. Pyongyang yönetimi bunun bir hidrojen bombası olduğunu açıkladı. Deneme, bölgede büyük uluslararası krize yol açtı ve ABD, Güney Kore, Japonya ile diğer ülkeler yeni yaptırım ve diplomatik tedbirleri gündeme getirdi.

2023 — Filenin Sultanları Avrupa Şampiyonu Oldu

3 Eylül 2023’te Türkiye Kadın Millî Voleybol Takımı (Filenin Sultanları), Avrupa şampiyonu oldu. Finalde Sırbistan’ı 3-2 mağlup eden Türkiye, tarihinde ilk kez Avrupa Kadınlar Voleybol Şampiyonası’nda şampiyonluğa ulaştı. Bu başarı, Türk kadın voleybolunun uluslararası alandaki en önemli zaferlerinden biri hâline geldi.

1922 — Millî Mücadele’nin Kritik Günü

3 Eylül 1922, Türkiye tarihi açısından son derece önemlidir. 30 Ağustos’taki Başkomutanlık Meydan Muharebesi’nin ardından Türk ordusu Yunan kuvvetlerini Anadolu’dan çıkarmak için ileri harekâta geçmişti. 1 Eylül’de Mustafa Kemal Paşa “Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!” emrini vermişti. 2 Eylül’de Yunan Orduları Başkomutanı General Nikolaos Trikupis esir alınmıştı. 3 Eylül’de Mustafa Kemal Paşa Uşak’a geldi. Esir alınan Yunan komutanları General Trikupis ve General Diyenis huzuruna getirildi. Mustafa Kemal Paşa’nın esir komutanlara karşı davranışı, Türk tarihinin önemli askerî ve insani örneklerinden biri olarak anlatılır. Türk ordusu İzmir yönünde ilerlemeye devam etti. Birkaç gün içinde birçok yerleşim yeri kurtarıldı, 9 Eylül’de İzmir’e girildi ve 18 Eylül’e gelindiğinde Anadolu’daki Yunan askerî varlığı sona erdi. 3 Eylül 1922, 9 Eylül’e giden yolun en kritik aşamalarından biridir.

3 Eylül’de Doğan Önemli İnsanlar

• 1034 — Go-Sanjō (Japonya imparatoru, 1073’te öldü)
• 1859 — Jean Jaurès (Fransız sosyalist siyasetçi ve düşünür, 1914’te suikast sonucu öldürüldü)
• 1869 — Fritz Pregl (Avusturyalı kimyager, 1923 Nobel Kimya Ödülü sahibi)
• 1875 — Ferdinand Porsche (Otomotiv mühendisi, Volkswagen Beetle ve Porsche markasının temellerini atan isim)
• 1900 — Urho Kekkonen (Finlandiya Cumhurbaşkanı, 1956-1982)
• 1905 — Carl David Anderson (Amerikalı fizikçi, pozitronun keşfiyle 1936 Nobel Fizik Ödülü)
• 1908 — Lev Pontryagin (Sovyet matematikçi, topoloji ve kontrol teorisi alanında önemli çalışmalar)
• 1913 — Alan Ladd (Amerikalı sinema oyuncusu)
• 1938 — Ryoji Noyori (Japon kimyager, 2001 Nobel Kimya Ödülü)
• 1940 — Eduardo Galeano (Uruguaylı yazar, “Latin Amerika’nın Kesik Damarları” eseriyle tanınır)
• 1940 — Bülent Tanör (Türk hukukçu ve anayasa hukukçusu)
• 1941 — Sergey Dovlatov (Rus yazar ve gazeteci)
• 1945 — Ferdi Akarnur (Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu)
• 1952 — Şehrazat (Türk besteci, söz yazarı ve şarkıcı)
• 1965 — Charlie Sheen (Amerikalı oyuncu)
• 1965 — Nail Kırmızıgül (Türk oyuncu)
• 1971 — Kiran Desai (Hint asıllı İngiliz yazar, Booker Ödülü sahibi)
• 1974 — Clare Kramer (Amerikalı oyuncu)
• 1976 — Sammy Kuffour (Ganalı futbolcu)
• 1993 — Dominic Thiem (Avusturyalı tenisçi, 2020 US Open şampiyonu)

3 Eylül’de Hayatını Kaybeden Önemli İnsanlar

• 1634 — Edward Coke (İngiliz hukukçu)
• 1658 — Oliver Cromwell (İngiliz asker ve siyasetçi, Lord Protector)
• 1883 — İvan Turgenyev (Rus edebiyatının büyük isimlerinden, “Babalar ve Oğullar” yazarı)
• 1962 — E. E. Cummings (Amerikalı şair)
• 1987 — Morton Feldman (Amerikalı besteci)
• 1988 — Ferit Melen (Türkiye Cumhuriyeti eski başbakanı)
• 1991 — Frank Capra (İtalyan asıllı Amerikalı yönetmen, “It’s a Wonderful Life” filmiyle ünlü)
• 1997 — Alev Sezer (Türk tiyatro ve sinema oyuncusu)
• 1999 — Tarık Gürcan (İstanbul Radyosu’nun ilk dönem spikerlerinden)
• 2001 — Pauline Kael (Amerikalı sinema eleştirmeni)
• 2012 — Michael Clarke Duncan (Amerikalı oyuncu, “The Green Mile” filmiyle tanınır)
• 2017 — Doğan Yurdakul (Türk gazeteci ve yazar)

Türkiye Tarihi Açısından 3 Eylül’ün Özeti

Türkiye açısından 3 Eylül denildiğinde özellikle 1922 öne çıkar. Mustafa Kemal Paşa’nın Uşak’a gelişi, esir Yunan komutanlarının huzura çıkarılması ve Büyük Taarruz’un zaferle sonuçlanmasına giden sürecin kritik aşaması bu tarihe denk gelir. Bunun yanında:

• 1638’de Osmanlı ordusu Bağdat Seferi’ne devam etti.
• 1869’da İstanbul’da atlı tramvay dönemi başladı.
• 1908’de Kalem mizah dergisi yayımlanmaya başladı.
• 1939’da Ankara Radyo Gazetesi yayın hayatına girdi.
• 1986’da Çernobil sonrası Türk fındığına yönelik Avrupa ithalat kısıtlamaları gündeme geldi.
• 1988’de Irak’tan Türkiye’ye büyük Kürt sığınmacı akını gerçekleşti.
• 2016’da Fırat Kalkanı Harekâtı devam etti.
• 2023’te Türkiye Kadın Millî Voleybol Takımı Avrupa şampiyonu oldu.

Dünya Tarihinde 3 Eylül’ün Öne Çıkanları

3 Eylül’ün dünya tarihindeki en önemli başlıkları şöyle sıralanabilir:

• MÖ 36: Naulochus Deniz Muharebesi
• 301: San Marino’nun geleneksel kuruluş tarihi
• 1189: Aslan Yürekli Richard’ın taç giymesi
• 1260: Ayn Calut Muharebesi
• 1638: Osmanlı Bağdat Seferi
• 1683: II. Viyana Kuşatması’nın devamı
• 1783: Paris Antlaşması ve ABD’nin bağımsızlığının tanınması
• 1855: Sioux köyüne ABD askerî saldırısı
• 1869: İstanbul’da atlı tramvay
• 1878: Princess Alice deniz faciası
• 1895: Erken dönem profesyonel futbol karşılaşması
• 1908: Kalem dergisinin yayına başlaması
• 1939: Ankara Radyo Gazetesi ve İngiltere-Fransa’nın Almanya’ya savaş ilanı
• 1943: İtalya’nın teslimiyet süreci
• 1944: Brüksel’in kurtarılması
• 1971: Berlin Dört Güç Anlaşması
• 1976: Viking 2’nin Mars’a inişi
• 1986: Türk fındığına yönelik Avrupa ithalat kısıtlaması
• 1988: Irak’tan Türkiye’ye büyük sığınmacı akını
• 1995: eBay’in kurulması
• 1997: Phnom Penh uçak kazası
• 2004: Beslan okul baskını
• 2006: Andre Agassi’nin kariyerini sonlandırması
• 2008: Nikaragua’nın Abhazya ve Güney Osetya’yı tanıması
• 2016: Fırat Kalkanı Harekâtı
• 2017: Kuzey Kore’nin büyük nükleer denemesi
• 2023: Filenin Sultanları’nın Avrupa şampiyonluğu

3 Eylül’ün En Önemli Üç Tarihî Olayı

Bütün bu olayların içinden 3 Eylül’ü dünya ve Türkiye tarihi açısından özellikle önemli yapan üç gelişme şunlardır:

1. 1260 — Ayn Calut Muharebesi: Moğolların Orta Doğu’daki ilerleyişinin durdurulması ve Memlüklerin yükselişi.
2. 1783 — Paris Antlaşması: Amerika Birleşik Devletleri’nin bağımsızlığının Büyük Britanya tarafından resmen tanınması.
3. 1922 — Mustafa Kemal Paşa’nın Uşak’a Gelişi: Büyük Taarruz’un hemen ardından Türk ordusunun İzmir’e doğru ilerlediği, Yunan başkomutanlarının esir alındığı ve Millî Mücadele’nin zaferle sonuçlanmasına günlerin kaldığı kritik dönem.

3 Eylül 1939 ise ayrıca II. Dünya Savaşı’nın Avrupa’da geniş çaplı savaşa dönüşmesinin simge tarihlerinden biridir. İngiltere ve Fransa’nın Almanya’ya savaş ilan etmesiyle çatışma, Polonya sınırlarını aşarak küresel bir savaşa dönüşmüştür.

3 Eylül, tarih boyunca savaşlar, antlaşmalar, keşifler, bağımsızlıklar, facialar ve kültürel-bilimsel gelişmelerle dolu bir gün olmaya devam etmektedir. Özellikle 1783 Paris Antlaşması, 1939’da II. Dünya Savaşı’nın Avrupa’da resmi başlangıcı, 1260 Ayn Calut Zaferi ve 1922’deki Millî Mücadele süreci en çok anılan olaylar arasındadır. Türkiye özelinde Osmanlı seferleri, Kurtuluş Savaşı kurtuluşları, ulaşım yenilikleri ve siyasal gelişmeler öne çıkar.