Tarihte Bugün 22 Temmuz

22 Temmuz, dünya ve Türkiye tarihinde siyaset, savaşlar, bilim, keşifler, kültür, sanat, spor ve toplumsal olaylar bakımından zengin bir gündür. Bu tarih, Haçlı Seferleri’nden modern teröre, ilk otomobil yarışlarından dünya turu uçuşlarına, siyasi dönüm noktalarından doğal afetlere kadar pek çok önemli olaya ev sahipliği yapmıştır.

Dünyada 22 Temmuz’da Yaşanan Önemli Olaylar

• 1099 – Birinci Haçlı Seferi’nin ardından Kudüs’ün ele geçirilmesiyle Godfrey de Bouillon, “Kudüs’ün Kutsal Kabri’nin Koruyucusu” unvanıyla Kudüs Krallığı’nın ilk yöneticisi seçildi. Kral unvanını reddederek dini bir tevazu örneği gösterdi. Bu olay, Orta Çağ’da Hristiyan-Müslüman ilişkilerinde ve Haçlı devletlerinin kuruluşunda kritik bir dönüm noktası oldu.
• 1209 – Albigensian (Cathar) Haçlı Seferi sırasında Fransız haçlı ordusu, Béziers şehrini kuşattı ve Katoliklerle Cathar’lar arasında ayrım yapmadan binlerce kişiyi katletti. Olay, dini fanatizmin ve haçlı seferlerinin vahşet boyutunu gösteren trajik bir örnek olarak tarihe geçti.
• 1298 – İskoç Bağımsızlık Savaşları’nda İngiltere Kralı I. Edward komutasındaki İngiliz ordusu, William Wallace liderliğindeki İskoç kuvvetlerini Falkirk Muharebesi’nde ağır bir yenilgiye uğrattı. Bu zafer, İngilizlerin İskoçya üzerindeki baskısını artırdı.
• 1456 – Macar komutan János Hunyadi önderliğindeki birleşik kuvvetler (aralarında köylülerden oluşan eğitimsiz birlikler de vardı), Osmanlı Padişahı II. Mehmed’in Belgrad Kuşatması’nı kırdı. Bu zafer, Osmanlıların Avrupa’daki yayılmasını yaklaşık 70 yıl boyunca yavaşlattı ve Hristiyan Avrupa’da büyük coşku yarattı.
• 1515 – Viyana Kongresi toplandı; Polonya ile Kutsal Roma İmparatorluğu arasındaki sorunlar çözüme kavuşturuldu ve Habsburg hanedanının etkisi güçlendi. Aynı dönemde çifte düğün törenleri düzenlendi.
• 1796 – General Moses Cleaveland liderliğindeki ekip, Ohio’da Cleveland şehrinin temelini attı. Bugün ABD’nin önemli sanayi ve kültür merkezlerinden biri olan şehir bu tarihte doğdu.
• 1812 – Napolyon Savaşları sırasında Wellington Dükü komutasındaki müttefik kuvvetler (İngiliz, İspanyol ve Portekiz), Salamanca Savaşı’nda Fransız ordusunu büyük bir yenilgiye uğrattı. Yaklaşık 13 bin Fransız askeri kaybedildi. Bu zafer, Napolyon’un İber Yarımadası hakimiyetini sarstı.
• 1862 – Amerikan İç Savaşı döneminde Başkan Abraham Lincoln, kabinesine Kölelik Bildirgesi’nin (Emancipation Proclamation) taslağını sundu. Bu karar, köleliğin kaldırılması sürecinin en önemli siyasi adımlarından biriydi.
• 1864 – Atlanta Muharebesi’nin ilk aşaması yaşandı. Konfederasyon Generali John Bell Hood’un Union kuvvetlerine (General Sherman komutasında) saldırısı başarısız oldu ve Atlanta’nın düşüşü hızlandı.
• 1894 – Paris-Rouen arasında dünyanın ilk resmi otomobil yarışı düzenlendi. Buharlı ve benzinli araçların katıldığı bu organizasyon, otomotiv ve motor sporları tarihinin başlangıç noktalarından biri kabul edilir.
• 1916 – San Francisco’da “Hazırlık Günü” (Preparedness Day) askeri yürüyüşü sırasında bomba patladı. 10 kişi hayatını kaybetti, 40’tan fazla kişi yaralandı. Olay, I. Dünya Savaşı öncesi ABD’deki en ciddi terör eylemlerinden biriydi.
• 1933 – Amerikalı pilot Wiley Post, “Winnie Mae” adlı Lockheed Vega uçağıyla tek başına dünya turunu tamamladı (15.596 mil / yaklaşık 25 bin km, 7 gün 18 saat 49 dakika). Havacılık tarihinin en büyük başarılarından biri olarak kayıtlara geçti.
• 1934 – Ünlü gangster John Dillinger, Chicago Biograph Tiyatrosu önünde FBI ajanları tarafından vurularak öldürüldü.
• 1942 – Nazi Almanyası, Varşova Gettosu’ndaki Yahudileri Treblinka Toplama Kampı’na sistematik olarak deport etmeye başladı. Bu süreçte on binlerce insan hayatını kaybetti ve Holokost’un en karanlık sayfalarından biri açıldı.
• 1943 – II. Dünya Savaşı’nda General George S. Patton komutasındaki Amerikan birlikleri Sicilya’nın başkenti Palermo’yu ele geçirdi.
• 1944 – Sovyet Kızıl Ordusu, Polonya’daki Majdanek Nazi Toplama Kampı’nı özgürleştirdi. Bu, Müttefikler tarafından ele geçirilen ilk büyük Nazi ölüm kampıydı ve Nazi vahşetinin somut kanıtlarını dünya kamuoyuna gösterdi.
• 1963 – Sarawak, İngiliz sömürge yönetiminden bağımsızlığını kazandı.
• 1977 – Çin’de Deng Xiaoping, Kültür Devrimi sonrası eski yüksek görevlerine iade edildi. Bu gelişme, Çin’in reform ve dışa açılma sürecinin başlangıcı oldu.
• 2003 – Irak’ın Musul kentinde ABD güçleri, Saddam Hüseyin’in oğulları Uday ve Qusay Hüseyin’i bir operasyonda öldürdü.
• 2009 – 21. yüzyılın en uzun tam güneş tutulması (6 dakika 38 saniye) Asya ve Pasifik bölgelerinde gözlendi.
• 2011 – Norveç’te aşırı sağcı Anders Behring Breivik, Oslo’da hükümet binalarına bomba yerleştirdi (8 ölü), ardından Utøya Adası’ndaki gençlik kampında silahlı saldırı düzenledi (69 ölü). Toplam 77 kişinin hayatını kaybettiği bu olay, II. Dünya Savaşı’ndan beri Norveç’in en büyük terör saldırısı olarak tarihe geçti.

Diğer önemli gelişmeler arasında 1587 Roanoke Kolonisi’nin kurulması (sonradan gizemli şekilde ortadan kayboldu), 1793’te Alexander Mackenzie’nin Kanada’yı ilk kez doğu-batı geçişi ve 1937’de Roosevelt’in Yüksek Mahkeme genişletme teklifinin reddi yer alır.

Türkiye’de 22 Temmuz’da Yaşanan Önemli Olaylar

• 1456 – Belgrad Kuşatması’nda Osmanlı kuvvetleri Macar komutan János Hunyadi karşısında yenilgiye uğradı.
• 1711 – Prut Barış Antlaşması imzalandı; Azak Kalesi Osmanlılara iade edildi ve Karadeniz yeniden Osmanlı kontrolüne girdi.
• 1909 – Zaptiye Nezareti kapatılarak Emniyet Umumiye Müdürlüğü kuruldu.
• 1913 – Balkan Savaşları sırasında Edirne Bulgar işgalinden kurtarıldı.
• 1919 – Erzurum Kongresi toplandı; Milli Mücadele’nin örgütlenme sürecinde kritik rol oynadı.
• 1931 – İthalat sınırlamalarına ilişkin kanun TBMM’de kabul edildi.
• 1964 – Türkiye, İran ve Pakistan arasında Kalkınma İçin Bölgesel İşbirliği Örgütü (RCD) kuruldu.
• 1965 – Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) kuruluş kanunu kabul edildi.
• 1967 – Adapazarı-Mudurnu depremi (7.2 şiddetinde) meydana geldi; 173 kişi hayatını kaybetti, binlerce ev hasar gördü.
• 1974 – Kıbrıs Barış Harekâtı’nda ikinci çıkarma birliği Kıbrıs’a indi; harekât BM ateşkes çağrısıyla sona erdi.
• 2004 – Pamukova tren kazası: 41 ölü, 89 yaralı.
• 2007 – Genel seçimlerde AK Parti %46,66 oy oranıyla tek başına iktidar oldu. Seçim, 27 Nisan e-muhtırası sonrası siyasi gerilimin yüksek olduğu bir dönemde yapıldı ve Türkiye siyasetinde önemli bir dönüm noktasıydı.

Diğer gelişmeler arasında 1875’te Ekinci gazetesinin ilk sayısının basılması, 1948’de 16 yaş altı çocukların ağır işlerde çalıştırılmasının yasaklanması ve 1953’te TCDD işletmesi kanununun kabulü yer alır.

22 Temmuz’da Doğan Ünlü İsimler

• 1510: Alessandro de’ Medici (Floransa Dükü)
• 1822: Gregor Mendel (Genetiğin babası)
• 1882: Edward Hopper (Ünlü Amerikalı ressam)
• 1887: Gustav Ludwig Hertz (Nobel ödüllü fizikçi)
• 1923: Bob Dole (Amerikalı siyasetçi)
• 1932: Oscar de la Renta (Moda tasarımcısı)
• 1946: Danny Glover (Oyuncu)
• 1947: Don Henley (Eagles üyesi, müzisyen)
• 1955: Willem Dafoe (Oyuncu)
• 1964: John Leguizamo (Oyuncu ve komedyen)
• 1992: Selena Gomez (Şarkıcı ve oyuncu)

Türkiye’den Naim Talu (1919, eski başbakan) gibi isimler de bu tarihte doğmuştur.

22 Temmuz’da Hayatını Kaybeden Ünlü İsimler

• 1461: VII. Charles (Fransa Kralı)
• 1934: John Dillinger (Ünlü gangster)
• 1950: William Lyon Mackenzie King (Kanada eski başbakanı)
• 1967: Carl Sandburg (Amerikalı şair ve yazar)
• Diğerleri arasında çeşitli sanatçılar, bilim insanları ve siyasetçiler yer alır.

Bilim, Teknoloji, Spor ve Kültür Açısından 22 Temmuz

Bu tarih, Wiley Post’un solo dünya uçuşu, ilk otomobil yarışı, Majdanek Kampı’nın kurtarılması ve Intel gibi şirketlerin kuruluş hazırlıkları gibi bilim-teknoloji atılımlarına sahne olmuştur. Spor tarihinde motor yarışlarının başlangıcı ve birçok uluslararası futbolcu ile sporcunun doğum günüyle öne çıkar.

22 Temmuz, savaşların, barış antlaşmalarının, keşiflerin ve toplumsal dönüşümlerin iç içe geçtiği bir tarihtir. İnsanlığın zaferlerini, trajedilerini ve ilerlemelerini bir arada yansıtır. Her yıl bu tarihte tarih meraklıları ve araştırmacılar, geçmişin izlerini sürer.