Tarihte Bugün 16 Şubat

Önemli Olaylar 

• 600 – Papa I. Gregorius (Gregory the Great), hapşıran kişilere “Tanrı seni kutsasın” (God bless you) denmesini onaylayan ve yaygınlaştıran kararı aldı. Bu gelenek, o dönemde veba salgını sırasında hapşırmanın ruhun bedenden çıktığına dair inançla ilişkilendiriliyordu ve bugün hâlâ birçok kültürde kullanılan bir nezaket ifadesi haline geldi.
• 1249 – Fransa Kralı IX. Louis (Saint Louis), Moğol İmparatorluğu'na elçi olarak Andrew of Longjumeau'yu gönderdi; bu, Haçlı Seferleri döneminde Doğu ile diplomatik temasların bir parçasıydı.
• 1270 – Litvanya Büyük Dükalığı, Livonyalı Kılıç Kardeşleri Tarikatı'nı Karuse Savaşı'nda yenilgiye uğrattı; bu zafer, Baltık bölgesindeki pagan Litvanya'nın Hristiyanlaşma sürecindeki direnişini güçlendirdi.
• 1391 – Bizans İmparatoru V. İoannis Palaeologos öldü; saltanatı sırasında Osmanlı tehdidi altında kalan imparatorluk, onun döneminde Venedik ve Ceneviz ile ittifaklar kurmaya çalışmıştı.
• 1459 – Fatih Sultan Mehmed'in hocası, mutasavvıf ve âlim Akşemseddin vefat etti; İstanbul'un fethinde manevi ve stratejik rol oynayan önemli bir Türk-İslam âlimiydi.
• 1630 – Hollandalı kuvvetler, Brezilya'daki Portekiz kolonisi Olinda'yı ele geçirdi; bu, Hollanda'nın Güney Amerika'daki kısa süreli sömürge hâkimiyetinin başlangıcı oldu.
• 1646 – Birinci İngiliz İç Savaşı'nın son büyük muharebelerinden Torrington Savaşı gerçekleşti; Parlamento kuvvetleri Kralcıları yenilgiye uğrattı.
• 1699 – Kutsal Roma İmparatoru I. Leopold, Transilvanya'daki Rum Ortodoks rahiplerine Katoliklerle eşit haklar tanıyan İlk Leopoldine Diploması'nı yayımladı; bu, bölgedeki dini gerilimleri hafifletmeye yönelik bir adımdı.
• 1742 – Spencer Compton (Wilmington Kontu), İngiltere Başbakanı olarak atandı.
• 1796 – İngilizler, Seylan (bugünkü Sri Lanka) adasındaki Colombo'yu ele geçirerek adayı tamamen işgal etti.
• 1804 – Birinci Berberi Savaşı sırasında ABD'li komutan Stephen Decatur, Trablus Limanı'nda korsanların elindeki USS Philadelphia fırkateynini yakmak için cesur bir baskın düzenledi; bu operasyon, ABD Deniz Piyadeleri'nin "Halls of Montezuma" marşındaki "shores of Tripoli" kısmına ilham verdi.
• 1862 – Amerikan İç Savaşı'nda General Ulysses S. Grant komutasındaki Birlik kuvvetleri, Tennessee'deki Fort Donelson'u ele geçirdi; bu zafer Grant'e "Unconditional Surrender" (Koşulsuz Teslim) lakabını kazandırdı ve savaşın seyrini Kuzey lehine çeviren dönüm noktalarından biri oldu.
• 1872 – İstanbul Beyoğlu Telgrafhanesi'nde çalışan işçiler, daha iyi ücret ve çalışma koşulları talebiyle greve çıktı; Osmanlı'da bilinen ilk telgraf işçileri greviydi.
• 1881 – Kanada Pasifik Demiryolu şirketi, Ottawa'da parlamento kararıyla resmen kuruldu; Kanada'nın batı eyaletlerini birleştiren devasa altyapı projesinin başlangıcıydı.
• 1899 – İzlanda'nın başkenti Reykjavík'te ilk futbol kulübü Knattspyrnufélag Reykjavíkur (KR) kuruldu.
• 1916 – I. Dünya Savaşı sırasında Rus İmparatorluğu ordusu, Erzurum'u Osmanlı'dan aldı ve işgal etti; bu, Doğu Cephesi'nde önemli bir yenilgiydi.
• 1918 – Litvanya Konseyi, hem Rusya'dan hem de Almanya'dan bağımsızlığını ilan etti; bu tarih, Litvanya Devlet Restorasyon Günü olarak kutlanır.
• 1920 – Balıkesir'in Manyas ve Gönen bölgelerinde İkinci Anzavur İsyanı başladı; Kuva-yı Milliye'ye karşı ayaklanma, 16 Nisan'da bastırıldı.
• 1923 – İngiliz arkeolog Howard Carter, Mısır'da Firavun Tutankhamun'un mezar odasını resmen açtı; 1922'de keşfedilen mezar, antik Mısır'ın en büyük arkeolojik buluntularından biriydi ve "lanet" efsanelerine yol açtı.
• 1925 – Mustafa Kemal Atatürk'ün talimatıyla Türkiye'de sivil ve askeri havacılığı geliştirmek amacıyla Türk Tayyare Cemiyeti kuruldu; daha sonra Türk Hava Kurumu adını aldı.
• 1926 – Mahmut Soydan tarafından kurulan Milliyet gazetesi ilk sayısını yayımladı.
• 1933 – Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Dışişleri Bakanı Bekir Sami Bey vefat etti.
• 1937 – Amerikalı kimyager Wallace H. Carothers, naylonun patentini aldı; sentetik liflerin ticari kullanımının başlangıcı oldu.
• 1940 – II. Dünya Savaşı'nda Altmark olayı: İngiliz destroyeri HMS Cossack, Norveç sularında Alman tanker Altmark'ı basarak 299 İngiliz esiri kurtardı.
• 1945 – II. Dünya Savaşı'nda ABD kuvvetleri, Japon işgali altındaki Filipinler'deki Corregidor Adası'na çıkarma yaptı.
• 1949 – Türkiye'de ilkokulların 4. ve 5. sınıflarında din kültürü ve ahlak bilgisi dersi okutulmaya başlandı.
• 1953 – Türkiye ile ABD arasında ilk doğrudan uluslararası telefon hattı açıldı.
• 1955 – İzmir'de Yeni Alsancak Limanı'nın temeli Başbakan Adnan Menderes tarafından atıldı.
• 1959 – Fidel Castro, Küba Devrimi sonrası başbakanlık görevine resmen başladı.
• 1960 – ABD Donanması denizaltısı USS Triton, dünyanın ilk sualtı küresel turuna çıktı.
• 1968 – ABD'de ilk 9-1-1 acil çağrı sistemi Alabama'da hizmete girdi.
• 1969 – İstanbul'da ABD 6. Filosu'nu protesto amacıyla düzenlenen "Amerikan Emperyalizmine Karşı İşçi Mitingi"nde sağcı militanların saldırısı sonucu Ali Turgut Aytaç ve Duran Erdoğan öldü, yaklaşık 200 kişi yaralandı; olay "Kanlı Pazar" olarak tarihe geçti.
• 1978 – Dünyanın ilk bilgisayar bülten panosu sistemi (CBBS) Chicago'da Randy Suess ve Ward Christensen tarafından kuruldu; modern çevrimiçi forumların öncüsüydü.
• 1985 – Lübnan'da Şii İslamcı örgüt Hizbullah resmen kuruldu.
• 2005 – Kyoto Protokolü resmen yürürlüğe girdi; küresel ısınmayla mücadelede uluslararası ilk bağlayıcı anlaşmaydı.
• 2024 – Rus muhalif lider Aleksey Navalni, Kuzey Kutbu yakınındaki bir cezaevinde hayatını kaybetti; ölümü dünya çapında büyük protestolara ve diplomatik gerilimlere yol açtı.

Doğumlar 

• 1222: Nichiren (Nichiren Budizmi'nin kurucusu)
• 1497: Philipp Melanchthon (Alman Reformasyon teoloğu ve hümanist)
• 1740: Giambattista Bodoni (ünlü İtalyan matbaacı ve tipograf)
• 1822: Francis Galton (İngiliz antropolog, istatistikçi, eugenik kavramının öncüsü)
• 1834: Ernst Haeckel (Alman biyolog, evrim teorisyeni, "ontogeny recapitulates phylogeny" fikrinin savunucusu)
• 1904: George F. Kennan (Amerikalı diplomat, "containment" politikasının mimarı)
• 1913: Keriman Halis (Türkiye'nin ilk Dünya Güzeli – 1932)
• 1926: Memet Fuat (Türk edebiyat eleştirmeni, yazar, Orhan Veli'nin yeğeni)
• 1935: Sonny Bono (Amerikalı şarkıcı, Sonny & Cher ikilisinin üyesi, politikacı)
• 1941: Kim Jong-il (Kuzey Kore lideri)
• 1958: Ice-T (Amerikalı rapçi, aktör)
• 1959: John McEnroe (Amerikalı tenisçi)
• 1970: Serdar Ortaç (Türk şarkıcı)
• 1974: Mahershala Ali (Amerikalı oyuncu, Oscar ödüllü)
• 1979: Valentino Rossi (İtalyan motosiklet yarışçısı, efsanevi şampiyon)
• 1989: Elizabeth Olsen (Amerikalı oyuncu)
• Diğer dikkat çekenler: Carl Icahn (1936, yatırımcı), Lupe Fiasco (1982, rapçi), Diego Godín (1986, Uruguaylı futbolcu) vb.

Ölümler 

• 1279: III. Afonso (Portekiz Kralı)
• 1391: V. İoannis Palaeologos (Bizans İmparatoru)
• 1459: Akşemseddin (Türk âlim, mutasavvıf)
• 1892: Henry Walter Bates (İngiliz doğa bilimci, Amazon kâşifi)
• 1990: Keith Haring (Amerikalı pop sanatçı, graffiti öncüsü)
• 1998: Sonny Bono (şarkıcı ve politikacı)
• 2014: Ken Takakura (Japon oyuncu)
• 2015: Lesley Gore (Amerikalı pop şarkıcısı)
• 2024: Aleksey Navalni (Rus muhalif lider, aktivist)
• Diğer önemli ölümler: James Ingram (2019, şarkıcı), Fernando Solanas (2020, Arjantinli yönetmen) vb.

Bugün kutlanan özel günler

• Litvanya Devlet Restorasyon Günü (bağımsızlık ilanı)
• Kuzey Kore'de Parlayan Yıldız Günü (Kim Jong-il'in doğum günü)
• Huysuzlara İyilik Yapma Günü (dünya çapında mizahi bir farkındalık günü)
• İnovasyon Günü

16 Şubat, tarih boyunca keşifler, bağımsızlık ilanları, savaşlar, siyasi çatışmalar ve kültürel dönüm noktalarıyla dolu bir gün olmaya devam ediyor. Özellikle Türkiye açısından Erzurum'un işgali, Türk Hava Kurumu'nun temeli ve Kanlı Pazar gibi olaylar, milli hafızada derin izler bırakmıştır. Dünya tarihinde ise Tutankhamun'un mezarının açılışı, Fidel Castro'nun iktidara gelişi, ilk 9-1-1 sisteminin başlaması ve Kyoto Protokolü gibi gelişmeler, insanlık tarihinin önemli kilometre taşları arasındadır.