Tarihte Bugün 18 Şubat

18 Şubat, dünya ve Türkiye tarihinde siyaset, diplomasi, bilim, sanat, edebiyat ve trajik olaylar açısından oldukça zengin bir gündür. Bu tarih, hem antik dönemlerden modern çağa kadar uzanan olaylara hem de önemli kişilerin doğum ve ölüm tarihlerine ev sahipliği yapmıştır.

Dünyada 18 Şubat’ta Yaşanan Önemli Olaylar

Tarihin farklı dönemlerinde 18 Şubat, küresel çapta etkili gelişmelere sahne olmuştur. 

• MÖ 3102: Hindu geleneklerine göre Kali Yuga çağının başlangıcı kabul edilir. Krishna’nın ölümüyle başlayan bu dönem, ahlaki çöküş, kaos ve manevi gerileme dönemi olarak tanımlanır; Hindu takviminde binlerce yıl süreceği öngörülür.
• 999: İlk Alman asıllı Papa olan Gregory V (Bruno) hayatını kaybeder. Papalık makamı o dönemde Kutsal Roma İmparatorluğu’nun yoğun siyasi etkisi altındadır.
• 1139: Kiev Prensi Yaropolk II ölür. Bu olay, Kievan Rus devletindeki iç çekişmeleri derinleştirir ve Doğu Slav tarihinin seyrini etkiler.
• 1217: Orta Çağ İngiliz teoloğu ve ansiklopedisti Alexander Neckam, 59 yaşında vefat eder. Bilim, doğa ve teoloji alanında önemli eserler bırakmıştır.
• 1229: Altıncı Haçlı Seferi sırasında Kutsal Roma İmparatoru II. Friedrich, Mısır Sultanı el-Kâmil ile on yıllık ateşkes anlaşması imzalar (Altın Boğa Fermanı ile ilişkilendirilen ayrıcalıklar da bu döneme denk gelir). Anlaşma, Kudüs, Nasıra ve Beytüllahim’in Hristiyanlara iadesini sağlar; ancak papaya danışılmadan yapılmıştır.
• 1268: Livonya Kılıç Kardeşleri (Livonyalı Düzen), Pskovlu Dovmont tarafından Rakvere Savaşı’nda ağır yenilgiye uğratılır. Bu, Baltık bölgesindeki Haçlı seferlerinin seyrini değiştirir.
• 1332: Etiyopya İmparatoru I. Amda Seyon, güneydeki Müslüman eyaletlere karşı askeri seferler başlatır; bu hamleler Etiyopya’nın bölgesel gücünü pekiştirir.
• 1478: İngiltere Kralı IV. Edward’ın kardeşi Clarence Dükü George, Londra Kulesi’nde idam edilir. İhanet suçlamasıyla Malmsey şarabı fıçısında boğulduğu rivayet edilir; bu olay, Gül Savaşları döneminin İngiliz iç çatışmalarını yansıtır.
• 1519: Hernán Cortés, Küba’dan 11 gemi ve 500 adamla ayrılarak Yucatán Yarımadası’na yelken açar. Bu sefer, Aztek İmparatorluğu’nun yıkılışına ve İspanyol kolonyal hakimiyetinin başlamasına yol açar.
• 1536: Fransa Kralı I. François ile Osmanlı Padişahı Kanuni Sultan Süleyman, V. Karl’a karşı ittifak anlaşması imzalar. Franco-Osmanlı ittifakı, Avrupa dengelerini uzun yıllar etkiler.
• 1678: John Bunyan’ın alegorik başyapıtı “Pilgrim’s Progress” (Hacı’nın Yolculuğu) yayımlanır. Hristiyan edebiyatının en etkili eserlerinden biri kabul edilir.
• 1685: Fransız kaşif Robert Cavelier de La Salle, Teksas’ta Matagorda Körfezi’nde Fort St. Louis’yi kurar; bu, Fransızların Kuzey Amerika’daki iddialarının temelini atar.
• 1787: Avusturya İmparatoru II. Joseph, Osmanlı İmparatorluğu’na savaş ilan eder; bu, 1787-1791 Rus-Avusturya-Osmanlı savaşlarının parçasıdır.
• 1885: Mark Twain’in “The Adventures of Huckleberry Finn” romanı ABD’de yayımlanır. Kölelik, ırkçılık ve Amerikan toplum eleştirisiyle edebiyat tarihinin başyapıtlarındandır.
• 1930: Amerikalı astronom Clyde W. Tombaugh, Lowell Gözlemevi’nde Plüton’u keşfeder. 2006’ya kadar Güneş Sistemi’nin dokuzuncu gezegeni sayılır, sonra cüce gezegen kategorisine alınır.
• 1943: Nazi rejimine karşı direniş gösteren Beyaz Gül grubunun liderleri Hans ve Sophie Scholl tutuklanır. Sportpalast’ta Joseph Goebbels “Toplam Savaş” konuşmasını yapar.
• 1945: II. Dünya Savaşı Pasifik Cephesi’nde ABD Deniz Piyadeleri Iwo Jima’ya çıkar; bu, savaşın en kanlı muharebelerinden biridir.
• 1952: Türkiye ve Yunanistan’ın NATO’ya resmen katılması onaylanır (TBMM onayı 18 Şubat’ta, resmi üyelik 21 Şubat’ta); Soğuk Savaş’ta Batı bloğunun güçlenmesini sağlar.
• 1954: L. Ron Hubbard tarafından ilk Scientology Kilisesi kurulur; hareket tartışmalı bir dini-felsefi akım haline gelir.
• 1977: NASA’nın ilk uzay mekiği Enterprise, Boeing 747 üzerinde taşıma testi uçuşu yapar.
• 2001: FBI ajanı Robert Hanssen’in Rusya için casusluk yaptığı ortaya çıkar; Soğuk Savaş sonrası en büyük istihbarat skandallarından biridir.
• 2001: NASCAR efsanesi Dale Earnhardt Sr., Daytona 500 yarışında son turda kaza yaparak ölür.
• 2003: Güney Kore’de Daegu metrosunda yangın faciası yaşanır; yaklaşık 200 kişi hayatını kaybeder.
• 2003: İran’da Nişabur yakınlarında yük treni patlaması ve yangın; 295 kişi (çoğu kurtarma görevlisi) ölür.
• 2021: NASA’nın Perseverance gezgini Mars’a başarılı iniş yapar.

Türkiye’de 18 Şubat’ta Yaşanan Önemli Olaylar

Türk ve Osmanlı tarihi açısından 18 Şubat, modernleşme, askeri zaferler ve siyasi dönüm noktalarıyla doludur:

• 1451: Fatih Sultan Mehmet, babası II. Murad’ın vefatı üzerine ikinci kez Osmanlı tahtına çıkar. Bu, İstanbul’un fethine giden yolun başlangıcıdır; genç yaşta stratejik hamlelerle devleti güçlendirir.
• 1695: Osmanlı donanması, Kutsal İttifak Savaşları sırasında Sakız Adası’nı Venediklilerden geri alır; Ege’deki hakimiyeti pekiştirir.
• 1856: Islahat Fermanı ilan edilir. Gayrimüslimlere eşitlik hakları tanınır; Kırım Savaşı sonrası Avrupa baskısıyla Tanzimat sürecinin önemli adımıdır.
• 1878: II. Abdülhamit, Mebusan Meclisi’ni süresiz kapatarak I. Meşrutiyet’i fiilen sona erdirir; mutlak monarşiye dönüş başlar.
• 1937: İstanbul’da eşekle nakliyat yasaklanır; şehir modernleşmesi ve temizlik düzenlemelerinin parçasıdır.
• 1952: TBMM, Türkiye’nin NATO üyeliğini onaylar; Soğuk Savaş’ta Batı ittifakına giriş resmiyet kazanır.
• 1957: Birleşmiş Milletler’de Kıbrıs görüşmeleri başlar; Yunanistan’ın talebi 26 Şubat’ta reddedilir, sorun uluslararası boyut kazanır.
• 1967: Milli Eğitim Bakanlığı bütçe görüşmelerinde, 35.000 köyden 15.000’inde okul olmadığı açıklanır; kırsal eğitim eşitsizliği gündeme gelir.
• 1988: İstanbul’daki Spor ve Sergi Sarayı’nın adı Lütfi Kırdar olarak değiştirilir; kültürel miras vurgusu yapılır.
• 2016: Ankara’da askeri konvoya bombalı saldırı düzenlenir; 38 kişi hayatını kaybeder, saldırı TAK tarafından üstlenilir.
• (Not: Abdi İpekçi suikastı 1 Şubat 1979’da gerçekleşmiştir; 18 Şubat ile doğrudan bağlantısı yoktur.)

18 Şubat’ta Doğan Ünlü İsimler

• MÖ 259: Qin Shi Huang – Çin’in ilk imparatoru, Qin Hanedanı’nın kurucusu, Çin Seddi’nin inşasını başlatan hükümdar.
• 1516: I. Mary (Bloody Mary) – İngiltere Kraliçesi, Katolik restorasyonu için Protestanlara karşı sert politikalar uygular.
• 1745: Alessandro Volta – İtalyan fizikçi, ilk elektrik pilini (Volta pili) icat eder; volt birimi adını ondan alır.
• 1838: Ernst Mach – Avusturyalı fizikçi, Mach sayısı (ses hızı oranı) kavramını geliştirir.
• 1848: Louis Comfort Tiffany – Amerikalı sanatçı, Tiffany lambaları ve vitraylarıyla Art Nouveau’yu etkiler.
• 1849: Armand Peugeot – Fransız sanayici, Peugeot otomobil markasının öncüsü.
• 1898: Enzo Ferrari – İtalyan otomobil üreticisi, efsanevi Ferrari markasının kurucusu.
• 1933: Yoko Ono – Japon sanatçı, müzisyen, barış aktivisti; John Lennon’un eşi.
• 1954: John Travolta – Amerikalı aktör, “Saturday Night Fever” ve “Pulp Fiction” ile tanınır.
• 1967: Roberto Baggio – İtalyan futbolcu, efsanevi forvet.
• 1974: J-Hope (Jung Ho-seok) – BTS üyesi, rapçi ve dansçı.

18 Şubat’ta Hayatını Kaybeden Ünlüler

• 1294: Kubilay Han – Moğol İmparatoru, Yuan Hanedanı’nın kurucusu, Marco Polo’nun ziyaret ettiği hükümdar.
• 1405: Timur (Timurlenk) – Timur İmparatorluğu’nun kurucusu (bazı kaynaklarda farklı tarih geçse de rivayet edilir).
• 1546: Martin Luther – Protestan Reformu’nun öncüsü.
• 1564: Michelangelo Buonarroti – Rönesans’ın devi; Sistine Şapeli tavanı, Davut heykeli gibi eserlerin yaratıcısı.
• 1967: J. Robert Oppenheimer – Manhattan Projesi’nin bilimsel lideri, “atom bombasının babası”.
• 2001: Dale Earnhardt Sr. – NASCAR efsanesi.
• Diğer önemli ölümler arasında Papa Gregory V (999), Clarence Dükü George (1478) ve çeşitli antik/ortaçağ figürleri yer alır.

18 Şubat, diplomasi (Franco-Osmanlı ittifakı, NATO üyeliği), bilim (Plüton keşfi, Volta pili), sanat (Michelangelo’nun ölümü, Twain’in romanı) ve siyaset (Fatih’in tahta çıkışı, Islahat Fermanı) açısından tarihe damga vuran bir gündür. Bu tarih, insanlığın hem ilerleyişini hem de trajedilerini yansıtan zengin bir mozaik sunar.