Tarihte Bugün 4 Mart

4 Mart'ta Tarihte Bugün yaşanan olaylar, hem dünya hem de Türkiye açısından oldukça zengin ve çeşitlidir. Bu tarih, antik dönemden modern çağa kadar krallıkların kuruluşundan devrimlere, bilimsel keşiflerden kültürel atılımlara kadar pek çok dönüm noktasına ev sahipliği yapmıştır. Aşağıda, kronolojik sırayla detaylı bir şekilde, kısaltmadan ve özgün ifadelerle yeniden derlenmiş haliyle sunulmaktadır.

Dünyada 4 Mart'ta Yaşanan Önemli Olaylar

• M.S. 51: Daha sonra Roma İmparatoru olacak Nero'ya "princeps iuventutis" (gençlerin başı) unvanı verildi. Bu unvan, genç Roma soylularının lideri anlamına geliyordu ve Nero'nun siyasi yükselişinin erken işaretlerinden biriydi.
• 306: Nicomedia'lı Aziz Adrian'ın şehit edilmesi gerçekleşti. Roma İmparatoru Galerius döneminde Hristiyanlığa geçtiği için idam edildi.
• 581: Yang Jian kendini Sui Hanedanı'nın İmparatoru Wen ilan ederek Kuzey Zhou'yu sona erdirdi ve Sui Hanedanı'nı başlattı. Bu hanedan, Çin tarihinde kısa sürmesine rağmen Tang Hanedanı'na zemin hazırladı.
• 852: Hırvat Prensi Trpimir I bir yasa çıkardı; bu belge, Hırvat adının Hırvat kaynaklarında ilk yazılı kaydıdır.
• 1152: Friedrich I Barbarossa Almanya Kralı seçildi. Kutsal Roma İmparatorluğu'nun en güçlü hükümdarlarından biri olarak Haçlı Seferleri'nde önemli rol oynadı.
• 1238: Sit Nehri Savaşı başladı. Moğol orduları Rus knezliklerini yendi ve Rus topraklarının iki yüzyıl sürecek Moğol hakimiyetinin başlangıcı oldu.
• 1386: Władysław II Jagiełło (Jogaila) Polonya Kralı olarak taç giydi. Litvanya ile birleşmeyi sağlayarak Polonya-Litvanya Birliği'nin temellerini attı.
• 1461: Gül Savaşları sırasında Lancastrian Kralı VI. Henry, kuzeni York Hanedanı'ndan Edward IV tarafından tahttan indirildi. Bu olay İngiliz iç savaşlarının en kritik anlarından biriydi.
• 1493: Kaşif Kristof Kolomb, Niña gemisiyle Bahamalar ve Karayipler'deki adalardan dönerek Lizbon'a ulaştı. Bu dönüş, Yeni Dünya'nın keşfinin Avrupa'ya duyurulmasının ilk adımıydı.
• 1519: Hernán Cortés Meksika'ya Aztec uygarlığını ve zenginliklerini aramak için vardı. Bu sefer, Meksika'nın İspanyol fethinin başlangıcı oldu.
• 1656: Türkiye'de Vaka-i Vakvakiye meydana geldi. Düşük ayarlı para ve maaş alamayan yeniçeriler ayaklandı; IV. Mehmed'in onayıyla bazı saray ağaları idam edildi. Bu olay, Osmanlı'da yeniçeri isyanlarının tipik örneklerinden biridir.
• 1776: Amerikan Bağımsızlık Savaşı sırasında Kıta Ordusu Dorchester Heights'ı top yerleştirdi; bu hamle İngilizleri Boston Kuşatması'nı terk etmeye zorladı.
• 1789: New York'ta ABD'nin ilk Kongresi toplandı ve Anayasa yürürlüğe girdi. Bu tarih, ABD'de federal hükümetin fiilen başladığı gün olarak kabul edilir.
• 1797: John Adams ABD'nin 2. Başkanı olarak göreve başladı (başkanlık yeminini 4 Mart'ta yapan ilk başkan).
• 1861: Abraham Lincoln ABD Başkanı olarak göreve başladı. Aynı gün Konfederasyon'un ilk ulusal bayrağı "Stars and Bars" kabul edildi.
• 1877: Pyotr İlyiç Çaykovski'nin Kuğu Gölü balesinin ilk gösterimi yapıldı.
• 1918: Kansas'ta Camp Funston'da kaydedilen ilk grip vakası, İspanyol Gribi pandemisinin başlangıcı kabul edilir.
• 1933: Franklin D. Roosevelt 32. ABD Başkanı oldu ve ünlü konuşmasında "Korkmamız gereken tek şey korkunun kendisidir" dedi. Frances Perkins ABD Kabinesi'ne giren ilk kadın (Çalışma Bakanı) olarak yemin etti.
• 1944: ABD Hava Kuvvetleri Berlin'e ilk gündüz bombardımanını başlattı.
• 1980: Robert Mugabe Zimbabwe'nin ilk siyah başbakanı seçildi.
• 1985: FDA HIV kan testi onayladı.
• 2018: Sergei Skripal ve kızı Salisbury'de Novichok sinir gazıyla zehirlendi.

Türkiye'de 4 Mart'ta Yaşanan Önemli Gelişmeler

• 1656: Vaka-i Vakvakiye 
• 1903: Beşiktaş Jimnastik Kulübü kuruldu (bugünkü Beşiktaş JK'nin temeli).
• 1923: Mustafa Kemal Paşa'nın konuşmasıyla başlayan İzmir İktisat Kongresi sona erdi; Misak-ı İktisadi kabul edildi.
• 1924: Halife Abdülmecit Efendi ve Osmanlı Hanedanı mensupları yurt dışına çıkarıldı.
• 1925: Takrir-i Sükun Kanunu TBMM'de kabul edildi. Hükümete olağanüstü yetkiler veren bu kanun, Şeyh Sait İsyanı sonrası çıkarıldı ve 1929'da yürürlükten kalktı.
• 1934: Ankara Radyosu yayınına başladı.
• 1940: İstanbul'da Altıncı Balkan Güreş Şampiyonası'nda Türk takımı beş birincilikle altıncı kez şampiyon oldu.
• 1955: Minneapolis Moline Türk Traktör Fabrikası Ankara'da traktör üretimine başladı.
• 1992: İspanya'dan kaçan Musevilerin Türkiye'ye gelişinin 500. yılı kutlandı.

4 Mart'ta Doğan Ünlü Kişiler (Dünya ve Türkiye'den Seçkin İsimler)

• 624: Hasan bin Ali (5. İslam Halifesi, Hz. Ali'nin oğlu).
• 1394: Gemici Henrique (Portekiz Prensi, keşiflerin öncüsü).
• 1678: Antonio Vivaldi (İtalyan besteci, "Dört Mevsim" konçertolarının yaratıcısı).
• 1769: Kavalalı Mehmet Ali Paşa (Osmanlı Mısır Valisi, modern Mısır'ın kurucusu).
• 1815: Mykhailo Verbytsky (Ukrayna milli marşının bestecisi).
• 1851: Alexandros Papadiamantis (Yunan yazar).
• 1952: Şehrazat (Türk pop müziğinin önemli söz yazarı ve bestecisi).
• Diğer önemli isimler: Catherine O'Hara (Kanadalı oyuncu), Patricia Heaton (Amerikalı oyuncu), Emilio Estefan (Kübalı müzisyen).

4 Mart'ta Hayatını Kaybeden Ünlü Kişiler (Dünya ve Türkiye'den Seçkin İsimler)

• 1193: Selahaddin Eyyûbî (Eyyubi Sultanı, Kudüs'ü Haçlılardan geri alan kahraman).
• 1832: Jean-François Champollion (Fransız filolog, Mısır hiyerogliflerini çözen bilim insanı).
• 1852: Nikolay Gogol (Rus yazar, "Ölü Canlar" ve "Palto"nun yazarı).
• 1856: Damat Gürcü Halil Rifat Paşa (Osmanlı Kaptan-ı Derya).
• 1858: Matthew C. Perry (Amerikalı amiral, Japonya'yı açan isim).
• 1991: Yadigar Ejder (Türk oyuncu).
• 1994: John Candy (Kanadalı oyuncu ve komedyen).
• 2018: Davide Astori (İtalyan futbolcu).
• 2019: Luke Perry (Amerikalı oyuncu), Keith Flint (The Prodigy grubunun solisti).
• 2022: Akrep Nalan (Türk şarkıcı ve oyuncu).

4 Mart tarihi, özellikle ABD'de 1789-1933 arası başkanlık yemin törenlerinin yapıldığı gün olması nedeniyle siyasi açıdan uzun yıllar simgesel bir önem taşıdı. Türkiye'de ise Cumhuriyet'in ilk yıllarında laikleşme ve istikrar politikalarının kritik adımlarının atıldığı bir tarih olarak öne çıkar. Bilim, sanat, müzik ve askeri tarih açısından da zengin bir güne denk gelir. Bu detaylı özet, tarihin bu gününe dair kapsamlı bir panorama sunmaktadır.