Georgi Gospodinov Zaman Sığınağı

Bir şey var, zamanla zayıflamak yerine sanki yoğunlaşan hüzün ve özlem var. Bu da hafızamıza ait odanın gittikçe daha hızlı boşalmasıyla ilgili olmalı. Odadan odaya geçerek onların birinde, kendini hâlâ yekpare olduğu bir yerde bulma umudu ve korkusuyla peş peşe açan biri var. 

Bu geçmiş özlemi, ne kadar geride olursa olsun, her şeyin bütün olduğu, çimen kokan, güle ve onun labirentine yakından dikkatle baktığın o sağlam yere ulaşma çabası değil midir sonuçta? Yer diyorum, ama aslında zaman, zamanın içinde bir yer. Benden size bir nasihat, çocukken bıraktığınız yeri uzun bir aradan sonra asla ziyaret etmeyin, asla. Değiştirilmiştir, zamandan arındırılmıştır, terk edilmiştir, hayalet gibidir. 

Orada. Hiçbir şey. Yoktur.

Bir adam çocuk olduğu ve büyüdüğü yerlere dönerek kendine ait parçaları toplamak için yola çıkar. Anaokulundan beri âşık olduğu tüm kızların ve kadınların adreslerini peşinen toplar. Onlardan bir şey istemeyecek, sadece görüşüp onları hayatı boyunca kafasında (kalbinde demek ister ama bu çok bayağı gelir) taşıdığını, sonunda da sadece onların kaldığını söyleyecektir. Doktorlar ona iki üç ay vermiştir, daha fazla değil. Onları cimrice, iri bir madeni parayı kuruşlara bozarcasına gün ve saatlere böler. Böyle çoğalacakmış gibi gelir. Daha üç ayı vardır, bu da en az 91 öğle sonrası demektir, öğle sonlarını seviyordur ve… 24 ile çarpıldığında, 2184 saat civarı yapar. Bu gözüne hâlâ az gelir, bu yüzden 60 ile çarpar, sonra çizgiyi çeker, 130.000 dakikadan fazla. Bu daha iyi, kendini hiç bu kadar varlıklı hissetmemiştir, onları son dakikasına kadar harcayabilir. Bütün gün otobüsle kasabaya kadar seyahat eder. Yaşadığı ev artık yoktur. Diğer adreslerin çoğu değişmiştir. Kızlar çoktan kadın olmuştur, başkalarıyla evlenmişlerdir, korkunç. Kim bilir neden onların orada hâlâ ilişkilerinin ortasında terk edilmenin acısını yaşayacaklarını ve Çehov kahramanları gibi onun hayalini kuracaklarını düşünmüştü.

Sonunda yine de büyük aşklarından biriyle karşılaşır kasabada. On dört yaşındalarmış. Şakacıktan evlenmişler, kız için annesinden bir yüzük çalmış (annesi onu aramaktan deliye dönmüş). Uzun boylu hülyalı bir kızmış, onu öyle hatırlıyormuş, genç Romy Schneidar’a benziyormuş. Eve yaklaştığında bahçede yaşlı bir kadın görür, cansız saçları bağlı, çamaşır leğeni taşıyor. O değil, der kendine, taşınmışlar. Ama yine de sormaya karar verir, belki bir şey biliyordur.

Kadın odur.

O kızdan eser bile yok. Ne diyeceğini bilemez. Kendini tanıtır. Ben şu şuyum… Kadın hemen hatırlayamaz. O zamandan beri birkaç hayat geçmiştir. Kadın tahminde bulunur, yanlış isim söyler. Sonra hafızasında bir şeyler canlanmaya başlar sanki. O anda atletli bir ihtiyar çıkar, kocası. Çitin arasından karısının yabancı bir erkekle konuştuğunu görünce, ne var, diye sorar, bastonunu sıkarak. Ne istiyorsunuz? Ne istediğini söyleyemez, neden burada olduğunu açıklayamaz.

Kadın da susar. 

Hiçbir şey, der bizim adam, hiçbir şey, eski şeyler alıyorum, resim, goblen, saat, radyo, eski şeyler… Hadi yoluna, der ihtiyar, hadiii, ne eskimiz var, ne de yeni…

Kadın hâlâ heykel gibi dikiliyordur, leğeni bile bırakmamıştır. Adam karşısındaki kaldırımın gölgesine saklanır. Açık bir radyodan Tuna nehrinin santimetre bazında seviyesi duyurulur, tüm çocukluğunun o abrakadabrası. Demek öğleden sonra üç, der kendi kendine, saate bakmaya gerek yok. Yavaşça aşağı yönelir, ayakkabılarının tabanları sıcaktan erimiş asfalta yapışır, küçülür, ceplerinden ise tüm kalan dakikaları (artık faydasız) asfaltın üzerine saçılır, usulca şıngırdar ve bozuk paralar gibi parlar.

Yapmaya cesaret edemediği şey öyküye dönüşüyor.

Metis Kitap, s.143-145, Çev: Hasine Şen Karadeniz

Reklam değildir. Gönüllü paylaşımdır.