Tarihte Bugün 17 Şubat 

17 Şubat tarihinde tarihte yaşanan önemli olaylar, doğanlar ve ölenler (dünya ve Türkiye genelinde)

17 Şubat, Miladi takvime göre yılın 48. günüdür. Yıl sonuna kadar 317 gün (artık yıllarda 318 gün) kalır. Bu tarih, binlerce yıldır siyasi, askeri, bilimsel, kültürel ve toplumsal dönüşümlere sahne olmuş bir gündür. 

Dünya ve Türkiye’de Önemli Olaylar 

Pre-1600 Dönemi

• 1370: Kuzey Haçlı Seferleri kapsamında Litvanya Büyük Dükalığı ile Teuton Şövalyeleri arasında Rudau Savaşı gerçekleşti.
• 1411: Osmanlı Fetret Devri sürecinde Bayezid I’in oğlu Musa Çelebi, Eflak Prensi Mircea I’in yardımıyla Osmanlı Sultanı ilan edildi.
• 1500: Schleswig-Holstein Dükü Frederick ile Danimarka Kralı John, Dithmarschen köylülerini bastırmak için sefer düzenledi ancak Hemmingstedt Savaşı’nda ağır yenilgiye uğradılar.
• 1600: İtalyan filozof Giordano Bruno, Roma’da Campo de’ Fiori Meydanı’nda Engizisyon tarafından sapkınlık suçlamasıyla yargılandı; diline tahta mengene takılarak susturulduktan sonra diri diri yakılarak idam edildi. Evrenin sonsuzluğu ve Güneş merkezli evren modeli gibi görüşleri nedeniyle bilim tarihinde düşünce özgürlüğünün trajik sembollerinden biri haline geldi.

1601-1900 Dönemi

• 1616: Nurhaci, kendini Later Jin Hanı ilan ederek Qing Hanedanı’nın temellerini attı.
• 1621: Myles Standish, Kuzey Amerika’daki İngiliz Plymouth Kolonisi’nin ilk askeri komutanı seçildi.
• 1674: Endonezya’nın Ambon Adası’nda meydana gelen şiddetli deprem ve ardından oluşan 100 metre yüksekliğindeki mega-tsunami, 2.300’den fazla insanın ölümüne yol açtı.
• 1676: Pascual de Iriarte’nin seferi sırasında 16 kişi, Magellan Boğazı’nın batı ucundaki Evangelistas Adacıkları’nda kayboldu.
• 1739: Maratha İmparatorluğu güçleri, Portekiz kontrolündeki Vasai’ye saldırarak Vasai Savaşı’nı başlattı.
• 1753: İsveç’te Julian takvimden Gregoryen takvime geçiş yapıldı; 17 Şubat doğrudan 1 Mart olarak takip edildi.
• 1801: ABD’de Thomas Jefferson ile Aaron Burr arasındaki başkanlık seçimi eşitlik çıkınca Temsilciler Meclisi devreye girdi ve Jefferson başkan, Burr başkan yardımcısı seçildi.
• 1814: Altıncı Koalisyon Savaşı sırasında Mormant Muharebesi yaşandı.
• 1819: ABD Temsilciler Meclisi, Missouri Uzlaşması’nı ilk kez onayladı.
• 1838: Weenen Katliamı; Güney Afrika’da Natal bölgesinde Blaukraans Nehri kıyısındaki yüzlerce Voortrekker, Zulu saldırısında öldürüldü.
• 1854: Birleşik Krallık, Orange Özgür Devleti’nin bağımsızlığını resmen tanıdı.
• 1859: Cochinchina Seferi’nde Fransız Donanması, Saigon Kalesi’ni 1.000 Nguyen askerine karşı ele geçirdi.
• 1863: Cenevre’de Uluslararası Yaralılara Yardım Komitesi kuruldu; bu oluşum daha sonra Uluslararası Kızılhaç Komitesi’ne dönüştü.
• 1864: Amerikan İç Savaşı’nda Konfederasyon denizaltısı H.L. Hunley, USS Housatonic savaş gemisini batırdıktan hemen sonra kendisi de battı; tarihteki ilk başarılı denizaltı saldırısı olarak kaydedildi.
• 1865: Amerikan İç Savaşı sırasında Konfederasyon güçleri Columbia (Güney Carolina) şehrini terk ederken şehir yakıldı ve büyük yıkım yaşandı.
• 1867: Süveyş Kanalı’ndan ilk gemi geçti; bu olay küresel deniz ticaretinde devrim yarattı.
• 1871: Kafkas direnişinin efsanevi lideri Şeyh Şamil vefat etti.
• 1895: Pyotr İlyiç Çaykovski’nin müziğiyle Kuğu Gölü Balesi, Sankt-Peterburg’da ilk kez sahnelendi.
• 1897: Girit meselesi nedeniyle Osmanlı Devleti ile Yunanistan arasında savaş başladı (1897 Osmanlı-Yunan Savaşı).

1901-Günümüz

• 1904: Giacomo Puccini’nin Madama Butterfly operası Milano La Scala’da prömiyer yaptı (ilk gösterim başarısız olsa da eser operanın klasikleri arasına girdi).
• 1905: 1905 Rus Devrimi sırasında Moskova Kremlin’inde Büyük Dük Sergei Alexandrovich bombalı suikastla öldürüldü.
• 1913: New York’ta Armory Show sanat sergisi açıldı; modern sanatın ABD’ye girişinde dönüm noktası oldu.
• 1915: Barbaros Hayreddin ve Turgut Reis muharebe gemileri Çanakkale savunması için Nara’ya konuşlandı.
• 1916: I. Dünya Savaşı Doğu Cephesi’nde Rus ordusu Muş’u işgal etti.
• 1918: Erzincan’ın Tercan ilçesi ile Trabzon’un Akçaabat ve Tonya ilçeleri Rus ve Ermeni işgalinden kurtuldu.
• 1923: İzmir İktisat Kongresi başladı; Cumhuriyetin ekonomik politikalarının temelleri atıldı. Aynı yıl Mustafa Kemal Atatürk ikinci kez TBMM Başkanı seçildi; meclise ilk kez 7 işçi ve 1 çiftçi kadın milletvekili girdi.
• 1925: Aşar vergisi tamamen kaldırıldı; köylü üzerindeki ağır vergi yükü sona erdi.
• 1926: Türk Medeni Kanunu TBMM’de kabul edildi; İsviçre Medeni Kanunu’ndan uyarlanan bu kanun, kadın-erkek eşitliği, tek eşlilik, resmi nikâh zorunluluğu, mirasta eşitlik gibi köklü hukuk devrimleri getirdi.
• 1926: Ankara’da Devlet Resim Sergisi açıldı; Gazi Mustafa Kemal Atatürk sergiyi ziyaret etti.
• 1933: ABD’de haber dergisi Newsweek yayın hayatına başladı.
• 1939: Hatay Meclisi, Türkiye Cumhuriyeti kanunlarını Hatay Devleti kanunları olarak kabul etti.
• 1944: II. Dünya Savaşı’nda Eniwetok Savaşı başladı (22 Şubat’ta ABD zaferiyle sona erdi). Aynı yıl Operation Hailstone ile ABD donanması Truk Lagünü’ne büyük hava-deniz saldırısı düzenledi.
• 1947: Voice of America (Amerika’nın Sesi) Rusça yayınlarına başladı.
• 1948: Yemen’de Al-Waziri darbesiyle Imam Yahya öldürüldü.
• 1949: Chaim Weizmann İsrail’in ilk Cumhurbaşkanı seçildi.
• 1959: Project Vanguard ile ilk hava durumu uydusu Vanguard 2 uzaya fırlatıldı. Aynı yıl THY Vickers Viscount uçağı Gatwick yakınında düştü; 14 kişi öldü, Başbakan Adnan Menderes kazadan sağ kurtuldu.
• 1961: Eski Sağlık Bakanı, İstanbul Valisi ve Belediye Başkanı Lütfi Kırdar kalp krizi sonucu hayatını kaybetti.
• 1963: Irak’ta Baas Partisi askeri darbeyle iktidara geldi.
• 2008: Kosova Meclisi, Sırbistan’dan bağımsızlığını ilan etti; birçok Batı ülkesi tanısa da Sırbistan ve bazı ülkeler tanımadı.

Türkiye’ye özgü yakın dönem olaylar

• 1993: Jandarma Genel Komutanı Orgeneral Eşref Bitlis’in uçağı Ankara Güvercinlik’ten kalktıktan kısa süre sonra düştü; Bitlis ve 4 kişi şehit oldu (olay suikast olarak değerlendirildi).
• 2016: Ankara’da askeri servis araçlarına yönelik bombalı saldırı; 29 kişi (çoğu asker) öldü, 61 kişi yaralandı (saldırıyı PKK/PYD üstlendi).

Doğanlar 

• 624: Wu Zetian – Çin tarihinin tek kadın imparatoru.
• 1653: Arcangelo Corelli – İtalyan besteci ve keman virtüözü.
• 1781: René Laennec – Stetoskopun mucidi Fransız hekim.
• 1843: Aaron Montgomery Ward – Montgomery Ward mağazalar zincirinin kurucusu.
• 1874: Thomas J. Watson – IBM’in kurucusu Amerikalı iş insanı.
• 1884: Halide Edib Adıvar – Türk romancı, yazar ve milli mücadele kahramanı.
• 1888: Otto Stern – Nobel Fizik Ödüllü Alman-Amerikalı fizikçi.
• 1947: Deniz Gezmiş – Türkiye’de 68 kuşağının simge isimlerinden devrimci.
• 1963: Michael Jordan – NBA tarihinin en büyük basketbolcularından biri.
• 1991: Ed Sheeran – İngiliz şarkıcı ve söz yazarı.
• Diğer önemli isimler: Paris Hilton (1981), Jim Brown (1936), Mo Yan (Nobel Edebiyat ödüllü Çinli yazar), Vicente Fernández (Meksikalı şarkıcı).

Ölenler 

• 1600: Giordano Bruno – İtalyan filozof (yakılarak idam edildi).
• 1673: Molière – Fransız tiyatro yazarı ve oyuncu.
• 1871: Şeyh Şamil – Kafkas direniş lideri.
• 1909: Geronimo – Apache kabilesinin efsanevi lideri.
• 1961: Lütfi Kırdar – Türk hekim, siyasetçi, eski İstanbul Valisi ve Belediye Başkanı.
• 1993: Eşref Bitlis – Jandarma Genel Komutanı Orgeneral (uçak kazasında şehit).
• 1982: Thelonious Monk – Caz piyanisti ve besteci.
• Diğer önemli isimler: Heinrich Heine (1856, Alman şair), Bruno Walter (1962, orkestra şefi), Jiddu Krishnamurti (1986, filozof), Rush Limbaugh (2021, Amerikalı radyo sunucusu).

17 Şubat, hukuk devrimlerinden (Türk Medeni Kanunu), bağımsızlık ilanlarından (Kosova), bilimsel trajedilerden (Giordano Bruno) askeri yeniliklere (ilk denizaltı saldırısı) kadar çok geniş bir yelpazede iz bırakan olaylarla dolu bir gündür. Türkiye tarihinde ise özellikle 1920’li yıllardaki devrimler ve Cumhuriyetin kuruluş sürecindeki adımlar bu tarihe özel anlam katmaktadır. Bu liste, tarihin en dikkat çeken ve belgelenmiş gelişmelerini kapsamakta olup, her yıl yeni olaylarla zenginleşmeye devam etmektedir.