Tarihte Bugün 11 Nisan

11 Nisan, dünya ve Türkiye tarihinin akışını değiştiren siyasi kırılmaların, bilimsel atılımların, kültürel uyanışların ve kahramanlık destanlarının iç içe geçtiği çok katmanlı bir gündür. Hem küresel ölçekte büyük güç mücadelelerinin hem de Anadolu’nun bağımsızlık ateşinin yandığı bu tarihte yaşanan olaylar, insanlığın hafızasında derin izler bırakmıştır.

Dünyada 11 Nisan’da Yaşanan Önemli Olaylar

• 491 yılında Flavius Anastasius, Bizans İmparatoru olarak tahta çıktı ve uzun süren bir saltanat dönemi başlattı.
• 672 yılında Papa Vitalian’ın vefatının ardından Papa Adeodatus II resmen takdis edildi.
• 1241 yılında Moğol orduları Batu Han komutasında Macaristan Kralı IV. Béla’yı Mohi Savaşı’nda ağır bir yenilgiye uğrattı; bu zafer Orta Avrupa’da Moğol istilasının kapılarını araladı.
• 1512 yılında Cambrai Birliği Savaşı kapsamında Gaston de Foix ve Alfonso I d’Este önderliğindeki Franco-Ferrarese güçleri, Ravenna Savaşı’nda Papalık-İspanyol ittifakını mağlup etti.
• 1544 yılında İtalyan Savaşları sırasında Fransız ordusu Ceresole Savaşı’nda Habsburg kuvvetlerini yendi ancak bu zaferi stratejik olarak tam değerlendiremedi.
• 1689 yılında William III ve Mary II, Büyük Britanya’nın ortak hükümdarları olarak taç giydi; aynı gün İskoç Parlamentosu da bu kararı onayladı.
• 1713 yılında Fransa ve Büyük Britanya Utrecht Antlaşması’nı imzalayarak İspanya Veraset Savaşı’nı sona erdirdi. Britanya, V. Philip’i İspanya Kralı olarak tanıdı; Philip ise Fransız tahtı üzerindeki hak iddiasından vazgeçti.
• 1727 yılında Johann Sebastian Bach’ın ünlü eseri Matta İhtirası (BWV 244b), Leipzig’deki St. Thomas Kilisesi’nde ilk kez seslendirildi.
• 1809 yılında Bask Yolları Savaşı’nda Amiral Lord Gambier’in Yüzbaşı Lord Cochrane’e yeterince destek vermemesi, Fransız filosuna karşı tam zaferin kaçırılmasına yol açtı.
• 1814 yılında Fontainebleau Antlaşması imzalandı. Bu antlaşma Napolyon Bonapart’a karşı Altıncı Koalisyon Savaşı’nı bitirdi ve Napolyon’un ilk kez kayıtsız şartsız tahttan feragat ederek Elba Adası’na sürgüne gönderilmesini sağladı.
• 1856 yılında İkinci Rivas Savaşı’nda Juan Santamaría, William Walker’ın filibuster güçlerinin saklandığı hanı ateşe vererek kahramanca bir direniş örneği sergiledi.
• 1868 yılında eski Şogun Tokugawa Yoshinobu, Edo Kalesi’ni İmparatorluk güçlerine teslim etti; bu olay Tokugawa Şogunluğu’nun fiilen sonunu getirdi.
• 1876 yılında Benevolent and Protective Order of Elks örgütü kuruldu.
• 1881 yılında Spelman College, Atlanta’da Afrika kökenli Amerikalı kadınlar için yüksek öğrenim kurumu olarak Atlanta Baptist Female Seminary adıyla hayata geçti.
• 1885 yılında Luton Town F.C. futbol kulübü kuruldu.
• 1899 yılında İspanya, Puerto Rico’yu ABD’ye bıraktı.
• 1905 yılında Albert Einstein, özel görelilik kuramını açıkladı; bu, modern fiziğin temel taşlarından biri haline geldi.
• 1908 yılında Alman İmparatorluk Donanması’nın son zırhlı kruvazörü SMS Blücher denize indirildi.
• 1909 yılında Tel Aviv kenti resmen kuruldu.
• 1919 yılında Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) kuruldu; aynı yıl Singapur, Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı’ndan bağımsızlığını ilan etti.
• 1935 yılında Stresa Cephesi konferansı başladı; İngiltere, İtalya ve Fransa, Versailles Antlaşması’nı ihlal eden Alman eylemlerini kınadı.
• 1945 yılında II. Dünya Savaşı sırasında Amerikan güçleri, Almanya’daki Buchenwald Toplama Kampı’nı özgürleştirdi ve Nazi zulmünün korkunç boyutlarını tüm dünyaya gösterdi.
• 1951 yılında Kore Savaşı sırasında Başkan Truman, General Douglas MacArthur’u komutanlıktan aldı.
• 1961 yılında Nazi savaş suçlusu Adolf Eichmann’ın Kudüs’teki yargılaması başladı; bu dava Holokost’un uluslararası alanda derinlemesine tartışılmasına zemin hazırladı.
• 1963 yılında Papa XXIII. John, Pacem in Terris ansiklopedisini yayınladı; bu belge sadece Katoliklere değil tüm insanlığa hitap eden ilk ansiklopedi olarak barış ve insan hakları konusunda çığır açtı.
• 1965 yılında ABD’nin orta-batı eyaletlerinde Palm Sunday kasırga salgını yaşandı; 55 kasırga 256’dan fazla insanın ölümüne neden oldu.
• 1968 yılında Başkan Lyndon B. Johnson, Konutlarda Ayrımcılığı Önleme Yasası’nı imzaladı.
• 1970 yılında Apollo 13 uzay aracı fırlatıldı; yolculuk sırasında yaşanan oksijen tankı patlaması, tarihin en dramatik uzay kurtarma operasyonlarından birine dönüştü.
• 1979 yılında Uganda diktatörü Idi Amin devrildi.
• 1981 yılında Güney Londra’da Brixton ayaklanmaları patlak verdi.
• 2002 yılında Venezuela’da Hugo Chávez’e karşı darbe girişimi yaşandı; Chávez kısa süre sonra halk desteğiyle yeniden iktidara döndü.
• 2006 yılında İran Devlet Başkanı Mahmut Ahmedinejad, uranyum zenginleştirme faaliyetlerini resmen açıkladı.

Türkiye’de 11 Nisan’da Yaşanan Önemli Olaylar

• 1919 yılında 15. Kolordu Komutanlığı’na atanan Kâzım Karabekir Paşa, Mustafa Kemal Paşa’yı Şişli’deki evinde ziyaret etti; bu görüşme Milli Mücadele’nin örgütlenmesinde kritik rol oynadı.
• 1920 yılında Damat Ferid, Kuva-yi Milliye aleyhinde bildiri yayınladı ve Meclis-i Mebusan resmen kapatıldı.
• 1920 yılında Şanlıurfa, Fransız işgalinden kurtuldu. Halkın topyekûn direnişiyle gerçekleşen bu zafer sayesinde şehir “Şanlı” unvanını aldı ve her yıl 11 Nisan coşkuyla kutlanmaktadır. Urfa halkı, sınırlı imkânlarla Fransız kuvvetlerini şehirden çıkarmış, Kurtuluş Savaşı’nın en parlak yerel direniş örneklerinden birini vermiştir.
• 1930 yılında Sultanahmet’te Türk Kadınlar Birliği’nin düzenlediği büyük kadın mitingi yapıldı; kadınlara seçme ve seçilme hakkı talebi güçlü biçimde dile getirildi.
• 1939 yılında İngiltere’den 58 lokomotif alımına ilişkin sözleşme imzalandı.
• 1957 yılında Halk gazetesi sahibi Ratip Tahir Burak, bir karikatürü nedeniyle tutuklandı.
• 1963 yılında Türkiye Zirai Donatım Kurumu (TZDK) Adapazarı Traktör Fabrikası kuruldu.
• 1975 yılında Türk-Irak petrol boru hattının Irak bölümünün yapımına başlandı; aynı yıl Bursa Uludağ, Elazığ Fırat, Samsun Ondokuz Mayıs ve Konya Selçuk üniversitelerinin kurulmasıyla ilgili kanun yürürlüğe girdi.
• 1980 yılında yazar Ümit Kaftancıoğlu İstanbul’da öldürüldü.
• 1983 yılında Zonguldak Kozlu’da maden patlaması yaşandı; 10 madenci ve bir mühendis hayatını kaybetti.
• 1991 yılında Terörle Mücadele Yasası kabul edildi.
• 1995 yılında GAP kapsamında Harran Ovası’na ilk su verildi.
• 1997 yılında Atatürk Uluslararası Barış Ödülü, Bosna’da görev yapan Türk Barış Gücü’ne verildi.
• 2009 yılında Dev-Genç Birliği kuruldu.
• 2010 yılında YGS Yükseköğretime Geçiş Sınavı’nın ilki yapıldı.

11 Nisan’da Doğan Önemli İsimler

• 145 – Septimius Severus (Roma İmparatoru)
• 1755 – James Parkinson (Parkinson hastalığını tanımlayan İngiliz cerrah)
• 1770 – George Canning (Birleşik Krallık Başbakanı)
• 1927 – İsmail Hakkı Birler (Türk siyasetçi ve hukukçu)
• 1931 – Mustafa Dağıstanlı (Türk güreşçi, Olimpiyat şampiyonu)
• 1954 – Abdullah Atalar (Türk bilim insanı, Bilkent Üniversitesi Rektörü)
• 1959 – Hülya Avşar (Türk sinema ve müzik dünyasının önemli ismi)
• 1977 – Demet Şener (Türk manken ve oyuncu)
• 1997 – Suat Serdar (Türk futbolcu)

11 Nisan’da Vefat Eden Önemli İsimler

• 1890 – Joseph Merrick (“Fil Adam” olarak bilinen İngiliz)
• 1939 – Kurtdereli Mehmet Pehlivan (Türk güreşçi)
• 1980 – Ümit Kaftancıoğlu (Türk yazar)
• 1985 – Enver Hoca (Arnavutluk lideri)
• 1987 – Primo Levi (İtalyan yazar ve Holokost tanığı)
• 2002 – Giray Alpan (Türk sinema oyuncusu)

11 Nisan, Napolyon’un sürgünü gibi küresel güç değişimlerinden Şanlıurfa’nın destansı kurtuluşuna, Einstein’ın bilim devriminden Apollo 13’ün dramatik yolculuğuna kadar insanlığın hem karanlık hem aydınlık yüzünü yansıtan bir tarihtir. Bu gün, mücadelelerin, umutların ve ilerlemenin sembolü olmaya devam etmektedir. Her yıl yeni olaylarla zenginleşen tarihimiz, bu tarihte de bizlere ilham vermeyi sürdürmektedir.