Tarihte Bugün 27 Şubat

27 Şubat, tarihin hem dünya hem de Türkiye açısından çok katmanlı olaylarla dolu günlerinden biridir. Bağımsızlık ilanlarından diktatörlüklerin yükselişine, bilimsel keşiflerden kültürel ilk adımlara, savaş sonlarından barış çağrılarına kadar geniş bir yelpazede iz bırakmıştır. 

Özel Günler ve Anmalar (Dünya ve Türkiye)

• Dünya Ressamlar Günü – Resim sanatının evrensel değerini kutlamak amacıyla her yıl 27 Şubat’ta anılır; sanatçıların yaratıcılığına dikkat çekilir.
• Dünya Kutup Ayısı Günü – İklim değişikliğinin kutup ekosistemine etkisini vurgulamak için kutlanır; kutup ayıları tehlike altındaki türler arasında yer alır.
• 2. Cemrenin Suya Düşmesi (Türk meteorolojik halk takvimine göre) – Baharın habercisi olarak kabul edilir; cemrelerin sırayla havaya, suya ve toprağa düşmesiyle doğanın uyanışı simgelenir.
• Trabzon’un Çaykara ilçesinin Rus ve Ermeni işgalinden kurtuluşu (1918) – I. Dünya Savaşı sonrası işgalden kurtuluş günü olarak anılır.
• Artvin’in Şavşat ilçesinin Gürcü işgalinden kurtuluşu (1921) – Milli Mücadele döneminde önemli bir kurtuluş anı olarak tarihe geçmiştir.

Olaylar (Dünya ve Türkiye)

• 380 – Edict of Thessalonica: İmparator Theodosius I, Gratian ve Valentinian II birlikte, Roma İmparatorluğu’ndaki tüm vatandaşların Nicene Hristiyanlığına dönmesini emreden fermanı yayımladılar; bu, Hristiyanlığın resmi din haline gelmesinin dönüm noktalarından biriydi.
• 425 – Konstantinopolis Üniversitesi, İmparator Theodosius II’nin eşi Aelia Eudocia’nın teşvikiyle kuruldu; antik dünyanın en önemli eğitim kurumlarından biri haline geldi.
• 907 – Yila kabilesinin reisi Abaoji, Khitanların kağanı ilan edildi; bu, Liao Hanedanı’nın temellerinin atılmasına yol açtı.
• 1560 – Berwick Antlaşması: İngiltere ile İskoçya’nın Congregation Lordları arasında imzalandı; İngiliz kuvvetlerinin Fransa işgalindeki İskoçya’ya girmesine izin verildi.
• 1594 – IV. Henri, Fransa kralı oldu. Protestan kökenli olmasına rağmen Katolikliği kabul ederek tahta çıktı; “Paris bir ayine değer” sözüyle ünlüdür. 1598’de Nantes Fermanı ile Protestanlara sınırlı din özgürlüğü tanıdı, ülkeyi ekonomik ve siyasi olarak toparladı.
• 1617 – Stolbovo Antlaşması: İsveç ile Rus Çarlığı arasında imzalandı; Ingrian Savaşı sona erdi, Rusya Baltık Denizi’nden dışlandı.
• 1626 – Yuan Chonghuan, Liaodong Valisi olarak atandı; Nurhaci’nin Mançu güçlerine karşı büyük zaferler kazandı.
• 1644 – Türk divan şairi ve Şeyhülislam Zekeriyazade Yahya Efendi vefat etti (d. 1553). Divan edebiyatının önemli isimlerinden biriydi.
• 1693 – İlk kadın dergisi “The Ladies’ Mercury” Londra’da yayımlandı; kadınlara yönelik ilk periyodik yayın olarak tarihe geçti.
• 1776 – Amerikan Bağımsızlık Savaşı: Moore’s Creek Bridge Muharebesi’nde Sadık milisler yenildi.
• 1782 – Britanya Avam Kamarası, Amerika’daki savaşa devam edilmesine karşı oy kullandı.
• 1801 – Columbia Bölgesi Organik Yasası ile Washington D.C., ABD Kongresi’nin doğrudan yetkisine girdi.
• 1809 – 27 Şubat 1809 Eylemi: Kaptan Bernard Dubourdieu, HMS Proserpine’i ele geçirdi.
• 1812 – Arjantin Bağımsızlık Savaşı: Manuel Belgrano, Rosario’da ilk kez Arjantin bayrağını yükseltti.
• 1812 – Lord Byron, Lordlar Kamarası’nda ilk konuşmasında Nottinghamshire’daki Luddite şiddetini savundu.
• 1844 – Dominik Cumhuriyeti, Haiti’den bağımsızlığını ilan etti; Latin Amerika bağımsızlık hareketlerinin önemli bir parçası oldu.
• 1859 – ABD Temsilcisi Daniel Sickles, eşi ile ilişki yaşadığı Başsavcı Philip Barton Key II’yi Washington’da öldürdü.
• 1860 – Abraham Lincoln, New York’taki Cooper Union konuşmasında kölelik karşıtı tutumunu netleştirdi; bu konuşma başkanlık seçiminde belirleyici rol oynadı.
• 1863 – Türkiye’de bilinen ilk resim sergisi, İstanbul Atmeydanı’nda (Hipodrom) açıldı; Sultan Abdülaziz’in desteğiyle gerçekleşti ve Osmanlı’da modern sanatın ilk adımlarından biriydi.
• 1864 – Amerikan İç Savaşı: İlk Kuzeyli esirler Andersonville hapishanesine ulaştı.
• 1870 – Japonya’nın bugünkü bayrağı (Hinomaru), ticaret gemileri için ulusal bayrak olarak kabul edildi.
• 1879 – Yapay tatlandırıcı sakarin keşfedildi.
• 1880 – Haydarpaşa-İzmit Demiryolu işçileri greve çıktı; Osmanlı’da işçi hareketlerinin erken örneklerinden biriydi.
• 1881 – Birinci Boer Savaşı: Majuba Hill Muharebesi yaşandı.
• 1887 – Rus besteci ve kimyacı Aleksandr Borodin vefat etti (d. 1833).
• 1892 – Fransız bavul ve çanta üreticisi Louis Vuitton vefat etti (d. 1821).
• 1898 – Yunanistan Kralı I. George suikast girişiminden kurtuldu.
• 1900 – İkinci Boer Savaşı: Boer Generali Piet Cronjé Paardeberg’de teslim oldu. Aynı yıl Birleşik Krallık’ta İşçi Partisi kuruldu ve FC Bayern München kuruldu.
• 1902 – İkinci Boer Savaşı: Avustralyalı askerler Harry “Breaker” Morant ve Peter Handcock savaş suçlarından idam edildi.
• 1914 – İlk Osmanlı pilotlarından Tayyareci Sadık Bey vefat etti.
• 1916 – SS Maloja gemisi Dover yakınlarında mayına çarptı, 155 kişi öldü.
• 1917 – Rus Çarlığı çöktü; Şubat Devrimi’nin zirvesiydi.
• 1921 – Viyana’da Uluslararası Sosyalist Partiler İşçi Birliği kuruldu.
• 1922 – ABD Yüksek Mahkemesi, kadınlara oy hakkı veren 19. Ek Madde’ye itirazı Leser v. Garnett davasıyla reddetti.
• 1932 – Finlandiya’da Mäntsälä ayaklanması başladı; Lapua Hareketi sosyal demokratlara saldırdı.
• 1933 – Reichstag Yangını: Berlin’deki parlamento binası ateşe verildi; Hollandalı Marinus van der Lubbe suçlandı. Nazi rejimi olağanüstü hal ilan ederek diktatörlüğün temellerini attı.
• 1937 – Özel teşebbüsçe inşa edilen ilk Türk gemisi “Belkıs”, Haliç’te denize indirildi.
• 1939 – ABD Yüksek Mahkemesi, NLRB v. Fansteel davasında oturma grevi yapan işçilerin yeniden işe alınamayacağına hükmetti.
• 1940 – Martin Kamen ve Sam Ruben karbon-14’ü keşfetti; radyokarbon tarihleme yönteminin temeli atıldı.
• 1942 – II. Dünya Savaşı: Cava Denizi Muharebesi’nde Müttefik donanması Japonlara yenildi.
• 1943 – Montana’daki Smith Madeni No. 3’te patlama: 74 işçi öldü. Aynı gün Berlin’de Gestapo, Alman eşli 1.800 Yahudi’yi tutukladı; Rosenstrasse protestoları başladı.
• 1948 – Çekoslovakya’da komünist parti yönetimi ele aldı.
• 1951 – ABD Anayasası’nın 22. Ek Maddesi onaylandı; başkanlık iki dönemle sınırlı hale geldi.
• 1955 – Türk boksör Garbis Zaharyan, Yunan Emanuel Zambidis’i yendi.
• 1961 – İspanya Sendika Örgütü’nün ilk kongresi açıldı.
• 1962 – Vietnam Savaşı: Güney Vietnam pilotları Bağımsızlık Sarayı’nı bombaladı (suikast başarısız).
• 1963 – Dominik Cumhuriyeti’nde ilk demokratik seçimler: Juan Bosch başkan oldu.
• 1964 – İtalya Pisa Kulesi’nin devrilme riski için yardım istedi. Coca-Cola’nın 1109. fabrikası İstanbul’da açıldı.
• 1971 – Hollanda’da ilk kürtaj kliniği Arnhem’de açıldı.
• 1973 – Amerikan Yerli Hareketi Wounded Knee’yi işgal etti.
• 1976 – Polisario Cephesi Batı Sahra’da Sahrawi Arap Demokratik Cumhuriyeti’ni ilan etti.
• 1985 – Bazı Ege illerindeki okulların “Devrim” adları değiştirildi.
• 1988 – Sumgait Pogromu: Azerbaycan’da Ermenilere yönelik saldırılar. Türkiye’de ilk yapay kalp ameliyatı Ankara İbn Sina Hastanesi’nde yapıldı (hasta kısa süre sonra vefat etti).
• 1991 – Körfez Savaşı: ABD Başkanı George H. W. Bush “Kuveyt özgürleştirildi” dedi; Irak Kuveyt’ten çekildi.
• 1995 – Kuzey Irak Zaho’da bomba patlaması: 76 ölü, 83 yaralı.
• 1999 – Olusegun Obasanjo Nijerya’nın seçilmiş ilk devlet başkanı oldu.
• 2001 – Başbakan Bülent Ecevit, Kemal Derviş’i Türkiye’ye çağırdı.
• 2002 – Godhra tren yakma olayı Hindistan’da 59 Hindu hacıyı öldürdü.
• 2004 – Filipinler’de Abu Sayyaf SuperFerry bombalaması: 100’den fazla ölü. Shoko Asahara idama mahkûm edildi.
• 2007 – Şanghay Borsası %9 düştü.
• 2008 – Singapur’dan Mas Selamat Kastari kaçtı. İstanbul tersane işçileri “Ya Sendika Ya Ölüm” grevi yaptı; talepler kabul edildi.
• 2010 – Şili’de 8.8 büyüklüğünde deprem: 500’den fazla ölü, tsunami Hawaii’ye ulaştı.
• 2011 – Necmettin Erbakan vefat etti (d. 1926).
• 2013 – İsviçre Menznau’da fabrikada silahlı saldırı: 5 ölü.
• 2015 – Boris Nemtsov Moskova’da öldürüldü.
• 2019 – Pakistan JF-17, Hint MiG-21’i düşürdü; pilot Abhinandan esir alındı.
• 2020 – İdlib saldırısı gerçekleşti.
• 2025 – Abdullah Öcalan, DEM Parti heyeti aracılığıyla “Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı” yaptı: “Tüm gruplar silah bırakmalı, PKK kendini feshetmelidir.” PKK kongre düzenledi, silah yakma töreni yaptı ve Türkiye’den çekilme süreci başladı; bu çağrı tarihi bir dönüm noktası olarak kaydedildi.

Doğumlar 

• 272 – I. Konstantin (Büyük Konstantin), Konstantinopolis’i kuran ve Doğu Roma İmparatorluğu’nu Hristiyanlaştıran imparator (ö. 337).
• 1807 – Henry Wadsworth Longfellow, Amerikalı şair ve eğitimci (ö. 1882).
• 1863 – Joaquin Sorolla, İspanyol ressam (ö. 1923).
• 1867 – Irving Fisher, Amerikalı ekonomist ve istatistikçi (ö. 1947).
• 1898 – Ömer Faruk Efendi, son Osmanlı halifesi II. Abdülmecid’in oğlu, bir dönem Fenerbahçe Başkanı (ö. 1969).
• 1902 – John Steinbeck, Amerikalı yazar; Nobel Edebiyat Ödülü ve Pulitzer sahibi (ö. 1968).
• 1932 – Elizabeth Taylor, İngiliz-Amerikalı oyuncu; iki kez En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü sahibi (ö. 2011).
• 1981 – Josh Groban, Amerikalı lirik bariton ve şarkıcı.
• Diğer önemli doğumlar: Ralph Nader, Güngör Bayrak, Saffet Sancaklı, Chelsea Clinton vb.

Ölümler 

• 98 – Nerva, 96-98 arası Roma İmparatoru (d. 30).
• 731 – Kül Tigin, İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı yöneticisi (d. 685).
• 1644 – Zekeriyâzâde Yahyâ, Türk divan şairi ve Şeyhülislam (d. 1553).
• 1887 – Aleksandr Borodin, Rus besteci ve kimyacı (d. 1833).
• 1892 – Louis Vuitton, Fransız bavul ve çanta üreticisi (d. 1821).
• 1936 – İvan Pavlov, Rus fizyolog; Nobel Tıp veya Fizyoloji Ödülü sahibi, koşullu refleks kuramının kurucusu (d. 1849).
• 2011 – Necmettin Erbakan, Türk mühendis ve siyasetçi; Türkiye’nin 32. Başbakanı, Milli Görüş hareketinin lideri (d. 1926).
• Diğer önemli ölümler: Cemal Nadir Güler (Türk karikatürist), Tayyareci Sadık Bey vb.

27 Şubat, her yıl yeni gelişmelerle zenginleşen, bağımsızlık, sanat, savaş, bilim ve barış gibi temaların kesiştiği unutulmaz bir tarih.