Mürüvvet Sim Kimdir?

Mürüvvet Sim Caymaz (23 Nisan 1929, Tekirdağ – 29 Temmuz 1983, İstanbul), Türk tiyatro, sinema oyuncusu ve seslendirme sanatçısıdır. Yeşilçam sinemasının en ikonik, en neşeli ve en unutulmaz karakter oyuncularından biri olarak kabul edilir. Genellikle cadaloz mahalle teyzesi, şirret Rum komşu, meraklı hizmetçi, uyanık anne, pazarlıkçı kadın gibi rollerde izleyiciyi kahkahalara boğmuş; sevimli huysuzluğu, sivri dilli replikleri ve samimi oyunculuğuyla milyonların gönlünde taht kurmuştur.

Hayatı ve Çocukluğu

23 Nisan 1929’da Tekirdağ’ın Saray ilçesine bağlı Büyükyoncalı köyünde, bir tarlada doğdu. Annesi doğum sancıları içinde göbeğini “çekme” bıçağıyla kesip toprağa gömdü, bebeği şalvarına sardı ve atın terkisine bindirip eve götürdü. Aile aşırı yoksulluk içindeydi; annesi el kapılarında temizlik yaparak, babası bahçelerde gündelikçilik yaparak geçim sağlamaya çalışıyordu. Mürüvvet iki yaşındayken aile İstanbul’a, Fatih-Topkapı Tekkeci mahallesine göç etti.

Çocukluğu sokaklarda geçti. Aşırı yaramaz, ele avuca sığmaz bir kızdı; mahalleli ondan o kadar bezmişti ki “Korkunç Mürüvvet” lakabını taktılar. Komşular aralarında para toplayıp onu sinemaya gönderir, iki saatliğine evde huzur bulurdu. Mürüvvet sinemadan döner dönmez mahalle kadınlarını etrafına toplar, filmi baştan sona taklit ederek, replikleriyle, jestleriyle anlatırdı. Bu, onun doğal yeteneğinin ilk belirtisiydi.

Okula komşuların maddi yardımıyla başladı ancak yoksulluk, uyuz salgını ve II. Dünya Savaşı nedeniyle okulu bırakmak zorunda kaldı; daha sonra dışarıdan ilkokulu bitirdi.

Hayalindeki eğitimi almak için Amerikan Kız Sanat Okulu’na kaydoldu. Annesi ilk taksiti (30 lira) ödedi, kalanını Mürüvvet’in halledeceğini söyledi. Taksitler birikince kovulma tehlikesiyle karşılaştığında öğretmenine yalvardı: “Erkenden gelip sobayı yakayım, yeri süpüreyim, yeter ki kovmayın.” Bu fedakârlık sayesinde okul tarihinde ilk kez bir öğrenciye burs verildi. Mürüvvet dereceyle mezun oldu. Okulda “Ayşe’nin Köyü” operetinde figüranken başrol oyuncusu hastalanınca sahneye çıktı ve gazeteler “Yeni bir Cahide doğdu” diye yazdı. Bu olay, tiyatro kariyerinin başlangıcı oldu.

Tiyatro Kariyeri

16 yaşında Raşit Rıza Topluluğu’nda profesyonel olarak sahneye adım attı. Daha sonra ilk eşi Suat Sim ile birlikte Ses Tiyatrosu’nda, Muammer Karaca Tiyatrosu’nda ve Şen Ses Topluluğu’nda çalıştı. Tuluat tiyatrosunun son temsilcilerinden biriydi; doğaçlama yeteneği, komik tiplemeleri, özellikle cadaloz ve Rum taklidi rollerdeki ustalığıyla öne çıktı.

Sinema ve Seslendirme Kariyeri

Sinema yolculuğuna 1950 yılında Mümtaz Ener’in yönettiği Onu Affettim filmiyle başladı (bazı kaynaklarda 1952 olarak geçer). 1950’lerden 1980’lere kadar yaklaşık 280-284 filmde rol aldı. Aynı zamanda seslendirme sanatçısı olarak çalıştı, reklam filmlerinde oynadı. Bir dönem bir bankanın çocuk tiyatrosunda hem oyuncu hem yönetmenlik yaptı.

En meşhur rolleri cadaloz teyze, Rum pansiyoncu, meraklı hizmetçi ve uyanık anne tipleriydi. Neşeli Günler filmindeki “Göster ama elletme” repliği hâlâ akıllardadır. Kapıcılar Kralı, Yumurcak serisi, Gülen Gözler, Sev Kardeşim, Oh Olsun, Bitirimler gibi klasikleşmiş yapımlarda izleyiciyi güldürdü. Özellikle Yumurcak karakterinin senaryosunda Türker İnanoğlu’nun Mürüvvet’in çocukluk anılarını dinleyerek esinlendiği bilinir.

Albüm, Şarkı, Beste ve Kitap

Mürüvvet Sim şarkıcı veya besteci değildi. Kendi adına albümü, plağı, bestesi ya da kitabı bulunmaz. Filmlerdeki bazı sahnelerde şarkı söylediği olsa da bunlar tamamen oyunculuk performanslarıdır.

Ödüller

Kariyeri boyunca herhangi bir resmi ödül aldığına dair kayda rastlanmamıştır.

Özel Hayatı ve Ailesi

İlk evliliğini tiyatrocu Suat Sim ile yaptı. Bu evlilikten oğlu Resat Özerdem (bazı kaynaklarda Mehmet Yaşar Özerdem) doğdu. Evlilik uzun sürmedi, ayrıldılar.

İkinci ve son evliliğini oyuncu ve dublaj sanatçısı Timuçin Caymaz ile yaptı. Bu evlilikten oğlu Zafer Caymaz dünyaya geldi. Timuçin Caymaz ile evliliği ömrünün sonuna kadar devam etti.

Son yıllarında sinema ve tiyatro işleri azaldı. Geçim sıkıntısı çekti; Milli Piyango bileti sattı, lodosta denize vuran değerli eşyaları toplayıp satarak (“lodosçuluk”) geçindi. Çocukluğunda yelek giymeyi çok istemiş, yoksulluk yüzünden alamamıştı; bu yüzden bulduğu her yünden yelek örüp yoksul çocuklara dağıttı, bazılarını bizzat giydirdi.

Vefatı ve Sonrası

29 Temmuz 1983’te (bazı kaynaklarda 30 veya 31 Temmuz) İstanbul’da böbrek yetmezliği nedeniyle 54 yaşında hayata veda etti. İlk defin yeri Zincirlikuyu Mezarlığı’ydı. 2015 yılında oğlu Zafer Caymaz’ın talebi üzerine naaşı Pendik Şeyhli Mezarlığı’na nakledildi. Bu nakil sırasında önceki evliliğinden olan oğluyla mahkeme süreci yaşandı.

Mürüvvet Sim, doğuştan yoksullukla başlayan, kendi çabası ve yeteneğiyle yükselen, seyirciyi yıllarca güldüren ama özel hayatında acılar ve sıkıntılar çeken gerçek bir Yeşilçam emekçisiydi. “Sevimli cadaloz” lakabıyla anılır; filmleri hâlâ izlenir, replikleri hâlâ dillere pelesenk olur. Onun hikayesi, hem neşe hem hüzün dolu bir Türk sineması destanıdır.