Tarihte Bugün 11 Mayıs

11 Mayıs Tarihinde Dünya ve Türkiye’de Yaşanan Önemli Olaylar, Doğumlar ve Ölümler

Tarih boyunca 11 Mayıs, imparatorlukların başkenti değişimlerinden modern teknolojinin kilometre taşlarına, siyasi dönüm noktalarından kültürel ve sanatsal devrimlere kadar pek çok kritik olaya sahne olmuş zengin bir gündür. Hem dünya tarihinde hem de Türk tarihinde iz bırakan olaylar, bu tarihte yoğunlaşır. 

Dünyada ve Türkiye’de Önemli Olaylar

• 330 yılında: Roma İmparatoru I. Büyük Konstantin, Bizans (Byzantium) şehrini büyük ölçüde genişleterek yeniden inşa ettirdi. Şehrin adını Konstantinopolis (Yeni Roma) olarak değiştirdi ve Doğu Roma İmparatorluğu’nun (Bizans İmparatorluğu) resmi başkenti ilan etti. Bu karar, İstanbul’un binlerce yıllık tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri haline geldi. Şehir, imparatorluğun siyasi, ekonomik ve kültürel merkezi olarak yüzyıllarca dünyanın en etkili metropollerinden biri olmayı sürdürdü.
• 1560 yılında: Osmanlı Donanması, Kaptan-ı Derya Piyale Paşa komutasında Akdeniz’de önemli bir zafer kazandı. Cerbe Deniz Savaşı kapsamında Osmanlı filosu 11 Mayıs’ta Cerbe Adası açıklarına ulaştı ve Haçlı donanmasını (İspanya öncülüğünde) ağır bir yenilgiye uğrattı. Bu zafer, Osmanlı’nın Akdeniz’deki hakimiyetini güçlendiren ve Preveze’den sonraki en büyük deniz başarılarından biri olarak kabul edilen bir olaydır.
• 1811 yılında: Tarihe “Siyam İkizleri” olarak geçen Chang ve Eng Bunker kardeşler, Tayland’da (o dönem Siyam) karınlarından yapışık olarak dünyaya geldi. Nadir görülen bu durumla 63 yıl boyunca birlikte yaşadılar, evlendiler ve toplam 18 çocuk sahibi oldular. “Siyam ikizleri” terimi, bu kardeşlerden esinlenerek literatüre girdi.
• 1812 yılında: Birleşik Krallık Başbakanı Spencer Perceval, Londra’daki Avam Kamarası’nda deli bir iş adamı olan John Bellingham tarafından vurularak öldürüldü. Bu olay, İngiltere tarihinde suikasta uğrayan tek başbakan olarak kayıtlara geçti ve siyasi tarihte derin yankılar uyandırdı.
• 1920 yılında: İstanbul’daki Divan-ı Harp Mahkemesi (Nemrut Mustafa Paşa başkanlığında), Milli Mücadele’nin önderi Mustafa Kemal Paşa’yı ve bazı arkadaşlarını gıyaben idama mahkum etti. Bu karar, Anadolu’daki direniş hareketini daha da güçlendirdi ve Ankara ile İstanbul arasındaki ayrışmayı kesinleştirdi.
• 1924 yılında: Otomotiv sektörünün iki devi Daimler ve Benz şirketleri birleşerek Mercedes-Benz markasını resmen oluşturdu. Bu birleşme, otomotiv tarihinin en ikonik markalarından birinin doğuşu oldu.
• 1927 yılında: Hollywood’da Sinema Sanatları ve Bilimleri Akademisi (AMPAS) kuruldu. Bu kurum, ilerleyen yıllarda sinema dünyasının en prestijli ödülü olan Oscar’ları vermeye başlayacaktı ve sinema endüstrisini teşvik eden önemli bir adım oldu.
• 1938 yılında: Mustafa Kemal Atatürk, sağlık durumunun giderek kötüleştiği dönemde sahip olduğu tüm çiftlikleri ve taşınmaz mallarını Türk milletine bağışladı. Bu jest, Cumhuriyet’in halkçılık ilkesinin somut bir yansıması olarak tarihe geçti.
• 1949 yılında: İsrail, Birleşmiş Milletler’e üye oldu. Aynı dönemde Siyam Krallığı resmen adını Tayland olarak değiştirdi.
• 1960 yılında: Nazi Almanyası’nın Holokost organizasyonunda kilit rol oynayan Adolf Eichmann, Arjantin’in Buenos Aires kentinde Mossad ajanları tarafından yakalandı. İsrail’e götürülerek yargılandı ve idam edildi. Bu operasyon, casusluk ve uluslararası adalet tarihinin en dikkat çeken olaylarından biri olarak kaldı.
• 1985 yılında: İngiltere’de Bradford City Stadyumu’nda (Valley Parade) bir futbol maçı sırasında ahşap tribünlerde çıkan yangın felaketi yaşandı. 56 kişi hayatını kaybetti, 265 kişi yaralandı. Bu trajedi, futbol sahalarındaki güvenlik standartlarının dünya çapında gözden geçirilmesine yol açtı.
• 1997 yılında: IBM’in Deep Blue süper bilgisayarı, satranç dünya şampiyonu Garry Kasparov’u yendi. Bu, yapay zekanın insan zekasına karşı kazandığı ilk tam maç zaferi olarak tarihe geçti ve teknoloji ile insanlığın ilişkisinde yeni bir dönemi simgeledi.
• 2011 yılında: Kadınlara yönelik şiddeti ve aile içi şiddeti önlemek amacıyla Avrupa Konseyi İstanbul Sözleşmesi, İstanbul’da imzaya açıldı. Kadın hakları açısından uluslararası bir dönüm noktası oldu.
• 2013 yılında: Hatay’ın Reyhanlı ilçesinde iki ayrı araç bombasının patlaması sonucu 52 kişi hayatını kaybetti, 150’den fazla kişi yaralandı. Saldırılar, Suriye iç savaşıyla bağlantılı olarak değerlendirilen Türkiye tarihinin en kanlı terör eylemlerinden biriydi.

Bu olayların yanı sıra çeşitli keşifler (örneğin Columbia Nehri’nin keşfi), savaşlar, anlaşmalar ve teknolojik ilerlemeler de 11 Mayıs’a damga vurmuştur.

11 Mayıs’ta Doğan Önemli İsimler

• 1680: Ignaz Kögler, Alman Cizvit misyoner ve astronom.
• 1889: Burhan Felek, Türk gazeteciliğinin “Şeyhülmuharririn” (yazarların piri) lakaplı efsanevi ismi, spor adamı ve yazar.
• 1894: Martha Graham, modern dansın öncülerinden Amerikalı koreograf ve dansçı.
• 1895: Jiddu Krishnamurti, Hint filozof ve ruhani lider.
• 1904: Salvador Dalí, sürrealist akımın en ikonik İspanyol ressamı. “Belleğin Kalıcılığı” gibi eserleriyle sanat tarihini derinden etkiledi.
• 1918: Richard Feynman, Nobel Ödüllü Amerikalı fizikçi. Kuantum elektrodinamiği alanındaki çalışmalarıyla tanınır; aynı zamanda renkli ve aykırı kişiliğiyle bilinir.
• 1932: Valentino Garavani, ünlü İtalyan moda tasarımcısı.
• 1955: Nihat Hatipoğlu, Türkiye’nin tanınmış ilahiyatçı ve akademisyenlerinden.
• 1970: Ferhat Göçer, cerrah kimliğiyle de bilinen Türk şarkıcı ve müzisyen.
• 1984: Andrés Iniesta, İspanyol futbol efsanesi, Barcelona ve İspanya Milli Takımı’nın unutulmaz orta saha oyuncusu.
• 1999: Sabrina Carpenter, Amerikalı oyuncu ve şarkıcı.

Türk ve dünya tarihinden pek çok bilim insanı, sanatçı, sporcu ve lider bu tarihte doğmuştur.

11 Mayıs’ta Hayatını Kaybeden Önemli İsimler

• 912: VI. Leon (Leo the Wise), Bizans İmparatoru.
• 1304: Mahmud Gazan (Gazân Han), İlhanlı hükümdarı; Moğol hanedanından Müslümanlığı kabul eden ve reformlar yapan önemli bir lider.
• 1812: Spencer Perceval, suikasta uğrayan İngiliz Başbakanı.
• 1954: Sait Faik Abasıyanık, Türk öykücülüğünün ustalarından. Burgazada ve deniz insanlarını konu alan eşsiz eserler bıraktı.
• 1981: Bob Marley, reggae müziğinin efsane ismi. “No Woman, No Cry”, “One Love” gibi şarkılarıyla barış ve özgürlük simgesi haline geldi. 36 yaşında kansere yenik düştü.
• 1988: Kim Philby, Soğuk Savaş’ın ünlü çift taraflı casusu; İngiliz istihbaratında çalışırken Sovyetler için ajanlık yaptı.
• 2001: Douglas Adams, “Otostopçunun Galaksi Rehberi” serisinin yaratıcısı, İngiliz mizah ve bilimkurgu yazarı.

Sonuç olarak, 11 Mayıs tarih sahnesinde imparatorlukların yükseliş ve dönüşümüne, büyük sanatçıların ve bilim insanlarının doğuşuna, trajik kayıplara ve insanlığı ileriye taşıyan teknolojik atılımlara tanıklık etmiş yüklü bir gündür. Hem hüzünlü hem de umut verici olayların bir arada yaşandığı bu tarih, geçmişin mirasını her yıl yeniden hatırlatmaya devam ediyor. Her yeni 11 Mayıs, tarihin tozlu sayfalarına yeni sayfalar eklemeyi sürdürüyor.