Tarihte Bugün 19 Nisan

19 Nisan Tarihinde Dünya ve Türkiye’de Yaşanan Önemli Olaylar, Doğumlar ve Ölümler

Tarihte bugün, 19 Nisan, hem küresel hem de ulusal ölçekte pek çok kritik gelişmeye, çatışmaya, reformlara, kültürel dönüm noktalarına ve unutulmaz şahsiyetlere sahne olmuş bir gündür. 

Dünya Tarihinde Önemli Olaylar

• MS 65 — Romalı filozof, devlet adamı ve tragedya yazarı Lucius Annaeus Seneca, İmparator Nero’nun emriyle intihara zorlandı. Stoacı felsefenin önemli temsilcilerinden biri olan Seneca’nın ölümü, Roma İmparatorluğu’nun siyasi entrikalarının acımasız bir örneği olarak tarihe geçti.
• 531 — Bizans İmparatorluğu ile Sasani Pers İmparatorluğu arasında Callinicum Savaşı yaşandı. Belisarius komutasındaki Bizans kuvvetleri, Kuzey Suriye’deki Raqqa yakınlarında ağır bir yenilgi aldı.
• 1024 — Papa VIII. Benedictus’un vefatının ardından kardeşi Papa XIX. Ioannes papalığa seçildi.
• 1042 — Bizans İmparatoru V. Michael Kalaphates’in imparatoriçe Zoe’yi tahttan indirme girişimi, Konstantinopolis’te büyük bir halk ayaklanmasına yol açtı ve Zoe’nin yeniden tahta çıkması sağlandı.
• 1506 — Lizbon’da binlerce zorla Hristiyanlaştırılmış Yahudi’nin katledildiği pogrom başladı.
• 1529 — Speyer’deki ikinci diyette Lutheran öğretilerinin yasaklanması üzerine Alman prensleri ve şehirleri protesto etti; “Protestan” kelimesi bu olaydan doğdu.
• 1539 — Protestanlar ile Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu arasında Frankfurt Antlaşması imzalandı.
• 1572 — İngiltere ve Fransa, İspanya’ya karşı Blois Antlaşması’nı imzalayarak ittifak kurdu.
• 1608 — İrlanda’da O’Doherty İsyanı patlak verdi.
• 1677 — Fransız ordusu, İspanyol kontrolündeki Cambrai şehrini ele geçirdi.
• 1713 — Kutsal Roma İmparatoru VI. Charles, Pragmatik Sanction’ı yayınlayarak Habsburg topraklarının kız evlatlarına da miras kalmasını güvence altına aldı.
• 1770 — Kaptan James Cook, Avustralya’nın doğu kıyılarını keşfetti. Aynı yıl Marie Antoinette ile Louis XVI vekaleten evlendi.
• 1775 — Amerikan Bağımsızlık Savaşı’nın ilk silahlı çatışmaları Lexington ve Concord’da gerçekleşti. Massachusetts’te İngiliz birlikleri ile Amerikan milisleri arasında çıkan bu çarpışmalar, “dünyayı titreten ilk kurşun” olarak anılır ve bağımsızlık mücadelesinin fiili başlangıcı oldu. Ardından Boston Kuşatması başladı.
• 1782 — John Adams, Hollanda’nın Amerikan bağımsızlığını tanımasını sağladı; Lahey’deki ev ilk Amerikan diplomatik misyonu haline geldi.
• 1809 — Napolyon Savaşları sırasında Raszyn ve Teugen-Hausen muharebeleri yaşandı.
• 1810 — Caracas’ta halk, İspanyol valiyi görevden alarak Venezuela’da bağımsızlık sürecini başlattı. Bu, Latin Amerika bağımsızlık hareketleri için dönüm noktasıydı.
• 1818 — Augustin Fresnel, kırınım teorisi üzerine önemli notlarını hazırladı.
• 1839 — Londra Antlaşması ile Belçika’nın bağımsızlığı ve tarafsızlığı uluslararası güvence altına alındı.
• 1861 — Amerikan İç Savaşı’nda Baltimore Ayaklanması patlak verdi.
• 1903 — Kishinev Pogromu başladı.
• 1904 — Toronto’da büyük yangın şehri harap etti.
• 1909 — Jeanne d’Arc azize ilan edildi.
• 1925 — Şili’nin ünlü futbol kulübü Colo-Colo kuruldu.
• 1926 — Türkiye’de Kabotaj Kanunu kabul edildi. Türk karasularında deniz taşımacılığı, liman hizmetleri ve ilgili mesleklerin yalnızca Türk vatandaşlarına ait olmasını sağlayan bu kanun, ekonomik bağımsızlığın ve millî egemenliğin önemli bir simgesi oldu.
• 1927 — Mae West, oyunundaki rolü nedeniyle hapis cezası aldı.
• 1934 — Shirley Temple sinemadaki ilk rolünü aldı.
• 1936 — Jaffa Ayaklanmaları başladı ve Arap İsyanı’nı tetikledi.
• 1938 — Kırşehir depremi meydana geldi.
• 1942 — Majdan-Tatarski Gettosu kuruldu.
• 1943 — Varşova Gettosu Ayaklanması başladı. Aynı gün İsviçreli kimyager Albert Hofmann LSD’nin psikoaktif etkilerini ilk kez yaşadı; bu gün “Bisiklet Günü” olarak anılır.
• 1947 — Hindistan’ın bölünmesi kabul edildi.
• 1948 — ABD, Marshall Adaları’nda atom bombası denedi.
• 1951 — General Douglas MacArthur emekli oldu.
• 1956 — Grace Kelly, Monaco Prensi Rainier III ile evlenerek prenses oldu. Dönemin en görkemli düğünlerinden biriydi.
• 1960 — Güney Kore’de öğrenci protestoları Syngman Rhee’nin istifasını getirdi.
• 1961 — Domuzlar Körfezi Çıkarması başarısız oldu. Türkiye’de ilk basın mahkûmiyetlerinden biri yaşandı.
• 1964 — Ford Mustang piyasaya sürüldü.
• 1969 — Alparslan Türkeş “doğum kontrolü suikasttır” açıklamasını yaptı.
• 1971 — Sierra Leone cumhuriyet ilan edildi. İlk uzay istasyonu Salyut 1 fırlatıldı. Charles Manson idam cezası aldı.
• 1973 — Portekiz Sosyalist Partisi kuruldu.
• 1975 — Hindistan Aryabhata uydusunu fırlattı. Vietnam Savaşı’nda Xuan Loc’tan çekilme yaşandı.
• 1976 — Texas’ta şiddetli kasırga vurdu.
• 1980 — Ajda Pekkan Eurovision’da “Petrol” şarkısıyla yarıştı.
• 1984 — Advance Australia Fair Avustralya ulusal marşı oldu.
• 1985 — Arkansas’ta beyaz üstünlükçü grup kuşatıldı.
• 1987 — The Simpsons ilk kez ekranda göründü.
• 1989 — USS Iowa’da patlama oldu.
• 1993 — Waco Kuşatması yangınla sona erdi.
• 1995 — Oklahoma City bombalaması gerçekleşti; 168 kişi hayatını kaybetti.
• 1999 — Alman parlamentosu Berlin’e taşındı.
• 2000 — Filipinler’de uçak kazası yaşandı.
• 2001 — Endeavour mekiği ISS’ye Canadarm2’yi getirdi.
• 2005 — Kardinal Joseph Ratzinger, Papa XVI. Benedictus olarak seçildi.
• 2008 — Ekvador’da gece kulübü yangını çıktı.
• 2009 — KKTC’de milletvekili seçimleri yapıldı; Ulusal Birlik Partisi tek başına hükümet kurdu.
• 2011 — Fidel Castro parti sekreterliğinden ayrıldı.
• 2013 — Boston Maratonu bombacılarından Tamerlan Tsarnaev öldürüldü.
• 2020 — Kanada’da Nova Scotia saldırısı gerçekleşti.
• 2021 — NASA’nın Ingenuity helikopteri Mars’ta uçtu.

19 Nisan’da Doğan Önemli İsimler

• 1686: Vasili Tatişçev (Rus tarihçi ve devlet adamı)
• 1721: Roger Sherman (Amerikalı siyasetçi)
• 1793: Avusturya İmparatoru I. Ferdinand
• 1882: Getúlio Vargas (Brezilya devlet başkanı)
• 1899: Cemal Tollu (Türk ressam)
• 1903: Eliot Ness (ünlü ajan)
• 1912: Glenn T. Seaborg (Nobel ödüllü kimyacı)
• 1932: Fernando Botero (Kolombiyalı ressam)
• 1933: Jayne Mansfield
• 1935: Dudley Moore
• 1939: Ali Hamenei (İran Yüce Lideri)
• 1946: Duygu Asena (Türk yazar), Tim Curry, Faruk Nafız Özak
• 1965: Galip Öztürk
• 1982: Kadir Doğulu

19 Nisan’da Hayatını Kaybeden Önemli İsimler

• 1768: Canaletto (İtalyan ressam)
• 1824: Lord Byron (İngiliz şair)
• 1881: Benjamin Disraeli (İngiliz başbakanı)
• 1882: Charles Darwin (evrim teorisinin öncüsü)
• 1906: Pierre Curie (Nobel ödüllü fizikçi)
• 1993: Sabahattin Kudret Aksal (Türk yazar)
• 2015: Oktay Sinanoğlu (Türk bilim insanı)
• 2017: Bülent Kayabaş (Türk sanatçı)

19 Nisan, bağımsızlık mücadelelerinden bilimsel atılımlara, trajik çatışmalardan millî egemenlik adımlarına kadar insanlık tarihinin zengin dokusunu yansıtan bir gündür. Bu tarih, hem kahramanlıkları hem acıları hem de ilerlemeyi bir arada barındırır. Her yıl bu gün, geçmişin mirasını hatırlamak ve geleceğe ilham almak için anlamlı bir fırsattır.