Tarihte Bugün 12 Mayıs

12 Mayıs, dünya ve Türkiye tarihinde siyasi, askeri, kültürel, bilimsel ve sosyal alanlarda pek çok önemli olaya sahne olmuş bir gündür. Özellikle modern hemşireliğin kurucusu Florence Nightingale’in doğum günü nedeniyle “Dünya Hemşireler Günü” olarak uluslararası çapta kutlanması, bu tarihe ayrı bir anlam katmaktadır. 

12 Mayıs’ta Dünyada Yaşanan Önemli Olaylar

• 1621 – İsveç’in kuzeyinde yer alan Piteå yerleşimi, resmi olarak şehir statüsü kazandı. Baltık Denizi’ne yakın konumu sayesinde ticaret yolları üzerinde stratejik bir merkez haline gelen Piteå, İsveç’in kuzey bölgelerindeki genişleme politikalarında önemli rol oynadı.
• 1820 – Modern hemşireliğin öncüsü Florence Nightingale, İtalya’nın Floransa kentinde dünyaya geldi. Kırım Savaşı sırasında Osmanlı topraklarında, Üsküdar’daki Selimiye Kışlası’nda görev yaparak yaralı askerlerin bakımını üstlendi. Gece saatlerinde elinde lambasıyla hastaları dolaşması nedeniyle “Lambalı Kadın” (Lady with the Lamp) lakabıyla anıldı. Nightingale’in çalışmaları, hemşirelik mesleğini bilimsel ve profesyonel bir disipline dönüştürdü. Bu nedenle 12 Mayıs, Dünya Hemşireler Günü olarak kutlanmaktadır.
• 1871 – Paris Komünü, kadın hakları konusunda ilerici bir adım atarak evlilik sonrası ayrılıklarda kadınlara nafaka hakkı tanıdı. 19. yüzyıl Avrupa’sı için oldukça ileri bir düzenleme olan bu karar, sosyal haklar ve cinsiyet eşitliği mücadelelerinde önemli bir dönüm noktası olarak tarihe geçti.
• 1881 – Fransa ile Tunus arasında imzalanan Bardo Antlaşması ile Tunus, Fransız himayesi altına girdi. Bu gelişme, Kuzey Afrika’da sömürgecilik yarışının hız kazandığı dönemin belirleyici olaylarından biri oldu.
• 1916 – İrlanda bağımsızlık mücadelesinin önde gelen isimlerinden James Connolly, Paskalya Ayaklanması’ndaki rolü nedeniyle İngilizler tarafından idam edildi. Connolly, İrlanda tarihinde bağımsızlık ve sosyalizm mücadelesinin sembol isimlerinden biri olarak kabul edilir.
• 1925 – Japonya’da “Barış Koruma Yasası” yürürlüğe girdi. Bu yasa, özellikle sosyalist, komünist ve muhalif hareketleri hedef alarak Japonya’daki baskıcı ve milliyetçi yönetim anlayışını güçlendirdi.
• 1932 – Ünlü pilot Charles Lindbergh’in kaçırılan bebeğinin cesedi bulundu. Olay, Amerika’da büyük yankı uyandıran “Lindbergh Bebeği Kaçırma Vakası” olarak tarihe geçti.
• 1949 – Sovyetler Birliği, Batı Berlin’e yönelik 11 aylık ablukayı sona erdirdi. Batılı müttefiklerin başlattığı hava köprüsü operasyonu sayesinde abluka başarısız oldu ve Soğuk Savaş’ın ilk büyük krizlerinden biri bu şekilde kapandı.
• 2008 – Çin’in Siçuan eyaletinde 7.9 büyüklüğünde şiddetli bir deprem meydana geldi. Resmi verilere göre yaklaşık 69.000 ila 90.000 kişi hayatını kaybetti veya kayboldu, milyonlarca kişi evsiz kaldı. Bu deprem, 1976 Tangshan Depremi’nden sonraki en ölümcül doğal afet olarak Çin tarihine geçti.

Diğer önemli dünya olayları arasında 254 yılında Papa Stephen I’in göreve başlaması, 907’de Çin’de Tang Hanedanı’nın sona ermesi, 113 yılında Trajan Sütunu’nun adanması, 1191’de Aslan Yürekli Richard’ın evliliği, 1364’te Jagiellonian Üniversitesi’nin kurulması, 1743’te Maria Theresa’nın taç giymesi, 1780’de Charleston’ın İngilizler tarafından ele geçirilmesi, 1926’da Norge hava gemisinin Kuzey Kutbu uçuşu, 1937’de İngiltere Kralı VI. George’un taç giymesi, 1941’de Konrad Zuse’nin ilk programlanabilir bilgisayar Z3’ü tanıtması, 1967’de Jimi Hendrix’in “Are You Experienced” albümünün yayınlanması ve 1994’te Nagorno-Karabakh savaşının resmen sona ermesi gibi gelişmeler yer alır.

12 Mayıs’ta Türkiye’de Yaşanan Önemli Olaylar

• 1929 – Haydarpaşa Tıp Fakültesi’nde ilk Tıp Bayramı kutlandı. Bu olay, Türkiye’de sağlık çalışanlarının mesleki dayanışması ve mesleğin öneminin vurgulanması açısından sembolik bir başlangıç oldu.
• 1934 – Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Başbakan İsmet İnönü ve Afet İnan ile birlikte Ankara Kız Lisesi’ni ziyaret etti.
• 1939 – II. Dünya Savaşı öncesi dönemde Türkiye ile İngiltere ortak bildiri yayımladı. Aynı yıl, İzmit Gölcük’te liman ve tersane inşası için Alman mühendislik grubuyla sözleşme imzalandı. Bu adımlar, Türk denizcilik sanayisinin modernleşmesinde önemli rol oynadı.
• 1940 – Kırkpınar Yağlı Güreşleri’nde Tekirdağlı Hüseyin, altıncı kez başpehlivan unvanını kazanarak rekorlara imza attı.
• 1947 – İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi’nde “Onlar Grubu” adlı ressam grubu kuruldu. Türk resim sanatında çağdaş ve yenilikçi akımların gelişmesine katkı sağlayan grup, dönemin sanat ortamına taze bir soluk getirdi.
• 1967 – CHP’den ayrılan Turhan Feyzioğlu ve arkadaşları tarafından Güven Partisi kuruldu.
• 1978 – Ankara Dışkapı’daki YIBA Çarşısı’nda tüp patlaması sonucu çıkan yangında 49 kişi hayatını kaybetti, 100’den fazla kişi yaralandı. Aynı dönemde liselerde ahlak dersi ve ilgili müfredat uygulamadan kaldırıldı.
• 1979 – TÜSİAD, dönemin Ecevit Hükümeti’ni eleştiren “Gerçekçi Çıkış Yolu” başlıklı tam sayfa ilan yayımladı.
• 1994 – Kayıp olan Sağlık Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkan Yardımcısı Namık Erdoğan, başına iki kurşun sıkılmış halde ölü olarak bulundu.
• 1998 – İstanbul’da Hollanda ve Türk polisinin ortak operasyonuyla büyük miktarda eroin ve afyon yakalandı. Aynı gün İnsan Hakları Derneği Genel Başkanı Akın Birdal, silahlı saldırıya uğrayarak ağır yaralandı.
• 2001 – TBMM’de Türk Telekom’un özelleştirilmesini mümkün kılan Telekom Yasası kabul edildi.
• 2010 – Türkiye ile Rusya arasında vize muafiyetini içeren anlaşma imzalandı. Bu anlaşma, iki ülke arasındaki turizm, ticaret ve insan hareketliliğini önemli ölçüde artırdı.
• 2012 – Galatasaray, Süper Lig’de 18. şampiyonluğunu ilan etti.

Diğer Türkiye bağlantılı gelişmeler arasında 1976’da Filistin Kurtuluş Örgütü’nün Türkiye’de büro açma talebinin kabulü ve çeşitli siyasi, kültürel ve diplomatik olaylar yer alır.

12 Mayıs’ta Doğan Önemli İsimler

• 1820 – Florence Nightingale
• 1907 – Katharine Hepburn (Oscar ödüllü efsanevi Amerikalı aktris)
• 1937 – George Carlin (sivri dilli, toplumsal eleştiri odaklı ünlü komedyen)
• 1946 – Cahit Berkay (Moğollar grubunun kurucularından, Anadolu rock müziğinin önemli temsilcisi)
• 1961 – Michael J. Fox (“Back to the Future” serisiyle tanınan Kanadalı-Amerikalı oyuncu)
• 1966 – Çelik Erişçi
• 1972 – Pınar Aylin
• 1974 – Tolga Çevik

Diğer doğanlar arasında Otto Frank (Anne Frank’in babası), Dorothy Hodgkin (Nobel Kimya Ödüllü), Burt Bacharach, Tony Hawk gibi isimler bulunmaktadır.

12 Mayıs’ta Hayatını Kaybeden Önemli İsimler

• 1884 – Bedřich Smetana (Çek klasik müziğinin büyük bestecilerinden)
• 1916 – James Connolly
• 1927 – Ahmet Hikmet Müftüoğlu (Milli Edebiyat akımının önemli temsilcilerinden)
• 1970 – Nelly Sachs (1966 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi)
• 2005 – Ömer Kavur (Türk sinemasının usta yönetmenlerinden)

Diğer ölümler arasında Józef Piłsudski, Perry Como, Irena Sendler, Robert Rauschenberg gibi isimler yer alır.

12 Mayıs’ın Önemli Günleri

Dünya Hemşireler Günü – Florence Nightingale’in doğum günü anısına kutlanır. Bu özel gün, dünya genelinde sağlık çalışanlarının fedakârlığına ve emeğine dikkat çekmek için çeşitli etkinliklerle anılmaktadır.

12 Mayıs, savaşlardan barışa, sanattan bilime, siyasetten spora kadar geniş bir yelpazede olaylara ev sahipliği yapmış zengin bir tarihe sahiptir. Her yıl bu tarihte, geçmişin izleri hem dünya hem de Türkiye gündeminde yeniden hatırlanır.