Tarihte Bugün 28 Şubat

28 Şubat tarihi, dünya ve Türkiye tarihinde siyasi, askeri, bilimsel, kültürel ve toplumsal dönüşümlere sahne olmuş önemli bir gündür. Hem antik dönemlerden modern çağa uzanan olaylar hem de özellikle Türkiye'deki 1997 süreciyle hafızalara kazınmıştır. 

Dünyada 28 Şubat'ta Yaşanan Önemli Olaylar

• 202 BC – Liu Bang, Çin'de tahta çıkarak İmparator Gaozu unvanıyla Han Hanedanı'nı kurdu. Bu hanedan, yaklaşık dört yüzyıl boyunca Çin'in siyasi, kültürel ve idari yapısını şekillendirdi; Konfüçyüsçülüğün devlet felsefesi haline gelmesi ve İpek Yolu'nun gelişimi gibi uzun vadeli etkiler yarattı.
• 380 – Roma İmparatoru I. Theodosius tarafından yayımlanan Selanik Fermanı ile Hristiyanlık, Roma İmparatorluğu'nun resmî dini ilan edildi. Bu karar, pagan tapınaklarının kapatılmasına, Roma dünyasında Hristiyanlığın hâkimiyetine ve Orta Çağ Avrupa’sının dini-siyasi kimliğinin oluşmasına zemin hazırladı.
• 870 – Konstantinopolis'teki Dördüncü Konsil (Dördüncü Ekümenik Konsil) sona erdi; ikonoklazm tartışmaları ve kilise birliği konuları ele alındı.
• 1525 – Aztek İmparatorluğu'nun son hükümdarı Cuauhtémoc, İspanyol conquistador Hernán Cortés'in emriyle idam edildi. Bu olay, Aztek medeniyetinin kesin çöküşünü simgeledi.
• 1638 – İskoç Ulusal Covenant'ı (National Covenant) Edinburgh'ta imzalandı; Presbiteryen kilisesinin korunması amacıyla yapılan bu antlaşma, İskoçya'daki dini ve siyasi direnişin başlangıcı oldu.
• 1835 – Elias Lönnrot, Fin destanı Kalevala'nın ilk versiyonu olan Eski Kalevala'nın önsözünü imzalayıp tarihlendirdi; bu eser Fin milli kimliğinin oluşumunda temel rol oynadı.
• 1844 – ABD savaş gemisi USS Princeton'da Potomac Nehri'nde düzenlenen gezide top patlaması yaşandı; Dışişleri Bakanı Abel Upshur dahil 6 kişi öldü. Başkan John Tyler da gemideydi ancak kurtuldu.
• 1922 – Birleşik Krallık, Mısır üzerindeki himayesini sona erdirdi ve Mısır tek taraflı bağımsızlık ilan etti. İngiltere'nin Süveyş Kanalı ve savunma alanlarındaki etkisi devam etti; bu, Orta Doğu'da sömürgecilik karşıtı hareketleri güçlendirdi.
• 1935 – Amerikalı kimyager Wallace Carothers, naylonu icat etti. Sentetik polimer olarak tekstil, paraşüt ve askeri malzemelerde devrim yarattı; II. Dünya Savaşı'nda stratejik önem kazandı.
• 1947 – Tayvan'da “28 Şubat Olayı” (228 Olayı) yaşandı; hükümetin tütün tekeli memuruna yönelik şiddet üzerine başlayan sivil ayaklanma, Kuomintang yönetimince sert şekilde bastırıldı. Tahmini 18.000–28.000 sivil öldü; Tayvan tarihinde derin travma yarattı.
• 1948 – Altın Sahili'nde (bugünkü Gana) eski askerler sömürge yönetimine karşı yürüdü; ateş açılması sonucu 3 asker öldü. Bu olay Accra ayaklanmalarını tetikledi ve bağımsızlık sürecini hızlandırdı.
• 1958 – ABD'de Kentucky'de okul otobüsü nehre uçtu; 26 çocuk ve şoför öldü – ülke tarihinin en ölümcül okul otobüsü kazalarından biri.
• 1966 – NASA astronotları Elliot See ve Charles Bassett, T-38 Talon uçağı kazasında öldü.
• 1983 – MAS*H dizisinin final bölümü yayınlandı; yaklaşık 105–110 milyon izleyiciyle ABD televizyon tarihinin en yüksek reytingli programı oldu.
• 1986 – İsveç Başbakanı Olof Palme, Stockholm'de suikasta uğradı; cinayet hâlâ tam aydınlatılamadı.
• 1991 – Birinci Körfez Savaşı ateşkesle sona erdi; Irak'ın Kuveyt'ten çekilmesiyle koalisyon zaferi ilan edildi. Savaşta on binlerce sivil kayıp yaşandı; Orta Doğu dengeleri değişti.
• 1993 – Waco kuşatması başladı; ATF ajanları Branch Davidian kilisesine baskın düzenledi, 51 günlük çatışma ve yangınla sonuçlandı.
• 2013 – Papa XVI. Benedictus (Joseph Ratzinger), sağlık gerekçesiyle istifa etti; 600 yıldan uzun süre sonra ilk gönüllü papaya istifa oldu.

Türkiye'de 28 Şubat'ta Yaşanan Önemli Olaylar

• 1855 – Bursa Depremi meydana geldi; büyük yıkım ve can kaybı yaşandı.
• 1870 – Padişah Abdülaziz, Bulgar Eksarhhanesi'nin (Rumlardan bağımsız Bulgar Ortodoks Kilisesi) kurulmasına izin verdi.
• 1918 – Of ilçesi işgalden kurtuldu.
• 1921 – TBMM'de ilk bütçe kabul edildi.
• 1945 – Türkiye, Birleşmiş Milletler Beyannamesi'ni imzaladı.
• 1953 – Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya arasında Balkan Paktı imzalandı.
• 1997 – Milli Güvenlik Kurulu'nun 9 saatlik toplantısında “28 Şubat Kararları” alındı. İrticanın en büyük tehdit olarak tanımlandığı metinde Atatürk ilkeleri ve laiklik vurgusu yapıldı. Refah-Yol hükümeti baskı altında kaldı; Erbakan 18 Haziran'da istifa etti. “Postmodern darbe” olarak adlandırılan süreçte başörtüsü yasağı, 8 yıllık kesintisiz eğitim, irticai kurumlara karşı operasyonlar, fişlemeler ve dindar kesime yönelik baskılar uygulandı; Türkiye'nin siyasal, toplumsal ve kültürel yapısını uzun yıllar etkiledi.

28 Şubat'ta Doğan Ünlüler 

• 1261 – Margaret of Scotland, Norveç Kraliçesi
• 1533 – Michel de Montaigne, Fransız filozof ve denemeci
• 1901 – Linus Pauling, Amerikalı kimyager, Nobel ödüllü
• 1903 – Vincente Minnelli, Amerikalı film yönetmeni
• 1929 – Frank Gehry, Kanadalı-Amerikalı mimar (ö. 2025)
• 1940 – Mario Andretti, İtalyan-Amerikalı yarış pilotu
• 1948 – Bernadette Peters, Amerikalı aktris ve şarkıcı
• 1970 – Daniel Handler (Lemony Snicket), Amerikalı yazar
• 1977 – Jason Aldean, Amerikalı country şarkıcısı
• 1999 – Luka Dončić, Slovenyalı basketbolcu

28 Şubat'ta Ölen Ünlüler

• 628 – Khosrow II, Sasani Şahı
• 1536 – Francis III, Brittany Dükü
• 1869 – Alphonse de Lamartine, Fransız şair ve devlet adamı
• 2015 – Yaşar Kemal, Türk yazar ve gazeteci
• 2016 – George Kennedy, Amerikalı aktör
• 2019 – André Previn, besteci ve orkestra şefi
• 2025 – Frank Gehry (mimar), Oliviero Toscani (fotoğrafçı), David Johansen, Joseph Wambaugh gibi isimler

28 Şubat, depremlerden siyasi krizlere, bilimsel buluşlardan kültürel dönüm noktalarına kadar geniş bir yelpazede tarihe damga vurmuş bir gündür. Özellikle Türkiye'de 1997'deki 28 Şubat Süreci, laiklik, demokrasi ve asker-siyaset ilişkileri tartışmalarının merkezinde yer alır; etkileri hâlâ güncel siyasi hafızada canlılığını korumaktadır. Bu tarih, insanlık tarihinin karmaşıklığını ve kırılganlığını yansıtan zengin bir mozaiktir.