Temmuz Ayı Kira Zammı

İş Yerleri İçin Kira Zammı Yüzde 32,03 Olarak Belirlendi

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) haziran ayına ilişkin enflasyon verilerini kamuoyuyla paylaşmasının ardından, ülke genelinde hem konut hem de iş yeri kiralamalarında uygulanacak zam oranı netlik kazanmış oldu. Kurum tarafından açıklanan güncel verilere göre, haziran ayında aylık enflasyon oranı yüzde 0,99 seviyesinde gerçekleşirken, yıllık enflasyon ise yüzde 32,11 olarak kaydedildi. Bu iki temel göstergenin yanı sıra, kira artışlarına esas teşkil eden ve Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) son on iki aylık ortalaması üzerinden hesaplanan kira zam oranı ise yüzde 32,03 olarak belirlendi. Söz konusu bu oran, tüm konutlar ve iş yerleri için bağlayıcı ve geçerli bir üst sınır niteliğindedir.

Geçtiğimiz ay itibarıyla kira artış oranı yüzde 32,24 düzeyinde bulunuyordu. Bir önceki aya kıyasla çok küçük bir düşüş yaşanmış olsa da, kira zam oranları halen yüksek seyretmeye devam etmektedir. Bu durum, özellikle ticari faaliyet yürüten işletmeciler ve kiracı konumundaki vatandaşlar için önemli bir maliyet kalemi oluştururken, ev sahipleri ve iş yeri malikleri açısından da kira gelirlerinde belirleyici bir parametre olarak öne çıkmaktadır.

Kira zamlarının hesaplanmasında izlenen yasal yöntem ise açık ve nettir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri gereğince, konutlarda ve iş yerlerinde uygulanacak kira artış oranı, zam yapılması planlanan aydan bir önceki aya ait TÜFE 12 aylık ortalaması esas alınarak tespit edilmektedir. Diğer bir ifadeyle, bir kira sözleşmesinde ekim ayında zam yapılacaksa, o zam için bağlayıcı oran Eylül ayında ilan edilen son 12 aylık TÜFE ortalaması olacaktır. Bu hesaplama usulü, enflasyondaki dalgalanmalara karşı taraflar arasında adil ve öngörülebilir bir düzen sağlamayı amaçlamakta; aynı zamanda piyasa koşullarına uygun bir artış oranının belirlenmesine olanak tanımaktadır.

Bu noktada önemli bir hususun altı çizilmelidir: Kanunun belirlediği bu oran, bir üst sınırdır ve mal sahipleri bu oranı aşmamak koşuluyla daha düşük bir zam oranı da uygulayabilmektedir. Yani ev sahibi veya iş yeri maliki, kiracısına yasal olarak tanınan azami orandan daha düşük bir artış teklif edebilir; böyle bir durumda kiracının itiraz hakkı bulunmamaktadır. Ancak mal sahibi yasal oranın üzerinde bir zam talep ettiğinde, kiracı bu talebi kabul etmek zorunda değildir ve hukuki olarak itiraz edebilir. Bu sebeple hem kiracıların hem de mal sahiplerinin güncel TÜFE verilerini ve 12 aylık ortalama rakamları yakından takip etmeleri, kira artış dönemlerinde mağduriyet veya anlaşmazlık yaşamamaları açısından büyük önem arz etmektedir.

Özellikle iş yerleri için kira zamlarının ticari maliyetler üzerinde doğrudan etkisi bulunduğu göz önüne alındığında, esnaf ve sanatkârların, KOBİ'lerin ve diğer ticari işletmelerin bu oranları dikkate alarak bütçe planlamalarını yapmaları ve kira sözleşmelerini bu çerçevede gözden geçirmeleri tavsiye edilmektedir. Ayrıca, kira bedelinin belirlenmesinde sadece yasal artış oranının değil, aynı zamanda sözleşmede yer alan özel hükümlerin, kira süresinin ve taraflar arasındaki anlaşma koşullarının da belirleyici olduğu unutulmamalıdır. Bu nedenle, özellikle uzun vadeli kira sözleşmelerinde taraflar arasındaki hak ve yükümlülüklerin açıkça düzenlenmesi, ileride çıkabilecek uyuşmazlıkların önlenmesine katkı sağlayacaktır.

Sonuç olarak, TÜİK tarafından açıklanan haziran ayı enflasyon rakamlarıyla birlikte iş yerleri ve konutlar için kira zam oranı yüzde 32,03 olarak kesinleşmiştir. Hem ev sahipleri hem de kiracılar, yasal düzenlemeler çerçevesinde haklarını bilerek hareket etmeli, kira artış dönemlerinde güncel oranları takip etmeli ve karşılıklı uzlaşma içinde adil ve öngörülebilir bir kira ilişkisi yürütmeye özen göstermelidir. Unutulmamalıdır ki sağlıklı bir kira ilişkisi, tarafların birbirlerinin haklarına saygı duyması ve yasal çerçeveye bağlı kalmasıyla mümkün olmaktadır.